بسمه تعالی
ضمن تشکر از بحث چنین موضوعی ، این کار اثرات مثبت زیادی دارد ولی متاسفانه دولتهای دودهه گذشته ی
ا جرات اجرای آن را نداشتند یا در این مورد کوتاهی کردند که در هر دوحال مقصرند .
قبل از شمردن اثرات مثبت هدفمن کردن رایانه ها به تعریفی از یارانه و دسته بندی یارانه ها میپردازم :
تعریف یارانه :
یارانه هر گونه پرداخت انتقالی را گویند که به منظور حمایت از اقشار کم درآمد و بهبود توزیع درآمد، از محل خزانه دولت و هر آنچه که می تواند به خزانه دولت واریز گردد به صورت نقدی و یا جنسی به خانوارها و تولید کنندگان کالا و خدمات تعلق می گیرد.
انواع یارانه ها :
بطور کلی بسته به گستردگی یا محدودیت وظایف دولت در اقتصاد و نوع مداخلات آن یارانه ها را می توان در طبقه بندی های گوناگون جای داد. در این زمینه کلی ترین دسته بندی یارانه ها شامل یارانه کالاهای مصرفی ، یارانه خدمات اجتماعی و یارانه کالاهای واسطه ایی برای تولیدکنندگان می گردد.
برای یارانه ها ، طبقه بندی های دیگری نیز کرده اند که یارانه پنهان و آشکار و همچنین یارانه مستقیم و غیر مستقیم از آن جمله اند. ولی در هر حال ، این نکته را باید در نظر داشت که تعاریف فوق نسبی است و به همین دلیل می توان دسته بندی های بیشتری مطرح نمود. با توجه به موضوع گزارش حاضر، یارنه های مورد بحث شامل یارنه کالاهای مصرفی ، غذایی، دارو و سوخت و برخی کالاهای واسطه ایی بود. و به لحاظ روش اعطا ، یارانه مستقیم و غیر مستقیم مورد بررسی قرار می گیرد. لیکن یارانه های اعطایی به خدمت اجتماعی نظیر آموزش و پرورش، آموزش عالی،بهداشت و درمان، تربیت بدنی و ... مورد بحث نخواهد بود.
روشهای پرداخت یارانه :
با توجه به تعاریف فوق روش های پرداخت یارانه ها در سه گروه قابل طبقه بندی است :
- یارانه مستقیم نقدی : یارانه ایی که بصورت پرداخت نقدی و به منظور افزایش درآمد خانوارهای هدف اعمال می شود.
- یارانه مستقیم ارزشی : یارانه ایی است که بصورت اعطای کالابرگ با ارزش خاص برای مصارف خاص به خانوارهای هدف پرداخت می شود.
- یارانه غیر مستقیم : یارانه ایی است که بصورت تعیین قیمت کالا و خدمات به میزانی کمتر از قیمت واقعی آن تعیین و اعمال می شود و اصولا" مورد استفاده عموم مردم قرار می گیرد.
ماهیت یارانه غیر مستقیم بگونه ایی است که به هر واحد فیزیکی از کالا تعلق می یابد و معمولا" در مورد کالاهایی اعمال می شود که تولید و یا توزیع آنها توسط دولت ویا تحت نظارت مستقیم آن انجام می گیرد.
با توجه به تعریف فوق ، مجموعه پرداخت های نقدی و غیر نقدی که بعنوان مابه التفاوت قیمت واقعی و قیمت های تعیین شده به مصرف کنندگان فرآورده های نفتی ، برق، گاز، کالاهای اساسی و دارو تعلق می گیرد و همچنین کلیه پرداخت هایی که برای کمک به اقشار خاص و موسسات ارئه کننده خدمات و کالاهای عمومی یا سازمانهای حمایتی انجام می پذیرد یارانه محسوب می گردد.
مزایای هدفمند سازی يارانهها
در وهله اول بايد نسبت به هدفمند ساختن اين ابزار حمايتي اقدام شود. با اتخاذ چنين رويكردي، ميتوان نسبت به تامين شرايط زير اطمينان بيشتري داشت:
- افزايش كارايي نظام اقتصادي از طريق آزادسازي قيمت
- كاهش فساد، رانت و اتلاف منابع ناشي از يارانههاي غيرهدفمند
-اصلاح ساختاردرآمدي بنگاههاي توليدكننده انرژي وتغييرنظام توجيه فني-اقتصادي طرحهاي توليدانرژي
- اصلاح ساختار توليد در راستاي بهكارگيري فناوري با شدت انرژي پايين
- افزايش احتمال اقتصادي شدن پروژههاي تامين انرژي از منابع تجديدپذير
- مصرف بهينه انرژي و كاهش قاچاق
- كاهش مخارج عمومي و رفع عدم تعادل هاي بودجه اي
- كاهش شكاف مصرف انرژي بين گروه هاي درآمدي
- بهبود شاخص هاي زيستمحيطي بهدليل صرفه جويي در مصرف انرژي هاي فسيلي
- افزايش توان صادراتي كشور بهدليل كنترل رشد مصرف داخلي
- بهبود شفافيت مالي دولت و شركت هاي دولتي.
موفق باشید
