جغجغك

مشخصات گياه شناسي : گياهي است با برگهاي ساده بيضوي شكل و ساقه اي كه انشعابات دو تايي دارد . گلهاي زيباي آن به رنگ صورتي يا گلي روشن مي باشند .

انتشار جغرافيايي : شمال و شمال غرب كشور ، غرب و جنوب ايران انتشار جغرافيايي اين گياه را تشكيل ميدهد و از اين رو اين گياه را در بيشتر نقاط كشور از جمله گيلان ، آذربايجان ، كرمانشاه ، سيستان و ... مي توان مشاهده كرد .

ترکيبات شيميايي : تمامي بخشهاي اين گياه داراي تركيبي موسوم به ساپونين مي باشند .

قسمت مورد استفاده : ‌دانه ها و ريشه اين گياه مصرف دارويي دارد .

اثرات دارويي و طرز استعمال : 1- درمان اگزما و تسكين خارش : كمپرس جوشانده ريشه هاي جغجغك در درمان اگزماو خارش پوست موثر است . لازم به ذكر است از اين خاصيت گياه بيشتر در هندوستان استفاده مي شود و در ايران زياد معمول نيست . 2- درمان آنژين : غرغره نمودن جوشانده ريشه اين گياه براي درمان آنژين گلو پيشنهاد شده است . 3- درمان كرمك :‌در هندوستان با تنقيه نمودن جوشانده ريشه جغجغك اقدام به دفع انگل در روده مينمايند . در ايران اين روش درمان معمول نيست . 4- اثر ادرار آور : دانه هاي گياه هم به عنوان مدر هم به عنوان معرق مورد استفاده دارد . به اين منظور دانه هاي گياه به شكل خوراكي مستقيما مصرف مي شوند .

  جو

مشخصات گياه شناسي : جو وحشي گياهي از خانواده گندميان مي باشد. گل هاي نامشخص آن به صورت چندتايي در دستجات موسوم به سنبلک قرار گرفته اند. هر سنبلک را از خارج دو برگک نازک و نخي شکل فرا گرفته است که گلوم ناميده مي شوند. سنبلک ها با همديگر در گل آذين هاي استوانه اي شکل مجتمع مي باشند. به طوري که در هر بند از گل آذين سه سنبلک ديده مي شود.

انتشار جغرافيايي : جو در گيلان، آذربايجان، اصفهان، لرستان، خوزستان و ... . به عبارت بهتر در همه جاي ايران مي رويد البته به طور وسيعي نيز کشت مي شود.

ترکيبات شيميايي : دانه هاي جو حاوي انواع پلي ساکاريد ها همچون نشاسته ودکسترين مي باشند در حالي که برخلاف دانه ها گياهک جوان جو که از رشد جنين حاصل مي شود حاوي ترکيبات روغني از جمله اسيدهاي چرب استئاريک يک اسيد، اسيد پالميتيک، اسيد اُلئيک و اسيد لينو لئيک مي باشد. از اين رو از نقطه نظر مواد غذايي تفاوت عمده اي بين دانه جو و دانه در حال رويش و جوانه زني آن مي باشد. اساساً به دانه جوانه زده مالت گفته مي شود که از خيساندن دانه هاي جو در شرايط خاص بدست مي آيد. دم کرده يا جوشانده مالت در آب را عصاره مالت نامند که محتوي مالتوز ساکارز، دکسترين و اسيد فسفريک است.

قسمت مورد استفاده :

اثرات دارويي و طرز استعمال : 1.درمان ضعف عمومي : جوشانده حاصل از مخلوط دانه هاي جو همراه با جو دو سر و گندم ماده غذايي بسيار مقوي است که براي درمان ضعف عمومي بدن به کار مي رود. 2.درمان کم خوني : جوشانده 20 گرو دانه جو در يک ليتر آب که به مدت 7 ساعت حرارات ملايم ديده است غذا و داروي خوبي براي مبتلايان به کم خوني است. 3.تقويت قلب و درمان تنگي نفس : دانه هاي جو به دليل دارا بودن آلکالوئيد هوردئين اثر مقوي قلب داشته و در درمان تنگي نفس نيز به کار مي روند.

  جو دو سر

مشخصات گياه شناسي : گياهي است از خانواده گندميان که داراي گل هاي بسيار ريز و نامشخص بوده و اين گل ها در دستجاتي که اصطلاحاً سنبله ناميده مي شوند قرار گرفته اند. هر سنبله توسط دو برگچه کوچک که پوش يا گلوم ناميده مي شوند احاطه شده است و گلوم ها داراي زوايد دراز نخي شکل مي باشند که ريشک ناميده مي شود.

انتشار جغرافيايي : اين گياه در بيشتر نقاط کشور رويش دارد و آن را مي توان در آذربايجان، لرستان، فارس، اراک و حتي خوزستان مشاهده نمود.

ترکيبات شيميايي : دانه هاي اين گياه واجد برخي اسيدهاي چرب همچون اسيد پالميتيک، اسيد اُلئيک و اسيد لينولئيک و به ميزان زيادتري واجد هيدرات هاي کربن همچون نشاسته مي باشد. از طرف ديگر کاه يا سبوس دانه هاي آن مثل سبوس ساير غلات واجد ويتامين هاي B1،C مي باشد.

قسمت مورد استفاده : دانه هاي جو دو سر خاصيت دارويي فراوان دارند ولي بعضاً از کاه دانه ها نيز استفاده مي شود.

اثرات دارويي و طرز استعمال : درمان ضعف عمومي : جوشانده دانه هاي بدون سبوس يولاف در شير که به آن يک زرده تخم مرغ اضافه شده باشد داروي بسيار مناسبي براي درمان ضعف مفرط ناشي از بيماري ها، و همچنين تقويت کودکان و افراد مسن مي باشد. 1.درمان يبوست و بواسير : جوشانده آرد و دانه هاي جو دو سر که صبح ناشتا به مقدار 2 تا 3 فنجان به مدت 2 تا 3 روز مصرف مي شود اثر ملين داشته يبوست را از بين مي برد و از طرف ديگر بواسير را نيز درمان مي نمايد. 2.درمان سنگ کليه : جوشانده 20 گرم دانه جو دو سر سبوس دار اثر مدر داشته و در درمان سنگ کليه، نواع ناراحتي هاي کليه، عدم دفع ادرار، آب آوردن انساج و ... به کار مي رود. 3.التيام زخمي : براي التيام زخم هاي کهنه و شديد مي توان از خمير آرد جو دو سر مخلوط با مخمر آب جو و شراب سفيد استفاده نمود.