مراقبت از زخم

منظور ازمراقبت از زخمها ، كمك به بهبودی آنها و جلوگیری از ایجاد زخمهای جدید است.

به طور كلی زخمها به دو گروه حاد و مزمن تقسیم می شوند . بریدگیها، سوختگیها، خراشیدگی ها و برش های جراحی ازجمله زخمهای حاد هستند . زخمهای مزمن بر خلاف نوع حاد به مرور زمان ایجاد می شوند ومعمولاً بهبودی آنها مدتی طول می كشد .

از نمونه ی این زخمها می توان به زخم بستر و زخم پا در افراد مبتلا به دیابت اشاره كرد .

بهبود زخم فرآیند حیرت آوری است . گذشت زمان می تواند همه ی زخمها را بویژه با كمی مراقبت شفا دهد . بهترین حالت برای ترمیم زخم زمانی است كه محیط آن مرطوب ، تمیز و مغذی باشد . یعنی این كه جریان خون در محل زخم برقرار باشد تا اكسیژن و مواد غذایی كافی در محیط زخم به رشد سلولهای جدید كمك كند، مراقبت خوب از زخمها ایجاد شرایط یاد شده را میسر می سازد و مراقبت نامناسب از زخم ، به ویژه در سالمندان و افرادی كه مجبورند مدتها دربستر بمانند، به زخمهای ناشی از فشار یا  اصطلاحاً زخم بستر منجر می شود .

این زخمها وقتی ایجاد می شوند كه فشار ممتد بر پوست ، خون رسانی به آن و بافتهای زیرین را مختل كند . ممكن است در ابتدا بافت زیر پوست دچار آسیب شود كه دراین صورت زخم قابل رؤیت نیست .

محلهای شایع زخم بستر شامل پاشنه ، قوزك پا ، مفصل ران ، قاعده مهره ها، آرنج وكتف است .

به جز فشار حاصل از وزن بدن بر روی  زخم كه به ایجاد زخم بستر كمك می كند ، ساییدن لباس یا ملحفه بر بدن و رطوبت ناشی از تعریق یا ادرار و مدفوع ، در مواردی كه كنترل مثانه و روده از دست رفته اند نیز موجب آسیب پذیری پوست می شود.

زخمهای ناشی از فشار می توانند بسیار خطرناك باشند و ممكن است تا اعماق بافتها حتی تا استخوان انتشار یابند . این زخمها به آسانی عفونی می شوند .

پیشگیری

با چند اقدام ساده می توان از بروز زخم بستر پیشگیری كرد: به نواحی قرمز شده پوست خود دست نزنید . حداقل هر دو ساعت یكبار، و اگر در صندلی چرخدار هستید هر 15 دقیقه یك بار موقعیت خود را تغییر دهید. ملحفه ها را تمیز نگه دارید و در صورت امكان از تشك مواج و بالش مخصوص استفاده كنید.

دربرخی افراد كه گردش خون درپاهای آنها كم است ممكن است حتی یك ترك كوچك در پوست باعث ایجاد زخم شود . دراین موارد برای بهبود زخم ، پاهای خود را هنگام  نشستن و خواب بالا نگه دارید. به طور منظم راه بروید و از ایستادن طولانی بپرهیزید و در صورت استفاده از باند از نوع قابل ارتجاع آن برای افزایش جریان خون استفاده  كنید .

در مجموع بهبود زخم درچند مرحله صورت می پذیرد . در مراحل مختلف می توان از پانسمانهای متفاوت استفاده كرد . انواع متداول پانسمانهای اولیه ، شامل پانسمان نچسب مانند گاز وازلینه ، پانسمان نیمه تراوا و چسب زخم بندی است. باند وباند الاستیك ( ارتجاعی ) در گروه پانسمانهای ثانویه هستند.

از راههای دیگری كه به بهبود زخم كمك می كنند تغذیه مناسب، حمام كردن صحیح ، داروها و ورزش است .

