پرسش وپاسخ

سلام راسخونی های عزیز در این پست سوالهای دینی مطرح میشود

پاسخ

چرا مدتی است هر چه دعا می کنم مستجاب نمی شود. مادرم که از من راضی است و پدرم هم که در قید حیات نیست.

پاسخ

یکی از سنت های معروف و پسندیده در کشور ما این است که در دو ماه محرم و صفر به احترام اینکه این دو ماه، ماه های حزن و اندوه اهل بیت علیهم السلام است، مردم از کارهایی که بیانگر شادی و سرور هستند خودداری می کنند. مثلا مراسم نامزدی یا عقد و یا عروسی را برگزار نمی کنند و سعی می کنند یا قبل از این دو ماه برگزار بکنند و یا اینکه بعد از اتمام این دو ماه، مراسم جشن بر پا می کنند. حال سوال است که بعضی از مردم فکر می کنند که ازدواج یا مراسم عقد در این دو ماه اشکال شرعی دارد، آیا چنین عقیده ای درست است؟ آیا مراسم عقد و عروسی در ماه محرم و صفر حرام است؟

وقتی در یک منطقه، بلای طبیعی مثل زلزله رخ می دهد، آیا می شود آن را عذاب الهی تلقی کرد؟ به طور کلی چه موقع عذاب الهی و چه موقع طبیعی است؟

پاسخ

از دیدگاه اسلام، زن به عنوان یک از همه حقوق انسانی برخوردار می باشد، البته اسلام برای مرد و زن در همه موارد یک نوع حقوق و یک نوع وظیفه و یک نوع مجازات قائل نشده است بلکه پاره ای از حقوق و تکالیف و مجازات­ها را برای مرد مناسب­تر دانسته و پاره ای از آنها را برای زن، و در نتیجه در مواردی که برای مرد و زن وضع مشابه و در موارد دیگر وضع نامشابهی در نظر گرفته است. اما این از آن جهت نیست که زن را پست­تر از مرد، یا مرد را پست­تر از زن بداند، بلکه بدان جهت است که زن و مرد در جهات زیادی مشابه یکدیگر نیستند و خلقت و طبیعت آنها را یکنواخت نخواسته است و تفاوت­های غریزی و طبیعی زیادی دارند و همین جهت ایجاب می کند که از لحاظ بسیاری از حقوق و تکالیف و مجازاتها وضع مشابهی نداشته باشند.

این تفاوت­ها را از آن جهت بوجود آورده است تا پیوند خانوادگی میان زن و مرد را محکم تر کند و شالوده وحدت آنها را بهتر بریزد و حقوق و وظایف خانوادگی را میان زن و مرد تقسیم کند.

قانون خلقت، تفاوتهای زن و مرد را به منظوری شبیه منظور اختلافات میان اعضای یک بدن ایجاد کرده است. اگر قانون خلقت هر یک از چشم و گوش و دست و پا و ستون فقرات را در وضع مخصوصی قرار داده است نه از آن جهت است که نسبت به آنها نظر تبعیض داشته است و یکی را پست­تر دانسته است، بلکه این تفاوتها، "تناسب" است و قانون خلقت خواسته است با این تفاوت­ها تناسب بیشتری میان زن و مرد که قطعاً برای زندگی مشترک آفریده شده اند بوجود آورد.

بنابراین گرچه زن و مرد از حقوق و تکالیف و مجازات­ها با یکدیگر تفاوت­هایی دارند. اما این تفاوت­ها از طرفی لازم و ضروری است و از طرفی هیچ گونه تبعیض و برتری یکی بر دیگری را به همراه ندارد و قرآن مجید در آیات زیادی این مطلب را بیان نموده است از جمله در آیه "یَأَیهَُّا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاکمُ مِّن ذَکَرٍ وَ أُنثیَ.."[i]یعنی ای مردم ما شما را از یک مرد و زن آفریدیم. از این آیه استفاده می شود که پدر و مادر (زن و مرد) در تولد انسان نقش دارند و این نقش بخاطر تفاوت­های آنان است.

یا در جای دیگر می فرماید: "أَنیّ‏ِ لَا أُضِیعُ عَمَلَ عَمِلٍ مِّنکُم مِّن ذَکَرٍ أَوْ أُنثیَ"[ii]یعنی: من عمل هیچ عمل‏کننده‏ای از شما را، زن باشد یا مرد، ضایع نخواهم کرد.

