خواب آلودگی در بهار

با وجود این که برخی افراد در فصل بهار احساس شادابی و نشاط می کنند، بسیاری هم احساس خستگی و خواب آلودگی دارند. به این مشکل «خواب آلودگی بهاری» می گویند. خوابیدن زیاد هم این مشکل را برطرف نمی کند. مصرف قهوه و چای، زدن آب سرد به صورت، گوش دادن به یک آهنگ شاد و تقویت روحیه می تواند به کاهش این مشکل کمک کند.

اگر بدن خودش را با این تغییرات فصلی تطبیق دهد، این احساس خستگی برطرف می شود.

علل خواب آلودگی بهاری

در این جا چند علت این خستگی و خواب آلودگی را بیان می کنیم:

1- در سرمای زمستان، رگ های سطحی بدن جمع و منقبض می شوند تا بدن گرمای کمتری از دست بدهد و دمای آن ثابت بماند. لذا خون و اکسیژن بیشتری به سمت اندام‌های داخلی و خصوصا مغز می رود.

زمانی که بهار فرا می رسد، با گرم شدن هوا، رگ های خونی گشاد و منبسط می شوند، لذا فشار خون کم می شود و بیشتر جریان خون به سمت پوست می رود و خون کمتری و اکسیژن کمتری به سمت مغز می رود. همچنین افزایش فعالیت سوخت و ساز بدن در بهار نیاز به اکسیژن بیشتری دارد، لذا اکسیژن کمتری به طرف مغز فرستاده می شود.

بدن ما، یا بهتر بگوییم مغز ما به مدت زمانی نیاز دارد که خود را با شرایط جدید وفق دهد و تا این هماهنگی صورت بگیرد حالت خواب‌آلودگی فصل بهار بروز می‌کند.

2- دلیل دیگر این خواب آلودگی بهاری، عدم تعادل هورمونی در بدن است. هورمون ها یکی از علل احساس شور و شادی و انرژی در فصل بهار هستند. در این فصل طول مدت روشنایی روز افزایش می یابد، سروتونین (هورمون شادی آور) بیشتری در بدن ترشح می شود و تولید ملاتونین کاهش می یابد، لذا افراد احساس سرحالی و هوشیاری می کنند.

در اشخاص خواب آلود این روند به درستی انجام نمی شود.

3- علت دیگر خواب‌آلودگی در فصل بهار، تغییر ساعات خواب و بیداری است. عملا با توجه به کاهش طول شب و هم‌زمانی آن با جابه‌جایی ساعت‌ها، برنامه خواب افراد به هم می‌ریزد. برای ما خیلی سخت است که زودتر از موعد همیشگی بخوابیم و تا به این روند عادت کنیم زمان نیاز داریم.

4- علت چهارم که می‌تواند دلیل خواب‌آلودگی فصل بهار باشد در کسانی دیده می‌شود که دچار حساسیت فصلی هستند. این حالت کسلی در این گروه شدیدتر است و افرادی که به دلیل آلرژی بهاره و یا خرخر شبانه خواب مناسبی ندارند، دچار این مشکل می‌شوند.

راه های رفع خواب آلودگی

همین‌جا توصیه‌هایی دارم که می‌تواند به شما کمک کند تا این علل خواب‌آلودگی را از بین ببرید:

1) صبح‌‌ها یک برنامه ورزشی کوتاه مدت برای خودتان در نظر بگیرید و سعی کنید خود را در معرض نور آفتاب قرار دهید تا فعالیت شما باعث شود گردش خون‌تان منظم شده و هوشیاری خود را به دست آورید.

2) نوشیدن چای و قهوه در صبح کمک‌کننده است.

3) به تدریج سعی کنید زودتر از قبل بخوابید. این کار به راحتی میسر نیست و جبران یک تا یک و نیم ساعت تفاوت زمان خواب نیازمند زمان است. برای این منظور توصیه می‌کنم هر شب فقط یک ‌ربع زودتر از شب قبل بخوابید و هر چند روز تا یک هفته این یک ربع را به نیم ساعت و بیشتر افزایش دهید، مثلا اگر شنبه ساعت 23 می‌‌خوابید، یکشنبه 22:45 را انتخاب کنید و تا چهارشنبه آن را تمرین کنید، سپس 22:30 بخوابید و تا چهار روز بعد همچنان این روند را ادامه دهید. بدن‌تان عادت می‌کند که به مرور راس ساعت 22 و یا زودتر بخوابید و این کمبود خواب جبران می‌شود.

راه‌حل بعدی چرت 10 تا 15 دقیقه‌ای در بین روز است. به شرط آن که بیشتر از 15 دقیقه نخوابید، چون حس خواب‌آلودگی شما را بیشتر می‌کند.

نیره ولدخانی

بخش تغذیه و سلامت تبیان

منابع :

english.peopledaily

هفته نامه سلامت - دکتر خسرو صادق‌ نیت ، فلوشیپ بیماری‌های خواب

خواب خوب؛ سلامت خوب

 مطالعات رابطه کم‌ خوابی در زنان به خصوص زنان مسن با هیپرلیپیدمی را مطرح می‌ کردند. برای تقویت شواهد در این مورد مطالعه ‌ای طولانی در مدت 6 سال در 14257 دانش‌ آموز دبیرستانی شرکت ‌کننده انجام گرفت. پس از تحلیل نتایج و تعدیل از نظر عوامل، نظیر سطح فعالیت بدنی، استرس عاطفی و وزن بدن، پژوهشگران ارتباط مستحکمی میان کم‌ خوابی و هیپرلیپیدمی در میان زنان جوان یافتند. هرچند این مطالعات نخستین گام ها در جهت یافتن شواهد مستحکم از تاثیر خواب بر سلامت هستند و هنوز سوالات بیشماری در این زمینه وجود دارد، مانند این ‌که چرا این رابطه در زنان قوی‌ تر از مردان بوده است یا این که اصلاح خواب به اصلاح وضعیت لیپید در این افراد کمک خواهد کرد و یا آیا این اختلالات با پیامدهایی همچون سکته قلبی و مغزی ارتباط دارند و اصلاح آن باعث کاهش احتمال این پیامدها خواهد گردید؟

البته منطقی به‌ نظر می ‌رسد که برای مدیریت پیامدهای سلامت در میانسالی و سالمندی از عادات زندگی در جوانی آغاز نمود چون همان طور که می‌ دانید اکثر روندهای پاتولوژیک بیماری‌ های مزمن میانسالی و سالمندی نظیر آترواسکلروز از زمان جوانی آغاز به فعالیت می ‌کنند. احتمالا در آینده نزدیک، مداخلات برای تنظیم خواب مناسب هم جزء مداخلات موثر سبک زندگی خواهد گردید.

یک دیدگاه جدید در ژنتیک؛ مکانیسم اثر تجارب زندگی بر توارث

عوامل ژنتیک بر وضع روانی فرد موثر است ولی آیا عکس این موضوع هم درست است؟ مطالعات اخیر روی جوندگان و انسان نشان می ‌دهد که تجارب اولیه زندگی می ‌تواند بیان ژن را تحت تاثیر قرار دهد. در مطالعه ‌ای که بر روی موش ها طراحی شد پژوهشگران از شیوه ‌ای استفاده کردند که اثر عوامل محیطی و مادری بر روی نسل بعد را حذف کنند تا تاثیر تجارب اولیه زندگی در نسل اول برروی نسل بعدی از موش ها را مشاهده نمایند. موش های تازه متولد شده نسلی که دوران کودکی تحت استرس قرار گرفته بودند با موش های ماده بدون استرس جفت‌ گیری کرده و موش های نسل 2 متولد شده نر با ماده‌ های بدون استرس دیگری جفت‌ گیری نموده و موش های نسل 3 متولد شدند.