تغذیه صحیح به علت فراهم كردن مایعات ، پروتئین ، ویتامین و املاح اضافی مورد نیاز در روند ترمیم ، به بهبود زخم كمك می كند .

همچنین از پزشك یا پرستار خود در مورد زمان و مدت حمام كردن سؤال كنید . دقت كنید كه به هنگام حمام ، پانسمان  زخم شما خیس نشود .

ازآنجا كه حركت در بهبود زخمهای پس از جراحی به بدن شما كمك می كنند از پزشك خود درباره این كه چه فعالیت هایی برای شما مفید است ، از چه فعالیت هایی باید پرهیز كنید و زمان از سرگیری فعالیت های عادی سؤال كنید .

شما نقش مهمی در مراقبت از زخم خود حتی در منزل دارید ، سعی كنید ضمن رعایت نظافت و دستورالعمل ها بردبار باشید . به خاطر داشته باشید كه بهبودی زخم مدتی طول می كشد.

چگونه از بیمار در خانه مراقبت كنیم ؟

چگونگی مراقبت از بیمار در خانه روشهایی دارد  كه همه ی ما باید از آن اطلاع داشته باشیم و به كلیه مواردش عمل كنیم چرا كه مراقبت صحیح باعث بهبودی سریع بیمار می شود. بیمارانی كه پس از مراجعه به دكتر باید درخانه تحت مراقبت باشند كم نیستند و گرفتاری های روزمره مردم ، غالباً آنها را از پرستاری و مراقبت بیماری كه در خانه بستری است غافل می كند. مهمترین بخش نگهداری بیمار در خانه این است كه اطاق بیمار مشخص شود تا اگر میكربی وجود دارد در اطاقهای دیگر منتشر نشود. بهتر است اطاق خواب خود بیمار برای این كار اختصاص یابد. تشك بیمار باید سفت و مسطح باشد و از بالش اضافی هم استفاده شود . زیرا خوابیدن طولانی ، باعث درد در ناحیه پشت می شود .  مگر این كه سر و گردن كمی بالاتر از معمول قرار گیرد.

در كنار تختخواب بیمار یك صندلی یا مبل دسته دار گذاشته شود تا بیمار با تكیه به آن بتواند از جایش بلند شود وگاهی روی آن بنشیند. سعی كنید همیشه یك پارچ آب با  لیوانی كه وارونه روی دستمال كاغذی قرار گرفته در كنار بیمار باشد. بهتر است یك زنگ دستی تهیه شود تا در صورت لزوم بیمار آن را تكان دهد . داد زدن برای بیمار خوب نیست. زنگ تلفن هم ممكن است او را عصبی كند. اگر تلفن دراطاق او نباشد مناسب تر است و چنانچه شخصی قصد صحبت با او را داشته باشد به شرط داشتن خبر خوب ، تلفن را به اطاق بیمار منتقل كنید. خبر بد تلفنی حال بیمار را بدتر می كند. اعصاب ومغز بیمار باید آرامش داشته باشد . یك ظرف خالی را برای استفراغ احتمالی با مقدار زیادی دستمال كاغذی ، به اضافه تعدادی حوله تمیز در دسترس بیمار قرار دهید.

یك درجه طبی هم باید در اطاق بیمارباشد. درجه در ساعاتی كه دكتر توصیه كرده به مدت دو دقیقه ی تمام زیر زبان بیمار با دهان بسته قرار گیرد و سپس درجه جیوه آن خوانده شود و برحسب تاریخ و ساعت روی صفحه كاغذ درج گردد تا برای مشاهده بعدی دكتر در پرونده مریض آماده باشد.

درجه پس از استفاده باید تكان داده شود تا جیوه داخل آن پایین برود. سپس با محلول ضدعفونی تمیز شود و درجلد یا محفظه خود قرار گیرد. اگر درجه حرارت بدن بیمار خیلی بالا باشد باید فوراً به دكتر اطلاع داد.