در آیه دیگر می فرماید: "مَنْ عَمِلَ سَیِّئَةً فَلَا یجُْزَی إِلَّا مِثْلَهَا وَ مَنْ عَمِلَ صَلِحًا مِّن ذَکَرٍ أَوْ أُنثیَ‏ وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَأُوْلَئکَ یَدْخُلُونَ الجَْنَّةَ یُرْزَقُونَ فِیهَا بِغَیرِْ حِسَابٍ"[iii]یعنی هر کس بدی کند، جز بمانند آن کیفر داده نمی‏شود ولی هر کس کار شایسته‏ای انجام دهد- خواه مرد یا زن- در حالی که مؤمن باشد آنها وارد بهشت می‏شوند و در آن روزی بی‏حسابی به آنها داده خواهد شد.

بنابراین اگر چه زن بعنوان یک همسر و یک مادر در بعضی موارد وظایف و تکالیف و حقوق و مجازاتهایی متفاوت با حقوق و وظایف و مجازاتهای مرد دارد اما این تفاوت ها چیزی از مقام و منزلت زن کم نمی کند و چیزی هم بر مرد نمی افزاید.

از نظر اسلام زن و یا مرد بودن موجب برتری نیست بلکه ایمان و تقوا است که موجب برتری افرادی می شود "إِنَّ أَکْرَمَکمُ‏ْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَئکُمْإِنَّ اللَّهَ عَلِیمٌ خَبِیر"[iv]  یعنی گرامی‏ترین شما نزد خداوند با تقواترین شماست خداوند دانا و آگاه است!