موش های نر نسل سوم رفتارهایی معادل افسردگی در مقایسه با گروه شاهد نشان می‌ دادند. در سطح مولکولی متیلاسیون بعضی ژن های دخیل در این تغییرات رفتاری تغییر نموده بود.

این مطالعه نشان می ‌دهد که دوران کودکی پر استرس (دست‌ کم در موش ها) میزان میتلاسیون بعضی از ژن ها را تغییر می ‌دهد و این تغییر به نسل‌ های بعد می ‌رسد و باعث بروز رفتارهایی می ‌شود که خود محرک محیطی مرتبط به آن را تجربه نکرده ‌اند هرچند شواهدی از این دست و تاثیر تجارب زندگی بر ژنتیک توارث هنوز در اول راه است ولی اگر شواهد بیشتر چنین تاثیراتی را تایید کنند، مسئولیت والدین به فرزندان خود را چند برابر خواهند بود. این که فرزند خود را اکنون چگونه تربیت می ‌کنیم شاید تا نسل‌ ها بعد باعث بهروزی یا تیره‌ بختی نوادگانمان گردد.

کمبود خواب، علت پولیپ روده ‌ای! 

نتایج حاصل از مطالعات جدید نشان می ‌دهد افرادی که در شبانه روز کمتر از شش ساعت می‌ خوابند، بیشتر از سایرین در معرض ابتلا به پولیپ‌ های خطرناک روده هستند.

به گزارش ایسنا، پولیپ‌ های روده‌ ای که به " آدنوماز روده ای" موسوم هستند، در 10 درصد موارد با پیشرفت به تومورهای سرطانی تبدیل می ‌شوند، به همین دلیل به آن ها پولیپ‌ های پیش سرطانی نیز می ‌گویند.

دکتر لی لی از دانشگاه آمریکا در رابطه با نتایج این تحقیق گفت: البته یافته‌ ها این نکته را که کمبود خواب دلیل وجود این پولیپ ‌ها هستند، اثبات نکرده است.

این اولین مرتبه است که بین مدت خواب و خطر ابتلا به آدنوماز روده ‌ای ارتباط یافت می ‌شود. البته یافته ‌ها هنوز نیاز به مطالعات بیشتری دارند اما در مجموع نتایج نشان می ‌دهد افرادی که به قدر کافی در شب نمی‌ خوابند، ممکن است به چنین سرطان روده ‌ای دچار شوند.

بر اساس این گزارش، محققان در این مطالعه یک هزار و 240 مرد و زن بستری شده در بیمارستان به علت مشکلات روده ‌ای را مورد بررسی و تحت آزمایش قرار دادند و در نهایت مشخص شد 29 درصد از مبتلایان به پولیپ روده ‌ای در طول شبانه روز کمتر از شش ساعت می ‌خوابیدند.

از کجا بفهمیم خوابمان کافی است یا نه؟

شما صبح‌ها چه ‌طور از خواب بیدار می‌شوید: خسته و ناراحت، یا شاد و سرحال؟

به گفته دکتر جویس والزلبن، که تحقیقات مفصلی در خصوص اختلالات خواب داشته است، کمبود خواب می‌تواند سلامت روان را تحت تأثیر قرار دهد و سبب بروز بسیاری از بیماری‌ها از جمله افسردگی شود. ایشان می گوید: "شما همان‌قدر که به برنامه غذایی سالم اهمیت می‌دهید، باید به وضع خواب‌تان هم رسیدگی کنید. فشار خون بالا، بیماری‌های قلبی و دیابت نوع دو از جمله عوارض کم‌ خوابی در افراد هستند. خواب کافی یعنی حداقل 7 تا 8 ساعت خوابیدن در شبانه ‌روز که ممکن است این عدد نسبت به سیستم بدنی افراد مختلف، یکی دو ساعت متفاوت باشد."

حالا اگر شما نمی‌دانید که میزان ساعات خوابی که در شبانه‌روز دارید برای بدن‌تان کافی است یا نه، به این 5 نشانه کمبود خواب توجه کنید.

اگر 3 تا از 5 نشانه زیر را داشتید، نشان می دهد از کم‌خوابی رنج می‌برید و در غیر این صورت، سلامت خواب‌تان مورد تایید است:

1- قدرت تصمیم‌گیری ندارید.

دکتر سین دروموند، فلوشیپ اختلالات خواب، می‌گوید: «وقتی مغز شما خسته باشد، قدرت تصمیم‌گیری‌تان در همه امور کم می‌شود. تصمیم‌گیری‌های ساده در امور کوچک و پیش پا افتاده، برایتان سخت و تصمیم‌گیری‌های بزرگ و مهم برایتان غیرممکن می‌گردد.»

ساده‌ترین مثال این که وقتی صبح برای رفتن به محل کارتان سوار اتوبوس می‌شوید، نمی‌دانید که دوست دارید کنار پنجره بنشینید یا نه؟ آخر اتوبوس را ترجیح می‌دهید یا اول آن را؟ وقتی هم به اداره می‌رسید نمی‌دانید چای‌تان را با قند بنوشید یا با شکلات؟ و مشکلاتی از این قبیل.

اگر کمبود خواب داشته باشید و با ذهنی خسته به خرید بروید، بازنده به منزل برخواهید گشت؛ یعنی بعد از خرید اجناس، از آنها رضایت ندارید و وقتی خوب فکر می‌کنید، می‌بینید که می‌توانستید جنس بهتر و با قیمت کمتری تهیه کنید.

2- همیشه گرسنه اید.

تحقیقات نشان می‌دهند که کم‌ خوابی باعث افت قند خون و در نتیجه کاهش هورمون لپتین در بدن می‌شود. لپتین، هورمونی است که باعث برقراری تعادل در اشتهای افراد و سرکوب‌ کردن اشتهای کاذب می‌شود. بنابراین هر چه‌ قدر که میزان لپتین در بدن کمتر باشد، احساس گرسنگی سریع‌تر به سراغ فرد می‌آید و سرکوب کردن این احساس هم جز با خوردن، میسر نیست. نتیجه این پرخوری‌ها هم چیزی نمی‌شود جز اضافه‌ وزن و چاقی. بنابراین اگر فکر می‌کنید با خوردن سه وعده غذای اصلی و میان‌ وعده سبک در روز باز هم انرژی لازم برای انجام دادن کارهای‌تان را ندارید و نیاز به غذای بیشتری برای کسب انرژی دارید، باید بدانید که به کمبود خواب مبتلا هستید.

دکتر لیزا شیوز، معتقد است که افراد کم‌خواب همیشه دنبال خوراکی‌های شیرین یا خوراکی‌های کربوهیدراتی مثل نان می‌گردند تا انرژی تحلیل رفته در اثر کمبود خواب‌شان را به وسیله آنها جبران کنند.

3- زیاد سرما می‌خورید.

کمبود خواب باعث تضعیف سیستم دفاعی بدن و افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های عفونی می‌شود. گروهی از محققان با تزریق ویروس سرماخوردگی به تعدادی فرد سالم، به این نتیجه رسیدند که احتمال ابتلا به سرماخوردگی در افرادی که کمتر از 7 ساعت در روز می‌خوابند، سه برابر بیشتر از سایرین است و این احتمال در افرادی که روزی 8 ساعت یا بیشتر می‌خوابند، بسیار کم است. همچنین اعلام کردند که تضعیف سیستم ایمنی بدن و خطر ابتلا به بیماری‌های عفونی در افرادی که کمتر از 4 ساعت در روز می‌خوابند، بسیار بالاتر از افرادی است که بین 5/7 تا 5/8 ساعت، خواب در شبانه‌روز دارند.