بیمار تب دار به مایعات نیاز بیشتری دارد و باید وادار شود كه روزانه مایعات از قبیل آب خالص – چای كمرنگ – آب میوه و شیر بنوشد. البته برای دادن مایعاتی غیر از آب خالص حتماً با پزشك معالج باید مشورت شود.

غذای سفت برای بیمار بستری مناسب نیست . زیرا به علت عدم تحرك ممكن است تولید یبوست بیشتری بكند. غذای بیمار باید مقوی و اشتها آور باشد ولی لازم نیست به مقدار زیاد به وی خورانده شود.

پس از هر استفراغ ، صورت و پیشانی بیمار باید با حوله آب سرد تمیز شود و دهانش  با آب سرد شسته شود و پوست لب های او مرطوب نگاه داشته شود.

اگر در خانه غیر از بیمار فرد دیگری هم زندگی می كند باید دقت شود كه در دسترس بیمار قرار داشته باشد و دارو را فقط در ساعاتی كه دكتر تعیین كرده و به همان مقدار تجویز شده در اختیار بیمار قرار دهد در صورتی كه بیمار تنها زندگی می كند باید دقت شود كه به موقع دارو مصرف كند و اضافی هم نخورد.

بدن بیمار باید همواره تمیز نگهداشته شود. اگر برای بیما ر، رفتن به حمام ممكن نیست باید با حوله آب گرم بدن او را تمیز كرد. بدین منظور یك قسمت از بدن بیمار را  باید تمیز و خشك كرده و در پتو پیچاند و سپس قسمت دیگر را به همان ترتیب تمیز نمود.

هوای اطاق بیمار نباید خشك باشد بلكه باید دارای رطوبت باشد. هوای خشك  ، بیمار را  تحریك به  سرفه می كند . برای مرطوب كردن هوا می توان از دستگاه بخار در اطاق استفاده نمود.

پتوهای تخت بیمار باید طوری قرار گیرد كه روی او سنگینی نكند، مخصوصاً روی قسمت پا و انگشتان ، تا هنگام پهلو به پهلوشدن به آنها آسیب نرساند.

در اطراف اطاق بیمار نباید سرو صدا كرد زیرا  بیمار عموماً  فردی عصبی و كم حوصله است و فشارهای عصبی مانع بهبود سریع او می شود .

بیمار قبل از بهبودی كامل وكسب اجازه از دكتر نباید سر كار خود برود. ممكن است بیماری عود كند و یا عوارض دیگری به بار آورد وهمكارانش را هم مبتلا نماید. موقع چكاندن قطره به بینی بیمار باید دقت شود كه قطره وارد دهان بیمار نشود . قطره چشم نیز باید لای پلك پایینی چكانده شود .

تقویت روانی بیمار در بهبودی او بسیار مؤثر است . مثلاً بودن گل و گیاه  در اطاق بیمار می تواند در روحیه او تأثیر خوبی بگذارد . در طول بیماری هرگز به بیمار خبر مأیوس كننده داده نشود. خواندن داستانهایی كه به علت جالب بودن ، خواننده را به دنبال خود می كشاند به شرط این كه سر و دست بیمار را خسته نكند ، برای او خوب و مفید است . زیرا بیمار را از فكر كردن درباره مشكلاتش باز می دارد و پس از خسته شدن ، او را به خواب می برد.

تماشای تلویزیون كه از دور كنترل می شود خوب است. بیمار دوست دارد احساس كند كه اطرافیانش با علاقه و فداكاری خاصی از او پرستاری و پذیرایی می كنند، مخصوصاً اگر بیمار سالخورده باشد از فرزندانش انتظارات زیادی  دارد و اگر خلاف آن را ببیند شدیداً  دلخور و افسرده می شود و این از نظر روحی برای او خوب نیست . به علاوه به علت حساس شدن روحیه اش در زمان بیماری ممكن است هرگز این را فراموش نكند.