مبحث اخلاق ديني و اخلاق سكولار به طور عميق و گسترده‌اي با بحث بسيار مهم رابطه دين و اخلاق مرتبط است. در واقع اين نگرش دنيامدارانه و سكولاري به دو پديده دين و اخلاق بوده است كه مفهومي به نام اخلاق سكولاري را به وجود آورده است. گفتني است كه اين دو بحث با وجود اشتراك‌هاي فراوان، متفاوت از هم مي‌باشند. موضوع اصلي رابطه دين و اخلاق بررسي انواع ارتباط ميان دين و اخلاق است و هر چند ممكن است محصول آن به نفي يا اثبات اخلاق سكولاري بينجامد، اما اين بحث نفي اخلاق ديني را نتيجه نمي‌دهد. ليكن اخلاق سكولاري مستقيماً در تعارض با اخلاق ديني قرار گرفته و درصدد نفي اخلاق ديني است.[1] به لحاظ تاريخي جوامع بشري تا عصر رنسانس پيوسته اخلاقي ديني داشته‌اند و تنها در اين چند قرن اخير است كه به تدريج اخلاق سكولاري در جوامع راه يافته است، هر چند مباني نظري آن در يونان باستان وجود داشته است. اخلاق دنيوي يا سكولار در حقيقت بخشي از پديده سكولاريسمي (secularism) است كه در جوامع سكولاري پديد آمده است. وقتي كه درباره اخلاق سكولار صحبت مي‌شود منظور ايده‌ها، ارزشها، اصول اخلاقي و فضيلت‌هاي رايج در اين جوامع است.[2] از اين رو، مباني نظري آن همان مباني نظري در سكولاريسم است.[3] سكولاريسم به عنوان يك مكتب مباني و مقدمات نظري خاصي دارد كه مهم‌ترين آنها عبارتند از: 1. روحيه علم‌گرايي يا علم‌پرستي؛ 2. عقل‌گرايي عصر روشنگري؛ 3. اومانيسم و اعتقاد به محور بودن انسان در هستي؛ 4. سنت‌ستيزي (anti taradition) و تجددگرايي (modernism) و اعتقاد به آزادي و آزادانديشي؛ 6. فردگرايي و ليبراليسم.[4]
برخي از تفاوتهاي اخلاق ديني با اخلاق سکولار عبارتنداز:
1ـ يكي از عمده‌ترين تفاوت‌هاي اخلاق ديني با اخلاق سكولار در اين است كه در اخلاق سكولار مرجعيت و وثاقت هيچ منبعي جز خود انسان پذيرفته نيست، عقل خود بنياد بشر مرجع نهايي در ارزشگذاري اخلاقي است. اخلاق سكولار بنياد اخلاق را عقل بشري مي‌داند، ليكن اخلاق ديني يا اساسا دين را بنيانگذار اخلاق مي‌داند، (چنانچه تلقي رايج طرفداران اخلاق ديني در غرب اين چنين است)[5] و يا اينكه دست كم، مرجعيت دين را هم به رسميت مي‌شناسد.[6]
2ـ اخلاق سكولاري اخلاق را يك امر شخصي به حساب مي‌آورد و لذا هيچ كسي حق اظهار نظر درباره رفتار ديگري را ندارد. اين مسئله موجب مي‌شود كه فاعل اخلاقي در مقابل ديگران هيچ احساس شرم و مسئوليتي نكند و يک نوع گمنامي را به وجود مي‌آورد كه ديگران براي وي ناشناس محسوب مي‌گردند. ليكن در اخلاق ديني انسان هم در مقابل خدا و هم در مقابل ديگران مسئول است و حتي دين به ما مي‌آموزد كه حتي اگر هم رفتارهاي ما از چشم ديگران پنهان بماند، از چشم خداوند پوشيده نمي‌ماند.[7]
3ـ تفاوت ديگر اخلاق ديني و اخلاق سكولار در پاسخگوئي به پرسش بسيار مهم چرا بايد اخلاقي بود، بروز مي‌نمايد. برخي معتقدند كه كوشش‌هاي اخلاقي بدون داشتن مبنايي ديني معنايي ندارد و در حقيقت آنها نمي‌توانند توجيه درستي از رفتارهاي خود داشته باشند.[8]
در اين مجال اندك نمي‌توان مباني نظري اخلاق سكولاري را نقد كرد. از اين رو، در اينجا تنها مهم‌ترين اشكال‌هاي كه براخلاق ديني وارد شده است را يادآور شده و به اختصار آنها را مورد نقد و بررسي قرار مي‌دهيم. گفتني است از اين طريق به برخي تفاوت‌هاي ديگر اخلاق ديني با اخلاق سكولار نيز اشاره خواهد شد.
1. يكي از دليل‌تراشي‌هاي طرفداران اخلاق سكولار بر عدم التزام به اخلاق ديني اين است كه اخلاق ديني وظيفه گرايانه و تكليف‌مدار است، در حالي كه اخلاق انساني حق مدار به معناي غايت‌گرايانه مي‌باشد. اخلاق ديني زبان امر و نهي دارد و حال اينكه انسان به دنبال تأمين حقوق و به دنبال سود و منفعت خويش است.[9]