4- اشک‌تان زود درمی‌آید.

آیا کوچک ‌ترین اتفاق، اشک‌تان را درمی‌آورد و خودتان هم دیگر از دست گریه و زاری‌تان خسته شده‌اید و به دنبال راه چاره می‌گردید؟ چاره‌تان تنها یک چیز است؛ شب‌ها زودتر بخوابید!

بله، درست فهمیدید. تحقیقات نشان می‌دهند که کمبود خواب، سبب ضعف روحی افراد می‌شود و همین ضعف روحی است که فرد را وادار به گریه کردن در مواجهه با مسایل ساده و روزمره می‌کند. افراد کم‌خواب وقتی با مشکلی روبه‌رو می‌شوند، به جای حل کردن آن، اشک می ریزند و همیشه نیمه خالی لیوان را می‌بینند.

دکتر شیوز می‌گوید: «اگر شما کمبود خواب داشته باشید، ممکن است مثل آدم‌های افسرده، مدام بغض گلو‌ی‌تان را فشار بدهد و وقت و بی‌وقت گریه به سراغ‌تان بیاید.»

5- دست و پا چلفتی هستید.

صادقانه بگویید چند بار در روزهای اخیر لیوان چای از دست‌تان افتاده است؟ چند بار پای‌تان به لبه پله‌ها گیر کرده و با سر به زمین پرتاب شده‌اید؟ یا چند بار سر ناهار یا شام ظرف غذا را روی میز برگردانده‌اید؟ اگر بیشتر از دو بار در روز این اتفاق‌ها برایتان پیش آمده است باید بدانید که مسبب اصلی، کمبود خواب است.

دکتر کلت ‌کوشیدا معتقد است که کم‌ خوابی باعث کاهش تمرکز افراد می‌شود و همین امر باعث می گردد تا کارهایشان را به نحو احسن انجام ندهند. بنابراین وی به همه افرادی که کارهای مهم و خطرناکی مثل تراش‌کاری، رانندگی، پزشکی یا کار با ماشین‌آلات سنگین را دارند، توصیه می‌کند که با داشتن خواب کافی، جان خود و دیگران را به خطر نیندازند.

ترجمه : ندا احمدلو

این خمیازه، عجب پر راز است!

مشغول صحبت کردن با فردی هستید و او وسط حرفتان خمیازه می‌کشد. شما فکر می‌کنید که او احتمالا از صحبت هایتان خسته شده است، اما در همان حال شما هم بلافاصله خمیازه می‌کشید و اینجاست که ماجرا جالب می‌شود.

این اتفاق پشت سر هم رخ می‌دهد و شما تنها با نگاه کردن به خمیازه ی یک فرد دیگر، شروع به خمیازه کشیدن می‌کنید.هر کس دیگری هم که در حال تماشا کردن شما باشد، خمیازه می‌کشد.

دانشمندان در حال تلاش هستند تا بفهمند این اتفاق به چه دلیل رخ می‌دهد و چیزی که تا کنون دستگیر آن ها شده، این است که خمیازه شدیدا واگیر دارد.

"شدیدا واگیر" به این معنی است که برای خمیازه کشیدن لازم نیست حتی فردی را ببینید که در حال خمیازه کشیدن است، بلکه حتی اگر صدای خمیازه او را بشنوید، خمیازه می‌کشید. حتی ممکن است همین لحظه که در حال خواندن این مطلب هستید ، خمیازه بکشید!

احساس همدردی با خمیازه!

تحقیقات بر روی خمیازه کشیدن نشان می دهد، حالتی که شما پس از خمیازه کشیدن یک فرد پیدا می‌کنید، بیشتر به احساس همدردی شبیه است. به این معنا که شما خمیازه می‌کشید تا احساسات فرد مقابلتان را درک کنید. این حرف حتما برایتان عجیب است اما به هر حال میزان همدردی شما با فرد مقابلتان با تعداد خمیازه‌هایی که همراه او می کشید رابطه مستقیم دارد.

"احساس همدردی" رابطه مستقیمی با رشد "شناختی و معرفتی" شما دارد. ما می‌دانیم که از سنین کودکی، احساس همدردی که والدین مان با ما دارند، بر روحیات ما تاثیر می‌گذارد. اگر والدین در حالات مختلف با فرزندشان همدردی نکنند، این کمبود مطمئنا در بزرگی بر روحیه او تاثیر مستقیم خواهد داشت.

پس احساس همدردی بسیار مهم است. اما واقعا ممکن است خمیازه‌های ادامه ‌دار ما و فرد مقابلمان به احساس همدردی ربطی داشته باشد؟

محققان دانشگاه "لیدز" انگلستان در تحقیقی سعی کردند تا رازهای خمیازه را کشف کنند. آنها با انتخاب 40 دانشجوی روانشناسی و 40 دانشجوی مهندسی کار خود را آغاز کردند.

دانشجویان هر کدام در اتاقی با فردی ناشناس که از طرف محققان انتخاب شده بود و مدام خمیازه می‌کشید، تنها شدند. فرد ناشناس دقیقا در هر دقیقه، 10 خمیازه می‌کشید و مسلما دانشجویان را تحت تاثیر قرار می‌داد.

پس از این امتحان، دانشجویان مورد یک تست روانشناسی قرار گرفتند. آنها 40 حالت مختلف چشم را که هر کدام توصیف احساسی متفاوت داشتند، در مقابل خود دیدند و پاسخ‌های آنها بسیار جالب بود.

دانشجویان روانشناسی که به خاطر نوع رشته‌ تحصیلی شان بیشتر روی افراد تمرکز می‌کنند، در طول مدت حضورشان در اتاق، حدود 5/5 خمیازه کشیدند و از 40 سئوال تست، 25 نمره به دست آوردند.

تفاوت‌ها زیاد نبود، اما برای محققان ارزشمند بود، زیرا خانم ها که گفته می‌شود از آقایان احساساتی‌تر هستند و بیشتر همدردی می‌کنند، در نمراتشان فرقی با آقایان نداشتند.

این تحقیق برای محققان روشن کرد که خمیازه دقیقا با احساس همدردی رابطه مستقیم دارد و از قسمت پشتی مغز ناشی می‌شود که "همدردی" از آن نشات می‌گیرد.

این که این دو با هم رابطه مستقیم دارند کاملا واضح است، اما علت آن هنوز در حال بررسی است.

گستردگی خمیازه

تنها انسان‌ها نیستند که خمیازه می‌کشند، بلکه شامپانزه‌ها هم بسیار اهل خمیازه کشیدن هستند. جالب است بدانید که شامپانزه‌ها هم دقیقا مثل انسان‌ها به شکل مداوم با نگاه کردن به یکدیگر خمیازه می‌کشند. شامپانزه‌های جوان نیز مانند کودکان با دیدن خمیازه دیگر افراد خانواده‌شان هیچ عکس‌العملی نشان نمی‌دهند، اما هر چه سن آنها بالاتر می‌رود، این اتفاق بیشتر و بیشتر می‌شود.

چرا خمیازه؟

آنچه تا کنون برای بیشتر دانشمندان روشن شده، این است که خمیازه معمولا در حالات روحی پر استرس و یا خستگی شدید به وجود می‌آید.

وقتی خمیازه می‌کشید، خون بیشتری به مغزتان می‌رسد و باعث می‌شود که هوشیارتر شوید. پس، از خمیازه کشیدن پرهیز نکنید، مگر این که در محلی باشید که خمیازه کشیدنتان باعث شود دیگران فکر کنند بی حوصله هستید.