اهدای خون

، اهدای زندگی

آرزوی دیرینه بشر برای درمان بیماری ها سبب شد تا بتدریج در علم پزشكی دانش جدیدی به نام انتقال خونشكل بگیرد. در بیشتر موارد تنها راه نجات مصدومان یا بیماران تزریق خون است.

تاكنون هیچ ماده ای نتوانسته جانشین این مایع حیات بخش و منحصر به فرد شود از سویی پژوهشگران نیزتنها به گوشه ای از اسرار این پدیده شگفت انگیز آگاهی یافته اند. با اندكی دقت و در نظر گرفتن مواردی

چون ازدیاد جمعیت، ‌توسعه شهرها، صنعتی شدن كشور، افزایش میزان حوادث، گسترش و تنوع خدمات

بهداشتی و درمانی، لزوم ایجاد و تجهیز مراكز جدید درمانی و بهداشتی و نیز انجام دادن عمل های جراحی

تخصصی و پیوند اعضا در داخل كشور،‌اهمیت مسأله انتقال خون به خوبی آشكار می شود و از سویی باید بهیاد  داشت كه انسان تنها مولد و مصرف كننده خون خویش و گاهی هم نیازمند به یكی از مشتقات آن است.

شناخت خون:

بدون تردید خون پدیده ای بسیار پیچیده است كه انسان نمی تواند ادعا كند كه به تمام ویژگی های این ماده

واقف شده است. خون در حركتی پیوسته و بی وقفه مسیری در حدود 121 هزار كیلومتر را در بدن آدمی

می پیماید تا به جریان زندگی ، دوام بخشد. چنین مسیری طولانی تر از مجموع خطوط هوایی همه شركت های هواپیمایی جهان است.

خون ، بافت زنده ای است كه در آمد و شد ِ دائمی خود به شصت میلیارد سلول بدن سركشی می كند و ضمن

جمع آوری مواد زاید سلولها، ‌مواد لازم را برای ادامه حیات و فعالیت در اختیارشان قرار می دهد.

برخلاف تصور، ‌خونی كه در رگ های آدمی جاری است یكنواخت و بدون تغییر و تحول نیست و بدین

لحاظ است كه خون را بافت زنده می شناسند . مثلا به فاصله یك چشم برهم زدن حدود یك میلیون و دویست

هزار سلول قرمز به پایان عمر صد و بیست روزه خود می رسند و در همین زمان مغز استخوان به همان

تعداد سلول قرمز تولید می كند و آنها را وارد جریان خون می سازد.

استخوان ها در طول زندگی انسان حدود پانصد كیلوگرم سلول قرمز تولید می كنند و هر سلول تا پایان عمر

خود هفتاد هزار بار از قلب به نقاط مختلف بدن سفر می كند. درمرحله نخست ، قلب مانند تلمبه خون را به

اندامها و بافت ها می رساند.

جاری شدن خون در رگ ها به صورت موج هایی متناوب و مجزا است و وظیفه تنظیم حركت خون نیز به

شاهرگ ها واگذار شده است.

در چنین شرایطی خون به تمام بدن اكسیژن می رساند. فشار خون در انتهای مسیر به صفر می رسد و به همین سبب ورزش موجب تسریع گردش خون می گردد.

گروه های خونی:

گروه های خونی را براساس ساختمان شیمیایی موجود در سطح گلبول های قرمز به چهار گروهA, B,

AB,O تقسیم كرده اند. بدین ترتیب هر گروه خونیمختصاتی دارد و نباید به انسانی دیگر با گروه

خونی نامتجانس تزریق شود، اما گروهO را به علت ساختمان خاص گلبول های آن كه نه ضدA و نه ضدBهستند می توان به تمام گروه های چهارگانه تزریق كرد و از این رو گروهO را اصطلاحاً گروه دهنده همگانی می نامند.

برای كسب اطلاعات بیشتر درباره خون و فراورده های خونی می توانید به  آدرس     http://www.ibto.ir  مراجعه نمایید .