اين ديدگاه ناشي از عدم شناخت نسبت به اخلاق ديني است؛ چنانچه در اخلاق به دنبال صلاح و مصلحت باشيم و همچنين از اهداف ديني و اخلاق ديني آگاهي كافي داشته باشيم، آن گاه خواهيم ديد كه در اخلاق ديني حقيقت و مصلحت بر يكديگر منطبق هستند. يك فرد مصلحت‌جو تنها با اخلاق ديني است كه مي‌تواند به عالي‌ترين مصالح خويش دست يابد؛ توجه يافتن به سعادت ابدي وراي تفكر و انديشه اخلاق سكولاري است.
2. برخي ديگر درست بر خلاف ديدگاه قبلي مدعي‌اند كه اخلاق ديني مصلحت انديشانه و سودجويانه است، ‌در حالي كه اخلاق با روح گذشت و ايثار همراه است. از نظر اين دسته اخلاق ديني كاسب‌كارانه است و انسان‌هاي شريف نمي‌توانند چنين اخلاقي داشته باشند.[10]
بايد گفت كه اخلاق ديني برخلاف مكاتب اخلاقي سكولار بر يك پايه قرار نگرفته است، ‌بلكه داراي درجات و مراتب مي‌باشد. بدين لحاظ اخلاق ديني به ميزان درجات و مراتب انسانها براي آنان برنامه و اصول اخلاقي خاصي ارائه كرده است. هر چند از ديدگاه پيشوايان دين مبين اسلام و حتي برخي قديسان مسيحي، بهترين نوع بندگي و نيكوترين عمل اخلاقي آن است كه با انگيزه‌هايي همچون شوق به بهشت و ترس از دوزخ همراه نباشد؛ ليكن از آنجا كه همه مؤمنان در يك سطح نيستند، ‌در مراتب پايين سلوك اخلاقي چنين انگيزه‌هايي نيز پذيرفتني است.
3. برخي اخلاق ديني را اينگونه مورد انتقاد قرار داده‌اند كه اين اخلاق موجب از خود بيگانگي انسان مي‌شود؛ اين اخلاق به چيزي فراتر از شهودها و دريافت‌هاي شخصي ما فرمان مي‌دهد و نمونه آن فرمان به ذبح فرزند به دست ابراهيم است. قتل نفس محترمه با شهود ابراهيم و هر كسي ديگر ناسازگار است.[11]
در اين مورد بايد توجه داشت كه فرمان خداوند به ابراهيم آزمايشي بوده و براي تعيين ميزان بندگي وي بوده است. بر فرض اينكه بپذيريم در اين مورد اين فرمان موجب از خودبيگانگي گردد اما آيا مي‌توان حكم آن را به تمامي موارد سرايت داد؟ داوري از يك نظريه بر اساس موارد استثناء صورت نمي‌گيرد و بايد ديد كه در اين باره اصول كلي اخلاق ديني چگونه است. اگر دين به اخلاقياتي خلاف نداي فطرت انساني دعوت مي‌كرد و اصول اخلاقي آن برخلاف شهودهاي انساني مي‌بود، ‌هيچ گونه توفيقي نمي‌يافت.
4. مزيت ديگري كه براي اخلاق سكولار ذكر شده است و از اين طريق به اخلاق ديني اشكال وارد شده است، اين است كه اخلاق سكولار راه را براي نسبيت باز مي‌گذارد. بر اين اساس مي‌توان قوانين اخلاقي را با دگرگوني‌هايي كه در جهان رخ مي‌دهد، هماهنگ ساخت؛ در حالي كه قواعد اخلاق ديني از نوعي ثبات برخوردار بوده و دگرگوني اخلاقي را نمي‌پذيرد.[12]
در نقد اين سخن بايد گفت: اصول و پايه‌هاي اخلاق با تغييرات محيط دگرگوني نمي‌يابند، هر چند كه چگونگي تحقق بخشيدن به اين اصول مي‌تواند به زمان و مكان وابسته باشد. بنابراين اگرچه ممكن است مثلا عدالت و احسان در زمان‌هاي مختلف مصاديق متفاوتي داشته باشد، اما اصل عدالت و احسان همواره از خوبي اخلاقي برخوردار است.
گفتني است اخلاق ديني تفاوت‌هاي ديگري نيز با اخلاق سكولار دارد كه به جهت اختصار مورد نقد و بررسي قرار نگرفتند و ما تنها در اينجا به برخي از مهم‌ترين تفاوت‌ها اشاره نموديم.
معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1ـ محمد تقي مصباح يزدي، فلسفه اخلاق، تقرير احمد حسين شريفي، قم، انتشارات مؤسسه امام خميني.
2ـ مجتبي مصباح، بنياد اخلاق، چاپ دوم، قم، انتشارات مؤسسه امام خميني.
3ـ جوادي آملي، نسبت دين و دنيا (بررسي و نقد نظريه سکولاريسم)، قم، نشر اسراء، 1381.
4ـ عبدالحسين خسروپناه، آسيب شناسي جامعه ديني، قم، دفتر نشر معارف، 1384.
5ـ علي رباني گلپايگاني، نقد مباني سکولاريسم، قم، انتشارات مرکز مديريت حوزه علميه.