راستی در طول خواندن این مقاله چند بار خمیازه کشیدید؟

المیرا صدیقی - همشهری

دليل خستگي و خواب آلودگي

هميشه دليل خواب ‌آلوده بودن و خستگي، کمبود خواب يا کار زياد نيست. دلايل بسياري وجود دارد که مي ‌تواند سبب شود شما هميشه احساس خستگي کنيد. در اينجا به 4 مورد اشاره مي ‌کنيم:

1- عفونت‌ ها

گرچه عفونت‌ ها علايم ظاهري بسياري دارند اما گاهي ممکن است عفونتي در بدن شما در حال گسترش باشد بدون آن که شما متوجه آن باشيد يا پزشک تشخيص داده باشد. مثلا در بيماري مربوط به سيستم ايمني، عفونت ممکن است خود را به شکل خستگي شديد بروز دهد.

در بيماري بروسلوز هم که توسط باکتري بروسلا آبورتوس(brucella abortus) از گوسفند، اسب يا گاو آلوده يا حتي شير آن ها به انسان منتقل مي ‌شود، نشانه ي عفونت، خستگي مفرط  و خواب آلودگي است.

2- آلرژي ها

جالب است بدانيد هيستامين و ديگر ترکيب ‌هاي شيميايي که بدن براي مقابله با آلرژي ترشح مي‌ کند، خواب آور هستند.

از سوي ديگر سرفه، عطسه ي ناشي از بوييدن يک گل يا التهاب دستگاه تنفسي به دليل ورود هاگ ‌ها به درون بيني سبب بي ‌خوابي مي ‌شود.

به همين علت تمامي داروهاي مقابله با آلرژي خواب آور هستند. قبل از مصرف اين داروها با پزشک تان مشورت کنيد.

3- کم ‌خوني

اصلي‌ ترين کار گلبول‌ هاي قرمز رساندن اکسيژن از ريه‌ ها به ديگر ارگان ‌ها است. وقتي فردي دچار کمبود گلبول قرمز مي ‌شود يا اختلالي در عملکرد گلبول‌ ها پيش مي ‌آيد فرد دچار کم ‌خوني شده و در ضمن به قدري احساس خستگي مي ‌کند که از انجام کارهاي معمول روزمره برنمي ‌آيد.

يک آزمايش ساده ي خون مي‌ تواند نشان دهد فرد دچار کم ‌خوني است يا خير. در صورت مثبت بودن جواب بايد به دنبال دليل کم‌ خوني گشت. يک خون‌ ريزي داخلي يا تغذيه ي نادرست مي ‌تواند دليل اين دو باشد.

4- به‌ هم ريختگي هومورني

در زنان، کاهش هورمون استروژن در اغلب موارد مي ‌تواند سبب کاهش وزن، خستگي، کاهش ميل جنسي و در کل کاهش اشتياق شود.

البته بايد گفت کمبود يا زياد ترشح شدن هورمون هاي ديگري در بدن نيز مي ‌تواند همين نتايج را به دنبال داشته باشد؛ خوشبختانه يک تست ساده هورمون مي ‌تواند اين موضوع را روشن کرده و پزشک با تجويز آمپول يا قرص يا پماد سبب تنظيم هورمون مربوطه در بدن شود.

قطع تنفس در خواب (apnea)

کلمه آپنه از يک واژه يوناني به معني فقدان تنفس گرفته شده است و زماني که اين حالت هنگام خواب ظاهر مي ‌شود آپنه خواب ناميده مي ‌شود...

 اين حالت در فردي عادي ممکن است تا 5 بار در هنگام خواب ديده شود. خصوصا پس از 50 سالگي بيشتر ديده مي‌ شود. آپنه‌ خواب زماني مهم تلقي مي ‌شود که حداقل 10 ثانيه به طول بيانجامد. به طور کلي آپنه خواب به انواع مختلف تقسيم مي ‌شود که آپنه انسدادي خواب شايع ‌ترين و مهم ‌ترين نوع آن است. در آپنه انسدادي خواب، عبور هواي دمي در کانال تنفسي فوقاني مسدود مي‌ شود که شايع‌ ترين محل آن کام نرم است. در اين زمان هوا داخل ريه‌ ها نفوذ نمي ‌کند و در نتيجه سطح اکسيژن در بدن به زير حد نرمال مي ‌رسد.

البته انقباض عضله‌ هاي ديواره قفسه سينه و ديافراگم سعي در غلبه بر اين وضعيت دارند. همچنين مغز پيام‌ هايي را براي بيدار شدن فرد ارسال مي‌ کند که معمولا فرد با يک خرو پف بلند بيدار مي ‌شود و اين انسداد تنفس رفع شده و تنفس به حالت عادي برمي ‌گردد. اين سيکل با به خواب رفتن فرد دوباره تکرار مي‌ شود.

آپنه خواب وضعيتي طبيعي است ولي در مواردي که اين وضعيت زياد تکرار شود، خواب شبانه‌ فرد را مختل مي‌ کند و باعث افت سطح اکسيژن در خون فرد مي ‌شود. چون فرد خواب شبانه ناکافي دارد در طول روز خواب ‌آلوده است و از تمرکز کمتري برخوردار خواهد بود.

آپنه خواب در مردان شايع‌ تر است و ممکن است هورمون‌ هاي مردانه آن ها را مستعدتر کند، هرچند شيوع اين حالت در زنان پس از دوره يائسگي افزايش مي ‌يابد. مواردي که باعث تنگي کانال عبور هوا شود مانند مشکل آناتوميکي زبان کوچک و کام افراد يا وجود لوزه‌ ها و آدنوييد در بچه‌ ها باعث بروز آپنه خواب خواهد شد. بعضي از بيماري ‌هاي نورولوژيک مانند خون ‌ريزي مغزي، تومور، ضربه و ام ‌اس که باعث آسيب ساقه مغز مي ‌شوند، مي ‌تواند سبب بروز حالت آپنه خواب شود. آپنه خواب در برخي از خانواده‌ ها بيشتر ديده مي ‌شود. اين شيوع بيشتر در يک خانواده مي‌ تواند به علت ژن‌ هايي باشد که باعث ايجاد اشکال آناتومي در کانال هوايي فوقاني، ساختمان غيرطبيعي صورت، چاقي، چانه عقب رفته و کنترل غيرطبيعي تنفس مي ‌شود.

در موارد طولاني آپنه خواب شديد در فرد مي ‌تواند باعث بروز فراموشي و ناتواني جنسي در مردان شود. از تبعات طولاني‌ مدت اين بيماري مي ‌توان به افزايش فشارخون، بيماري‌ هاي قلبي، حمله‌ هاي قلبي و مغزي و اختلال حافظه‌ کوتاه‌ مدت و بلند مدت اشاره کرد. بنابراين توجه جدي به علايمي مانند خروپف بلند، قطع مکرر تنفس طي خواب شبانه، خواب ‌آلودگي مفرط روزانه و تشخيص به موقع و مناسب ضروري است تا به کمک درمان‌ هاي صحيح از عوارض اين وضعيت جلوگيري کرد.

چُرتی کوتاه بزنید!

دانشمندان دریافته‌اند که یک چُرت کوتاه مدت، باعث تقویت قوای ذهنی می‌شود.

به گزارش ایسنا، در آزمایش‌ها مشخص شد داوطلبان بعد از چرتی کوتاه، به راحتی توانسته‌اند مسایل جانبی موجود در فکر خود را رفع و رجوع کنند.