[1] . صادقي، هادي، مجله قبسات، سال چهارم، شماره سوم، صفحه 4.
[2] . لگن هوسن، ‌محمد، مجله نقد و نظر، سال چهارم، شماره اول و دوم، ص 50.
[3] . بايد توجه داشت كه سكولاريسم با سكولاريزاسيون تفاوت دارد؛ اولي از جنس فكر و معرفت است و جنبه نظري دارد ولي دومي يك فرايند اجتماعي و يك پديده خارجي است، ر.ک: نصري عبدالله، يقين گمشده، ‌تهران، سروش، 1380، ص 196.
[4] . مريجي، شمس الله، سكولاريسم و عوامل شكل‌گيري آن در ايران، قم، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، 1382، ص 60ـ104.
[5] . غيلون، برهان، مجله نقد و نظر، پيشين، ص81.
[6] . بيشتر انديشمندان مسلمان اخلاق را جزئي از دين مي‌دانند، در عين حال مي‌پذيرند كه عقل نيز قادر است برخي مفاهيم كلي اخلاقي مانند خوبي عدل و بدي ظلم را درك نمايد، ر.ك: مصباح، ‌محمد تقي، فلسفة اخلاق، تهران، شركت چاپ و نشر بين الملل، 1380، ص184ـ187.
[7] . ر.ك: اسلامي، محمد تقي، مجله رواق انديشه، سال دوم، شماره 10، ص 37 ـ 50؛ ولگن هوسن، محمد، ‌پيشين، ص 50 ـ 51.
[8]. Bechker Larence C.Encyclopedia of ethics (New York London: 2001) v. 1 p 100.
[9] . سروش، عبدالكريم، كيان، سال پنجم، شماره 27.
[10] . ملكيان، مصطفي، جزوه تقابل اخلاق ديني و اخلاق سكولار، ص20 ـ 21.
[11] . پالس، دانيل، ‌هفت نظريه در باب دين، ترجمه محمد عزيز بختياري، قم، مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، 1382، ص 353 ـ 375.
[12]. Becker Larence C.Opcit. V.3 P.1081.

در ميان غرايز دروني انسان غريزه‌ي جنسي نمود خاصّي داشته و از بدو بلوغ خودنمايي مي‌كند و اندك اندك حاكم بر همه‌ي خواسته‌هاي جوان شده و روح و جان او را تسخير و بر انديشه و اعمال او سايه مي اندازد.
دختر و پسر جوان در خود كمبودي احساس مي‌كنند و فكر مي‌كنند كه با گرماي وجود و محبّت ديگري جبران و با مهر و عوطفت او به آرامش بدل مي‌شود.
بدون ترديد بايد براي ارضاي اين غريزه‌ي طبيعي امّا نيرومند، چاره انديشيد و راه درستي انتخاب نمود. جامعه غرب كه نظريه‌ي فرويد و راسل و افرادي چون آن‌ها را در آزادي بي قيد و شرط شهوت‌راني پذيرفته است شاهد پي‌آمدهاي منفي آن بوده و آمار فاجعه‌هاي شهواني در رسانه‌ها و نوع روابط ناهنجار دختران و پسران و مرد و زن و ... شواهد گوياي اين مطلب است اگر بر فرض از وجود فرزندان نامشروع بي‌سرپرست، نوزادان پيدا شده در زباله‌دانها، توالت‌ها، كورتاژها و قتل‌ها و ضايعه‌هاي ديگر اخلاقي و انسانيِ آزاديِ جنس چشم پوشي كنيم و همه را فراموش شده بگيريم، با اين فاجعه‌ي بزرگ ـ كه نابودي شخصيّت انساني زن و تبديل او به توپي شهواني كه هر لحظه مورد حمله چشم‌ها و لمس‌ها و قوّه‌ي شهواني مردانِ شهوت‌ران است ـ چه كنيم؟.1
و با بازيچه شدن زندگي پر از آمال و اهداف انسان كه بايد به سوي كمال و تعالي رشد نمايد، چه مي‌توان كرد؟
در چنين جامعه‌ي پرالتهابي از در و ديوار آن، از كوچه و خيابان و مدارس و اداره‌ي آن، جز شهوت و خودنمايي و ناز و نياز ديده نمي‌شود و همه‌ي امور در عين رنگارنگ بودنشان تنها يك رنگ داشته و آن هم رنگ لذّت‌جويي است. حال اگر لذّت بيشتر در ظلم و تعّدي بر حقوق ديگران و جنايت باشد، فرقي نمي‌كند. هدف، حفظ منافع شخصي و لذت فردي است. براي افراد چنين جامعه‌اي سرنوشت اخلاقي جامعه و حقوق ديگران و آينده نسل بشري، اهميّتي ندارد.
دنياي غرب، انسان آزاد و شرافتمند را اسير و ذليل لذّت‌جويي‌هاي زودگذر نموده است. اگر بتوان ادّعا نمود كه حدّاقل در كاميابي‌هاي جنسي و ارضاي كامل شهوات انساني و به قول فرويد براي حل عقده‌هاي رواني و ايجاد عشق و محبّت موفّق بوده‌اند باز خوب است امّا در همين يكي نيز با مشكل رو به رو مي‌باشند.
متفكّر شهيد در اين باره مي‌گويد:
«در مورد غريزه‌ي جنسي و برخي غرايز ديگر برداشتن قيود، عشق به مفهوم واقعي را مي‌ميراند و طبيعت را هرزه و بي‌بندوبار مي‌كند در اين مورد هرچه عرضه بيشتر گردد هوس و ميل به تنوع افزايش مي‌يابد.
اينكه راسل مي‌گويد: «اگر پخش عكس‌هاي منافي عفّت مجاز شود پس از مدّتي مردم خسته خواهند شد و نگاه نخواهند كرد.» شايد در باره‌ي يك عكس بالخصوص و يك نوع بي‌عفّتي بالخصوص صادق باشد ولي مطلقاً در مورد همه‌ي بي‌عفّتي‌ها صادق نيست يعني از يك نوعِ خاصِّ بي‌عفّتي، خستگي پيدا مي‌شود. نه بدين معني كه تمايل به عفاف جانشين آن شود بلكه بدين معنا كه آتش و عطش روحي زبانه مي كشد و نوعي ديگر را تقاضا مي‌كند و اين تقاضاها هرگز تمام شدني نيست.
خود راسل در كتاب زناشويي و اخلاق اعتراف مي‌كند كه عطش روحي در مسايل جنسي غير از حرارت جسمي است، آن‌چه با ارضا تسكين مي‌يابد حرارت جسمي است نه عطش روحي.»2
ويل دورانت در كتاب لذّات فلسفه پيرامون پي‌آمدهاي آزادي‌هاي جنسي مي‌گويد:
«در زير عوامل سطحي طلاق نفرت از بچه‌داري و ميل و تنوّع طلبي نهان است، ميل به تنوّع گرچه از همان آغاز در بشر بوده است ولي امروزه به سبب اصالت فرد در زندگي نو و تعدّد و محرّكات جنسي در شهرها و تجاري شدن لذّت جنسي دو برابر گشته است.»3
و در جاي ديگر كتاب خود مي‌گويد: «فساد پس از ازدواج بيشتر محصول عادات پيش از ازدواج است.»4
حال بايد ديد راه‌حل درست براي كنترل غرايز و جلوگيري از ايجاد روابط نامشروع و در عين حال ارضاي صحيح غريزه‌ي جنسي چيست؟
استاد شهيد مطّهري (ره) در بيان راه‌حل مي‌گويد:
«به عقيده‌ي ما براي آرامش غريزه‌ دو چيز لازم است يكي ارضاي غريزه در حدّ حاجت طبيعي و ديگر جلوگيري از تهييج و تحريك آن.»5
امّا پيرامون نكته‌ي نخست:
«اسلام براي ارضاي صحيح مسايل جنسي ازدواج دائم و در صورت مهيّا نبودن شرايط آن ازدواج مدّت‌دار و موقّت را (با توجّه به ضوابط و شرايط شرعي6و رعايت جوانب اخلاقي) توصيه نموده است.
اسلام اصرار فراواني دارد كه محيط خانوادگي آمادگي كامل براي كاميابي زن و شوهر از يكديگر داشته باشد، زن يا مردي كه از اين نظر كوتاهي كند مورد نكوهش صريح اسلام قرار گرفته است. اسلام اصرار فراواني به خرج داده است كه محيط اجتماع بزرگ، محيط كار و عمل و فعّاليّت بوده و از هر نوع كاميابي جنسي در آن محيط خودداري شود.
فلسفه‌ي تحريم نظر بازي و تمتّعات جنسي از غير همسر قانوني و همچنين فلسفه‌ي تحريم حرمت خودآرايي و تبرّج زن براي بيگانه همين است»7
«اگر بتوانيم تصوّر كنيم كه اتّحاد روح زن و شوهر و عواطف صميمانه‌اي كه احياناً تا آخرين روزهاي پيري ـ كه غريزه جنسي فعاليتي ندارد باقي است ـ براي زندگي ارزش بيشتر و بالاتري دارد، و نيز اگر بتوانيم تصوّر كنيم كه لذّت يك مرد از مصاحبت همسر مشروع و وفادارش با لذّتي كه از مصاحبت يك زن مي‌برد تفاوت دارد، كوچك‌ترين ترديدي در اين جهت نخواهيم كرد كه به خاطر بهره‌مند شدن از مسرّت و آرامش بيشتر لازم است عواطف جنسي افراد را محدود به همسر قانوني كرده و محيط و كانون خانواده به اين كار، و اجتماع بزرگ را به كار و فعاليّت اختصاص دهيم. مطلب مهم‌تر جنبه‌هاي اجتماعي ازدواج است. ازدواج و تشكيل كانون خانوادگي، ايجاد كانوني براي پذيرش نسل آينده است و سعادت نسل‌هاي آينده به وضع اجتماع خانوادگي بستگي كامل دارد »8
پس چون انسان زنده است و بايد زندگي كند و زندگي انساني كه سرشار از غرايز و عواطف و نيازها است بدون شريك و همسفر امكان ندارد، همسر قانوني و دائمي انسان بهترين همراه و همدل و پشتيبان لحظه‌هاي تنهايي و برطرف كننده‌ي خستگي‌هاي روحي است.
حال اگر جواني موفّق به ازدواج نشده و پاسخ‌گويي به مسايل غريزي از اين راه (ازدواج دائم و يا موقت) برايش ممكن نباشد بايد عفّت ورزيده و با ايمان و اعتقاد از عفاف و طهارت روح وجسم خويش محافظت كند.
در اين‌جا نقش نكته‌ي دومي كه شهيد مطهري (ره) فرموده بيشتر روشن مي‌گردد:
جوان بايد خود را از انواع محرّكات و مهيّجات دور نگه دارد. نگاه كردن به صحنه‌هاي تحريك كننده اعم از فيلم و عكس و غيره، خواندن داستان‌هاي مهيّج و برخوردهاي آزاد و بي‌حدّ و مرز دختر و پسر، همه در لغزش و غوطه‌ور شدن در آلودگي مؤثّر است.
لذا دختر و پسر جوان و مجرّد بايد سعي كند تا حدّ امكان افكار و انديشه و خود را از اين صحنه‌ها دور نگه دارد و از برخوردهاي زياد و مختلط با جنس مخالف به ويژه در محيط‌هايي كه اصول اسلامي رعايت نمي‌شود، پرهيز نموده تا زمينه‌ي گناه فراهم نشده و امكان به وجود آمدن روابط نامشروع پيدا نشود.
به اميد آن‌كه در طهارت و پاكي نفس موفّق بوده و با تمسّك به تعاليم نوراني اسلام، خود و جامعه‌ را از آلودگي مصون داريم.