پروفسور سارا مدنیک، مسئول این پژوهش، می‌گوید:

"ما دریافتیم که بعد از مدتی تلاش برای حل کردن مشکلات، یک چُرت کوتاه موجب خلاق شدن ذهن فرد می‌شود. تحقیقات ما در حال حاضر فقط شامل خواب کوتاه مدت است."

پژوهشگران بر این باورند که خواب کوتاه مدت منجر به وجود آمدن ارتباط جدیدی میان بدن و مغز می‌شود، بدون آن که اتفاقاتی که قبل از خواب وجود داشت، در این موضوع دخالتی داشته باشند.

بی‌ خوابی، مغز را تحلیل می‌ دهد

محققان برای دومین بار در تصویر برداری‌ های مغزی مشاهده کردند که بی‌ خوابی، مغز را تحلیل می ‌دهد.

به گزارش سرویس بهداشت و درمان ایسنا، در این تصاویر مغزی ارتباط بین بی‌ خوابی با کم شدن حجم قشر خاکستری مغز به چشم می‌ خورد.

محققان می ‌گویند: این نواحی تحلیل رفته از قشر خاکستری مخ، توانایی این عضو را در تصمیم ‌گیری و استراحت تنظیم می کند.

به گفته پژوهشگران، این تحقیق می ‌تواند به کشف روش های جدید برای درمان بی ‌خوابی منجر شود.

دکتر المارجی آلتنا محقق اصلی در این آزمایشات در انستیتو علوم اعصاب هلند خاطرنشان کرد: این یافته‌ ها پیش بینی می ‌کنند که مبتلایان به بی ‌خوابی مزمن ممکن است، ظرفیت‌ های پیچیده ‌ای برای ارزیابی ارزش‌ موثر محرک ها داشته باشند.

این امر پیامدهای دیگری روی سایر فرآیندهای ذهنی به ویژه تصمیم گیری خواهد داشت.

در این تحقیق که شرح آن در مجله روانپزشکی بیولوژیک به چاپ رسیده است، مقدار ماده سفید و خاکستری مغز در 24 داوطلب بالغ مبتلا به بی‌ خوابی مزمن با 13 فرد سالم مورد مقایسه قرار گرفت.

محققان دریافتند: ابتلا به بی ‌خوابی و مدت زمان آن در کاهش میزان ماده خاکستری مغز نقش دارد؛ به طوری که هر چه درصد بی‌ خوابی بیشتر باشد، حجم این ناحیه از مغز کمتر می ‌شود.

یادگیری در خواب

گویا خوابیدن با کتاب زیر بالش، به نحوی تأثیرگذار است. پژوهشگران سوئیسی معتقدند که مطالب فرا گرفته شده در طول روز، هنگام خواب به طور خودکار تعمیق می ‌شوند.

"فلوریان هاوک" 12 سال دارد. او در 7 سالی که به مدرسه می‌ رود، روش ‌های مختلفی را برای یادگیری بهتر، آزمایش کرده و تجربیات جالبی در این زمینه به دست آورده است. فلوریان می ‌گوید: "همیشه شب امتحان پیش از خواب یک ‌بار دیگر مطالب درسی را مرور می‌ کنم. فکر می‌ کنم این روش واقعا به من کمک می‌ کند."

"رتو هوبر"، عصب ‌شناس سوئیسی، قصد دارد کشف کند که آیا تجربه فلوریان تنها یک احساس است یا حقیقت دارد. او می ‌خواهد بداند هنگام درس‌ خواندن و خوابیدن چه اتفاقی در مغز فلوریان رخ می ‌دهد.

سنجش میزان یادگیری

به این ترتیب "هوبر" تست یادگیری ویژه ‌ای تنظیم می ‌کند تا بتواند این پدیده را بررسی کند. او سر فلوریان را با 128 الکترود می ‌پوشاند. فلوریان باید با این پوشش الکترودی جلوی کامپیوتر بنشیند و با توپی مجازی نقاط تعیین‌ شده را روی صفحه کامپیوتر هدف بگیرد.

در جریان این پژوهش، نکته‌ ای که فلوریان از آن اطلاع ندارد این است که دستگاه موشواره طوری برنامه‌ ریزی شده است که حرکات او روی صفحه کامپیوتر با تفاوتی چند میلی ‌متری منتقل می ‌شود. فلوریان از عدم موفقیت خود تعجب می ‌کند و می ‌گوید: "اصلا موفق نمی ‌شوم به هدف بزنم".

اما مغز او به تدریج خود را با انحراف جزئی موشواره تطبیق می ‌دهد و پس از مدتی بهتر هدف ‌گیری می‌ کند. "دستگاه اندازه ‌گیری فعالیت الکتریکی مغز" نشان می‌ دهد که بخشی از مغز فلوریان در طول روز از سایر بخش ‌ها فعال ‌تر است.

یادگیری در طول شب

هنگام شب فلوریان با پوشش الکترودی روی سر خود به تختخواب می ‌رود. حال قرار است مشخص شود که آیا ارتباطی میان یادگیری و خواب وجود دارد یا نه. هوبر در این جریان متوجه نکته جالبی شد: "دقیقا همان بخشی از مغز که برای یادگیری به کار گرفته شده بود، هنگام خواب فعالیتی متفاوت، از بخش ‌های دیگر داشت." این پدیده می ‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد. هوبر می ‌گوید: "نظریه ‌ای حاکی از این است که مطالب فرا گرفته شده، هنگام خواب مرور می‌ شوند و فرد صبح روز بعد راحت ‌تر آن ها را به خاطر می ‌آورد. در عین حال نظریه ‌ای دیگر نشان می ‌دهد که در مجموع هنگام خواب اطلاعات دریافت‌ شده پاک می ‌شوند، به غیر از مطالبی که پیش از خواب فرا گرفته شده ‌اند."

نتیجه پژوهش

فلوریان علی ‌رغم پوشش الکترودی و فضای نامانوس توانست راحت بخوابد. مدتی کوتاه پس از بیدار شدن جلوی کامپیوتر می‌ نشیند و دوباره تلاش می ‌کند با توپ مجازی نقاط مشخص‌ شده را هدف بگیرد. موشواره نیز همچنان چند میلی‌ متر انحراف را حفظ کرده است. فلوریان می ‌گوید: "به هدف زدن امروز، به نحوی راحت ‌تر از دیروز است."

ارزیابی دستگاه‌ ها مُهر تأییدی بر گفته فلوریان است. به گزارش دویچه‌ وله، این پروهش نشان داد که خواب به طور محسوسی روند یادگیری را تقویت می کند. رتو هوبر در ارتباط با کودکان دیگر نیز مشاهده کرده است که بازدهی آن ها پس از خواب بین 5 تا 20 درصد افزایش می ‌یابد.

چه کسی دچار اختلال خواب است؟

وقتی یک فرد خواب راحت و کافی نداشته باشد (یعنی یا خوب نمی‌خوابد و یا اگر هم می‌خوابد، بعد از بیدار شدن احساس سرحالی نمی کند)، می‌گوییم که او مبتلا به اختلال خواب شده است.

اما چه‌طور می‌توانید متوجه شوید که دچار اختلال خواب هستید یا خیر؟

شما باید علایم این بیماری را بشناسید:

دسته اول علایمی هستند که حین خواب اتفاق می‌افتند و باعث بیداری شما می‌شوند.

دسته دوم علایمی هستند که بعد از بیدار شدن از خواب، در طی روز بروز می‌کنند؛ مثل حس خستگی و کسالت، تحریک‌پذیری، خواب‌آلودگی و اختلال خلق.