معرفي كتاب:
اخلاق جنسي در اسلام و جهان غرب، شهيد مطهري (ره)، انتشارات صدرا.
مسأله‌ي حجاب، شهيد مطهري (ره)، انتشارات صدرا.
اسلام و ارضاي غريزه‌ي جنسي، محمّدرضا امين‌زاده، انتشارات در راه حق»

[1] ـ محمد رضا امين‌زاده، اسلام و ارضاي غريزه‌ي جنسي، (چاپ اول. انتشارات در راه حق، قم، 1377) ص 7.
[2] ـ شهيد مطهري (ره)، مسأله‌ي حجاب، چاپ 42، انتشارات صدرا، قم ، 1374، ص 113 و 114.
[3] ـ ويل دورانت، لذّات فلسفه، چاپ، نشر دانشجويي، سال ص 97.
[4] ـ همان، ص 94.
[5] ـ شهيد مطهري (ره)، مسأله‌ي حجاب، همان، ص 120.
[6] ـ رجوع شود به توضيح المسائل مراجع عظام، كتاب نكاح.
[7] ـ شهيد مطهري (ره)، اخلاق جنسي در اسلام و جهان غرب، انتشارات صدرا، بي‌تا، قم، ص 47.
[8] ـ شيهد مطهري (ره)، اخلاق جنسي در اسلام و جهان غرب، همان، ص 47 و 48.