ممکن است به دلیل بیدار نشدن، اتفاقات بین خواب را متوجه نشوید، لذا مشکل را پیدا نکرده و دیر به فکر درمان خود می‌افتید و شاید پزشکان با دیدن علایم شما، به دنبال بیماری‌های اعصاب و روان باشند، نه اختلالات خواب.

عوامل متعددی می‌توانند به بروز اختلال خواب بیانجامند:

بیماری‌های تنفسی، مشکلات گوارشی، بیماری‌های روماتیسمی و حتی مشکلات روحی مثل افسردگی و اضطراب از جمله این عوامل هستند. شاید حتی عوامل شغلی (به عنوان یکی از مهم‌ترین عوامل) و فعالیت‌ در شیفت‌های کاری شبانه‌روزی و عدم پیشگیری از عوارض و مشکلات کار در شیفت شب، باعث شود هزاران مشکل جسمی به علاوه ی اختلال خواب و افت کیفیت خواب در فرد دیده شود.

لذا تشخیص به موقع افراد مبتلا یا مستعد اختلال خواب، بسیار مهم است. گاهی تنها با گرفتن یک شرح حال از همسر یا هم اتاقی فرد و روش‌های بالینی دیگر به تشخیص قطعی می‌رسیم. اگر با روش بالینی نتوانستیم، از روش‌های تشخیصی پاراکلینیکی استفاده می‌کنیم.

مهم‌ترین آزمایش استاندارد برای تشخیص اختلال خواب، "پلی‌سومنوگرافی" (polysomnography) می باشد که ترکیبی از چند دستگاه است و شب، هنگام خواب به فرد وصل می‌شود.

این دستگاه هر 30 ثانیه، اطلاعات مختلفی را از حسگرهای خاص خود ثبت کرده و متخصص مربوطه با بررسی آنها می‌تواند علت اختلال را مشخص و به سادگی آن را درمان کند.

بیش از 80 نوع اختلال خواب داریم که شیوه درمان هر یک با توجه به شدت و علت آن متفاوت خواهد بود.

رفع خواب آلودگی هنگام کار

آیا مدام در هنگام کار کردن خوابتان می گیرد؟ این مشکل تعداد بسیار زیادی از اشخاص است، بعضی ها حتی در هنگام کار، بهتر خوابشان می برد.

اما راه حل هایی برای این مشکل آزاردهنده وجود دارد:

- در معرض نور خوشید قرار بگیرید، هر چقدر بیشتر نور به شما بتابد، بدنتان بهتر بیدار می ماند. حتی اگر نور طبیعی نیست، در معرض لامپ و نور زیاد قرار بگیرید.

- در وضعیت ناراحت قرار بگیرید. شاید عجیب به نظر بیاید، اما این طوری می توانید سر پا بمانید! مثلا روی صندلی بنشینید که نمی شود روی آن راحت لم داد، یا در معرض سرما قرار بگیرید، کت خود را درآورید تا سردتان شود! بله درست است. یک لیوان آب یخ بنوشید و خوردن مایعات زیاد، شما را مجبور به بلند شدن از جایتان می کند.

- هنگام غذا خوردن کاملا سیر نشوید. بسیاری از افراد وقتی معده شان پُر می شود، خوابشان می گیرد، مخصوصاً وقتی سر کار هستند. طوری نخورید که نتوانید از جایتان حرکت کنید.

- کار فیزیکی انجام دهید، هر 20 تا 30 دقیقه از جا بلند شوید و دوری بزنید. مخصوصا اگر مدام پشت رایانه نشسته اید، از یک جا نشستن طولانی بپرهیزید.

- چرت زدن کمک بزرگی به شما می کند. از ساعت ناهار یا استراحت خود استفاده کنید و خواب کوتاهی داشته باشید، زیرا تاثیر بسیار مهمی بر شما خواهد داشت.

- گوش دادن به موسیقی نیز مفید است. به آهنگ هایی گوش کنید که خواب آور نباشند.

خواب ناکافی، روان را بیمار می کند

شاید در اطرافیان خود افرادی را بشناسید كه به اختلال روانی دچار باشند و علاوه بر آن مشكل خوابیدن هم داشته باشند. شاید فكر كنید دلیل اینكه او نمی‌تواند خواب راحتی داشته باشد، به بیماری روانی او مربوط است، اما هم اكنون این تصور به صورت دیگری خود را مطرح می‌كند. بدین صورت كه خواب ناكافی می‌تواند باعث اختلالات روانی شود، یا این كه موجب شود افراد به‌گونه‌ای رفتار كنند كه به اشتباه، مشكلات روانی در آنها تشخیص داده شود. خبر خوشحال‌كننده این است كه خواب مناسب می‌تواند وضعیت این بیماران را اصلاح كند، اما متاسفانه ممكن است بسیاری از افراد داروهای روانی مصرف كنند كه هیچ‌ كمكی به آنها نكند و گاهی برای آنها خطرناك باشد. هیچ‌كس نمی‌داند كه چه تعداد از مردم جزو این دسته قرار می‌گیرند. اما آیا فكر نمی‌كنید مهم است كه بدانیم چند درصد كسانی كه در آنها تشخیص بیماری روانی داده می‌شود ، فقط از اختلال خواب رنج می‌برند؟

خواب نامناسب، علت بیماری مغزی

ابتدا باید بدانید كه اختلالات خواب، چگونه و به چه مقدار در بروز مشكلات روانی نقش دارند. پزشكانی كه مدت‌ها اختلالات روانی را مورد مطالعه قرار داده بودند، از قبل متوجه نقش موثر خواب نامنظم در این موضوع شده بودند، به عنوان مثال بزرگسالانی كه افسردگی دارند، نسبت به افراد سالم 5 برابر بیشتر دچار دشواری تنفس در هنگام خواب هستند و یا یك‌چهارم تا نیمی از كودكانی كه اختلال توجه و بیش فعالی (ADHD) دارند، دچار مشكلات مربوط به خواب هستند، در صورتی كه این اختلال در سایر كودكان فقط در 7 درصد موارد مشاهده می‌شود.

تا كنون این تفكر كه بدخوابی یك علامت است تا علت بیماری مغزی، آنقدر قوی بوده كه هیچ‌كسی آن را مورد سوال قرار نداده بود. رابرت استیكگولد كه از محققان خواب دانشگاه هاروارد است، می‌گوید: «خیلی راحت است كه در مورد یك بیمار بگوییم او افسرده یا اسكیزوفرن است و خوب هم نمی‌خوابد، ولی هیچ وقت از خودمان نمی‌پرسیم كه شاید این ارتباط درست برعكس تصور ما باشد (یعنی شاید کم خوابی او باعث افسردگی شده است).»

هیجان زده‌اید؟ پس بخوابید

اگر می‌بینید كه با گذشت هر روز، رابطه شما با دیگران بد و بدتر می‌شود، برای مدت كوتاهی بخوابید. در مطالعه‌ای که مت واكر از دانشگاه كالیفرنیا و همكارانش انجام دادند، به افراد مختلف تصاویری از صورت‌هایی كه حالات هیجانی مختلف مانند ترس، عصبانیت، غم و خوشحالی را بروز می‌دادند، نشان دادند و از آنها خواستند تا به مقدار هیجان موجود در این صورت‌ها امتیاز دهند.

پژوهشگران، این آزمایش را یك‌بار در ظهر و بار دیگر ساعت 6 بعدازظهر تكرار كردند. مشاهده شد كه شركت‌كنندگان در نوبت دوم، نسبت به چهره‌های عصبانی و هراسناك حساس‌ترند.

اما وقتی كه داوطلبان بین دو نوبت آزمایش، 90 دقیقه خوابیدند، دیگر این اتفاق رخ نداد. علاوه بر آن این افراد نسبت به چهره خوشحال پذیراتر شده بودند. واكر نتیجه گرفت كه خواب می‌تواند واكنش‌های هیجانی ما را كاهش دهد و نیرویی تازه به ما ببخشد.

مغز كامل به خواب نمی‌رود

در سال گذشته، جیمز كروگر از دانشگاه واشنگتن بیان كرد كه بعضی از نواحی مغز به طور مستقل به خواب می‌روند و چیزی كه ما به آن «خواب» می‌گوییم، وقتی رخ می‌دهد كه به اندازه كافی قسمت‌های مختلف مغز به خواب روند. این در حالی است كه پیش از آن تصور می‌شد مغز دارای مركز كنترل خوابی است كه به آن دستور می‌دهد تا به طور كامل به خواب رود. او و همكارانش تصور می‌كنند كه خواب از دسته‌های عصبی مجزا كه تحلیل پایه مغز را به عهده دارند و در اثر فعالیت خسته می‌شوند شروع می‌شود و پس از مدتی توسط یك مكانیسم مركزی با هم یكی می‌شوند.

این دیدگاه می‌تواند اختلالاتی چون راه رفتن در خواب و اینرسی خواب (به نیم ساعت اول خواب آلودگی پس از بیدار شدن گفته می‌شود) را توضیح دهد. تصور می‌شود كه در این پدیده‌ها به طور همزمان قسمت‌هایی از مغز بیدارند، در حالی كه سایر قسمت‌ها به خواب رفته‌اند.

هر چند كه پژوهشگران خواب هنوز این نظریه را خیلی مورد پذیرش قرار نداده‌اند، اما كروگر فكر می‌كند كه باید این موضوع مجددا مورد بررسی واقع شود.

کمبود خواب، علتی برای مشكلات رفتاری و روانی

کمبود خواب شاید بتواند دلیلی برای بروز بعضی از اختلالات رفتاری همراه با بیماری‌های مغزی باشد. مثلا شواهد زیادی بیان می‌كند که اختلال خواب می‌تواند حمله‌های مانیا (شیدایی) در افراد مبتلا به اختلالات دوقطبی را تحریک کند.

همه پدر و مادرها می‌دانند كه كودك خسته فعالیت بیشتری نسبت به كودك خواب آلوده از خود نشان می‌دهد. پریدن از خواب باعث افزایش سطح هورمون‌های استرس زا می‌شود كه می‌تواند منجر به اضطراب روزانه گردد كه یكی از مشخصه‌های شایع بیماری‌های روانی است.

حتما تا به حال شنیده‌اید كه اگر شب‌ها خوب نخوابید، در روز دچار اضطراب و تحریك‌پذیری می‌شوید. واكر و همكارانش كلید این ماجرا را كشف كرده‌اند.

این تیم پژوهشگر یك سری تصاویر ناخوشایند را به افرادی كه خواب طبیعی داشتند و افرادی که 35 ساعت از خواب محروم بودند نشان دادند و دریافتند که تصاویر ناخوشایند موجب 60 درصد فعالیت بیشتر در آمیگدال (قسمت مربوط به فعالیت هیجانی در مغز) افراد محروم از خواب، نسبت به افرادی كه خواب طبیعی داشتند، شد.

مطالعات بیشتر نشان داد كه در افراد محروم از خواب، آمیگدال نمی‌تواند به خوبی با بخش جلوی پیشانی مغز ارتباط برقرار كند. بخش جلوی پیشانی به طور عادی، بخش هیجانی مغز را مهار می کند. علت این كه ما در مقابل حرف‌هایی كه برایمان ناخوشایند است رفتارهای نامربوط انجام نمی‌دهیم، این است كه بخش جلوی پیشانی پیشرفته‌ای داریم كه مانند یك ترمز هیجانی عمل می‌كند. از دست دادن ارتباط بین آمیگدال و بخش جلوی پیشانی در اثر کم خوابی، باعث علائم روانی می شود.

در تعدادی از اختلالات روانی، مانند افسردگی فعالیت بخش جلوی پیشانی مغز مختل می‌شود.

گروه دیگری از مطالعات نشان می‌دهد خوابیدن به پردازش خاطرات در مغز كمك می‌كند. اختلال در این مكانیسم، باعث بروز مشكلات روانی مانند "اختلال استرس پس از حادثه" در شما می‌شود.

در آگوست 2008، استیكگولد و همكارانش گزارش دادند وقتی افراد با تصاویر هیجا‌ن انگیز یا خنثی مواجه می‌شوند، خاطرات آنها در طول روز كاهش می‌یابد و پس از یك شب خوابیدن، تقریبا همه آنچه را كه دیده بودند فراموش می‌كنند، مگر چیزهایی كه باعث برانگیخته شدن هیجان در آنها شده بود.

بیشتر خاطرات شما جنبه هیجانی و احساسی دارند. واكر تصور می‌كند كه این بدان علت است كه هیجان مانند پرچمی برای موضوعات مهم است كه برای یادآوری آنها لازم می باشد. اما وقتی هم‌اكنون خاطرات گذشته را به یاد می‌آورید، عكس‌العمل‌هایی را كه قبلا بروز داده‌اید تجربه نمی‌كنید، یعنی مغز، خاطره را حفظ می کند، ولی عكس‌العمل‌های گذشته شما را حذف می نماید.

استیكگولد و واكر تصور می‌كنند كه این عمل حذف شدن در خواب (در طی مرحله‌ای از خواب كه REM نامیده می‌شود) انجام می‌شود. این فرآیند در بیماری كه اختلال استرس پس از حادثه (PTSD) نامیده می‌شود مختل است، بنابراین خاطرات حوادث گذشته با عكس‌العمل‌های هیجانی همراهشان به یاد آورده می‌شوند.

با این همه هنوز باید كارهای زیادی انجام شود تا راه‌هایی كه اختلال خواب توسط آنها موجب بروز علائم روانی می‌شود، آشکار گردند.

یكی از مواردی كه نیاز به توضیح دارد این است كه داروهای ضد افسردگی، بخش REM خواب را كوتاه می‌كنند، پس چطور می‌توانند در رفع علائم افسردگی موثر باشند؟!

واكر می‌گوید: «5 سال قبل ما در این مورد چیزی نمی‌دانستیم، ولی هم‌اكنون در مورد آن سوال مطرح می‌كنیم و آگاه‌تر شده‌ایم. این خود نشان می‌دهد كه ما در حال پیشرفت هستیم.»

مترجم: دكتر امیر شیروانی

 New Scientist :منبع

براي نديدن بختک چه کنيم؟

آيا راهي براي خلاصي از اين كابوس‌ها (ديدن بختک) وجود دارد؟

از آنجا كه فلج خواب يا همان بختك، پديده‌اي وحشت‌آور است، بهتر است از بروز آن پيشگيري كنيم.

براي جلوگيري از ايجاد چنين حالاتي يا به حداقل رساندن آن، وضعيت خوابيدن خود را تغيير دهيد و هرگز به پشت نخوابيد.

از خوردن زياد غذا و نوشيدن كافئين به مقدار زياد و كشيدن سيگار پيش از خواب خودداري كنيد.

كاهش سطح استرس زندگي، يكي ديگر از عوامل كليدي و مهم در پيشگيري از بروز فلج خواب است.

خوابيدن به اندازه كافي، انجام ورزش‌هاي منظم نيز مي‌تواند كمك‌كننده باشد.