در رابطه با اين مسئله بايد چند نكته مورد توجّه قرار گيرد:
يكم. دين خداوند در طول تاريخ - متناسب با رشد علمي، اجتماعي، فكري و مقتضيات عصري روند تكاملي داشته است تا آنجا كه بشر، به حدي از بلوغ رسيد كه بتواند برنامه تكاملي مربوط به تمام دوره هاي تاريخي را دريافت دارد و قرآن - كه اساسنامه و برنامه تكامل نهايي بشر براي همه زمان ها و سرزمين ها است بر پيامبر اكرم صلي الله عليه وآله نازل گرديد و به عنوان سندي جاودان و زنده براي بشريت باقي ماند.
دوم. اينكه «قرآن براي فهم مردمي بدوي و عرب زبان نازل شده، سخني نادرست است؛ زيرا قرآن «در ميان مردمي بدوي و عرب زبان» نازل شده و فرق است بين اينكه چيزي در ميان قومي خاص ظهور يابد، با اين سخن كه«مخصوص آنها پديد آمده باشد»!! جالب اين است كه قرآن هيچ گاه مخاطب خود را فقط اعراب قرار نداده و همواره خطاب همگاني «ناس» (جميع مردم) و يا «الذين آمنوا» را به كار برده است كه هر انسان خداجوي در هر عصر و وابسته به هر نسلي را شامل مي شود. از نظر فهم پذيري نيز آيات قرآن چند دسته است:
1. برخي از آيات قرآن هم براي اعراب بدوي آن زمان فهم پذير بود و در عين سادگي بيان، داراي چنان استواري علمي و منطقي است كه براي دانشمندان برجسته امروزي نيز جالب توجه و درخور دقت است.
2. بعضي از آيات چه در زمان نزول و چه در زمان ما، جز با تعمّق و ژرف كاوي هاي دقيق و روش مند قابل درك نيست.
3. بسياري از حقايق علمي و فلسفي و مباحث اجتماعي قرآن، تنها در پرتو دانش كنوني يا آينده بشريت قابل درك است براي آگاهي بيشتر در اين زمينه ر.ك: موريس بوكاي، مقايسه اي ميان تورات انجيل قرآن و علم، ترجمه ذبيح اللَّه دبير..
4. بسياري از آيات قرآن نيز تاحد زيادي فراتر از عقول و افهام عادي بشر بوده و تنها در سايه پرتوافشاني هاي پيامبر اكرم صلي الله عليه وآله و ائمه اطهارعليهم السلام، فهم پذير است و تفاسير رسيده از آنان، گنجينه هاي ارزشمندي است كه حقايق والاي قرآن را به نيكوترين وجهي در اختيار بشريت قرار مي دهد. اين نكته چيزي نيست كه تنها شيعه بدان معترف باشد، بلكه اهل تسنن نيز در بسياري از تفاسير خود به اين احاديث تمسّك مي جويند.
5. اينكه قرآن به وقايع زمان خود اشاره كرده، آن را منحصر به آن عصر نمي سازد؛ زيرا قرآن منحصربه ذكر چند حادثه و نكته تاريخي گذرا نيست؛ بلكه مشتمل بر معارفي جاودان در باب خداشناسي، كيهان شناسي، انسان شناسي، راه شناسي، راهنما شناسي و مجموعه گسترده اي از احكام، اخلاق و... است كه همه زمان ها را پوشش مي دهد و هدايت بشريت به سوي سعادت را در هر مقطع تاريخي تأمين مي كند.
وقايع تاريخي نيز كه در قرآن اشاره شده، هر چند مربوط به گذشته است، ولي كار كرد آنها مربوط به آينده است. به عبارت ديگر هر يك از آنها، بيانگر نوعي سنت تغييرناپذير تاريخي يا حكم و قانوني است كه داراي كليت و شمول است. براي مثال وقتي قرآن درباره بني اسرائيل مي گويد: «آنان پس از رهايي از چنگال فرعون اظهار نارضايتي از غذاي واحد كرده و خواست هاي مادي متعددي كردند و لاجرم گرفتار غضب الهي گرديدند؛ نشان مي دهد كه رفاه طلبي، افزون خواهي و نافرماني در برابر فرستاده خداوند، سرانجام به تباهي و تيره بختي خواهد انجاميد!! اين درس بزرگي براي همه كساني است كه پس از رهايي از بند حكومت هاي استبدادي و ظالمانه، در برابر اندك دشواري صبوري نمي ورزند و در جست و جوي خواست هاي مادي، بي تابي مي كنند.
از اين رو هر چند قرآن براي هدايت انسان ها، از هر نژاد و ملت و با هر سطح فرهنگي، نازل شده است؛ اما تمام اصول تحول ساز خود را جهت هدايت و تربيت مردماني كه در وضعيت سقوط فرهنگي بودند، عرضه كرده است و ديگران با ملاحظه اين وقايع و دقت در روند تمدن سازي قرآن، راهكار نجات خود را مي توانند از اين كتاب آسماني به دست آورند.
به واقع تمام گزاره هاي به كار رفته در قرآن، نگاهي به مردم معاصر نزول قرآن و نگاهي به انسان در طول زمان داشته است.