اما چنانچه با رعايت اين نكات باز هم گرفتار اين مشكل شديد، با انجام اين راهكارها سعي در هوشياري خود كنيد:

در اين حالت بهترين روش براي خلاصي از حالت فلج، تمركز روي حركت اعضاي بدن است. سعي كنيد دست ها و پاها و انگشتان خود را تكان دهيد و حتي پلك بزنيد. اگر قادر به حركت بدن خود نيستيد، اين كار را در ذهن خود القا كنيد. تصور كنيد كه سرتان يا بخشي از بدنتان را تكان مي‌دهيد. اين كار مغز شما را براي فرستادن پيام هاي عصبي فعال مي‌كند. به طور كلي سعي كنيد وضعيت خروج از بدن را در وجود خود القا كنيد.

چنانچه هنگام خوابيدن احساس كرديد كه حالت فلج در حال رخ دادن است، بنشينيد و چند لحظه‌ به نور خيره شويد و سپس دوباره دراز بكشيد. اين راهكار در برخي از موارد موثر واقع مي‌شود.

در مواردي هم مي‌توانيد در زمان بيداري، لحظه وقوع فلج خواب را بازسازي كنيد و سپس روي بازگرداني فعاليت اندام‌ها و نوع تفس خود تمركز كنيد و به نوعي حالت بيداري را در وجود خود القا كنيد. اين تمرين مي‌تواند نگراني حاصل از آن را در زمان فلج خواب كاهش دهد.

در موارد شديد، كه فلج خواب به مدت 6 ‌‌ماه، حداقل هفته‌اي يك بار در فردي رخ مي‌دهد، مي‌توان از دارودرماني استفاده كرد و اغلب مصرف داروهاي ضدافسردگي‌ و برخي داروهاي ديگر با تجويز پزشك نتايج خوبي در پي خواهد داشت.

آيا بروز اين علايم پديده‌اي خطرناك است؟

تحقيقات اخير حاكي از آن است كه بين 25 تا 30 درصد از جمعيت كلي جهان، در طول عمر خود حداقل يك بار فلج خواب را تجربه كرده‌اند كه در اين ميان 95 درصد از آنها تجربه حوادث وحشتناك را در خواب داشته‌اند. بنابراين پديده شايعي محسوب مي‌شود.

همان طور كه پيش‌تر هم اشاره كرديم، يكي از دلايل بروز فلج خواب وراثت است. بنابراين چنانچه يكي از اعضاي خانواده شما دچار اين مشكل باشد، احتمال اين كه شما هم مبتلا به آن شويد، وجود دارد.

به طور معمول احتمال بروز فلج خواب در زنان 2 تا 4 برابر بيشتر از مردان است. اگر چه بسياري از افرادي كه با اين مشكل مواجهند، از اتفاقاتي كه مي‌افتد آگاه نبوده و دچار وحشت مي‌شوند، ولي اين فرآيند اصلا خطرناك نيست و در عرض چند لحظه پايان مي‌يابد و هيچ گونه عارضه‌اي جسمي را در پي نخواهد داشت. بلكه تنها بايد آرامش خود را حفظ كنيد و از هر گونه استرس و نگراني بپرهيزيد، چون به اين فرآيند دامن مي‌زند.

فلج خواب در اكثر موارد، بر اثر ناهنجاري مغزي رخ مي‌دهد كه در آن مكانيسم‌هاي عصبي در زمان نامناسبي شروع مي‌شوند. در اين افراد، به جاي اين كه خواب با امواج آهسته مغزي (آلفا) آغاز شود، به طور مستقيم وارد مرحله عميق مي‌شود.

منابع: stanford.edu / watars.uwateloo.ca / wikihow.com

اوضاع خواب ایرانی ها خراب است!

همه ی چرخه‌های بیولوژیکی که خداوند در وجود ما قرار داده است، برای سلامت ما ضروری‌اند، اما شاید مهم‌ترین این چرخه‌ها، سیکل خواب و بیداری ما باشد.

متاسفانه گهگاه شاهدیم که در جامعه امروز ما مردم در گروه‌های سنی و شغلی مختلف از خواب کافی و مناسب بهره نمی ‌گیرند و در بررسی‌ها و علت‌یابی‌های برخی اختلالات روانی نیز وقتی بررسی دقیقی می‌کنیم، فراوان می‌بینیم که ریشه بعضی مشکلات، صرفا در ناکافی بودن خواب است؛ مثلا گروه زیادی از بچه‌ها که یا از طرف معلمان خود و یا از سوی والدین به عنوان بیش‌فعال، یا با مشکل عدم تمرکز شناخته می‌شوند و به ما معرفی می‌شوند و یا بعضا به عنوان بیمار بیش‌فعال و کم‌توجه شناخته شده و حتی دارودرمانی را شروع می‌کنند، در واقع مشکل‌شان با اصلاح الگوی خواب رفع‌شدنی است و اصولا آنها بیش‌فعال نیستند.

مطالعات زیادی در مورد وضعیت کنونی خواب در جامعه صورت گرفته است. مطالعه ما هم روی 1155 نفر از افراد بالای 18 سال نشان داد که 2/59 درصد آنها دچار مشکلات خواب هستند. در این بین، این اختلال در پزشکان و رانندگان شیوع بالاتری را نشان می‌داد. حتما خودتان می‌دانید که آمار بالای تصادفات که به علت خواب‌آلودگی راننده گزارش می‌شود و یا بعضا برخی اشتباهات تیم پزشکی، صرفا به دلیل کاهش تمرکز آنها و کمبود خواب است.

 در جوامع سالم، در ساعات پایانی روز از هیجان و جنب و جوش شهر کاسته می‌شود و مراکز خرید تعطیل می‌شوند و خدمات مختلف شهری محدود می‌شود. گویا شهر برای آرامش و خواب مهیا می‌شود، اما در جامعه ما چه‌طور؟

ما تازه ساعت 21 و 22 که پاسی از شب گذشته، به خرید می‌رویم و اگر ساعت 23 در خیابان باشید ترافیک و ازدحام ماشین‌ها و مردم به شما می‌گوید شاید ساعت 11 صبح است! مردم ما دیر وقت می‌خوابند و مانند مردم جوامع دیگر، صبح زود هم سر کار حاضر می‌شوند. در نتیجه بازده و راندمان کاری‌شان پایین می‌آید، چون خواب کافی نداشته‌اند. بسیاری از آنها تحریک‌پذیر می‌شوند و توانایی فعالیت ذهنی چنین دانشجویانی (که گاهی در خوابگاه‌ها تا 4 صبح بیدارند و 8 صبح هم کلاس دارند!) به شدت افت می‌کند. آنها با یک تلنگر، عصبی می‌شوند و با هم زد و خورد می کنند و حتی گاهی بین چنین همسرانی، درگیری و اختلال روابط ایجاد می‌شود و آنها را روانه مطب روان‌پزشکان می‌کند. بچه‌ها هم همین‌طور.

من به عنوان یک روان‌پزشک که اهمیت مساله خواب را در بین بیماران بررسی کرده‌ام، اهمیت آن را از بسیاری موضوعات دیگر، برتر می‌دانم و هشدار می‌دهم که برای تغییر این الگوی غلط خواب برنامه‌ریزی کنند. تصور می‌کنم اداره شهرها هم باید طوری تنظیم شود که سطح ارائه ی خدمات در ساعات پایانی روز کاهش یابد تا مردم به خانه بروند و بخوابند و البته تلویزیون هم باید برنامه‌های پرمخاطب و پرهیجان را تا قبل از ساعت 22 شب پخش کند تا همه بتوانند بر ساعات خواب شبانه خود بیفزایند.