مجله پزشکی و سلامت : گوش و حلق و بینی

افت شنوایی اثرات متفاوتی بر روی میزان درک ، گفتار و زبان افراد و عملکردهای آنان دارد. این اثرات بر روی افراد مختلف، فرق می کند. این امر دوعلت دارد :

۱) اینکه ضایعات شنوایی به علتهای متفاوتی ایجاد می شوند .

۲) اینکه عوامل اجتماعی و روانی بسیاری در زندگی افراد وجود دارد که اثرات افت شنوائی را تعدیل می کند .

مهمترین جنبه کم شنوائی ، اثر آن بر توانایی های ارتباطی افراد است .میزان تاثیر کم شنوائی بر گفتار کودک بستگی به این عوامل دارد :

- سن شروع کم شنوائی

- سن تشخیص کم شنوائی

- میزان کم شنوائی

- علت بروز کم شنوائی

- جنس و نژاد کودک

هر چه سن شروع کم شنوایی کمتر و میزان کم شنوائی بیشتر باشد اثرات سوء آن بر گفتار کودک بیشتر است . کودک عادی از ابتدای نوزادی دائما" صداها را می شنود و بتدریج زبان را فرا می گیرد و در حدود ۵/۳ سالگی به حداکثر مهارت زبانی دست می یابد در حالی که کودک کم شنوا از زمان تجویز سمعک این اصوات را می شنود . افراد کم شنوا را بر حسب سن ابتلا به کم شنوائی به گروههایی تقسیم می کنند .

اگر کم شنوائی پیش از ۳ سالگی ایجاد شده باشد آنرا کم شنوائی پیش از زبان آمـوزی می گویند و اگر کم شنوائی پس از ۳ سالگی ایجاد شده باشد آنرا کم شنوائی پس از زبان آموزی می گویند . حال اثرات کم شنوائی را در هریک از این گروهها جداگانه بررسی می کنیم:

● کودکان کم شنوای پیش از زبان آموزی :

بیشتر افراد دچار این نوع کم شنوائی هستند و ویژگی های این گروه به خصوص در ارتباطات اجتماعی شان با دیگر گروهها فرق می کند . در حقیقت بروز کم شنوایی سه نسل را متاثر می کند :

۱) والدین ناشنواها

۲) خود ناشنواها

۳) فرزندان افراد ناشنوا

غالبا" والدین افراد ناشنوا و فرزندان آنان شنوا هستند بنابراین این افراد بین دو نسل والدین خود و فرزندان خود ، اجتماع تنهایی هستند .

والدین کودکان کم شنوا بیشترین تاثیر را در ارتباطات اجتماعی آنان دارا هستند . والدین ممکن است شنوا یا ناشنوا باشند :

- والدینی که خود ناشنوا باشند ، معمولا" خیلی هشیارتراند و زودتر ناشنوایی کودکشان را تشخیص می دهند و کودکان آنان غالبا" خیلی زود مثل زبان مادری شان از زبان اشاره استفاده می کنند و از همان کودکی حرکات دستی دارند .

- اما در ۹۰% موارد ، والدین خود شنوا هستند . این دسته از والدین ، پیش از تشخیص ناشنوایی فرزند خود غالبا" ماهها با خود تقلا می کنند و پس از تشخیص قطعی دچار ضربات روحی شدیدی می شوند . این گروه بیشتر با کودکان خود حالت معلم مانند دارند ، از کودکشان انتظار زیادی داشته ، انعطاف پذیری شان کمتر است و به دلیل احساس ناتوانی در برقراری ار تباط با کودکشان معمولا" ارتباط مناسبی با وی ندارند .

● اثرات کم شنوایی :

۱) رشد زبانی

میزان کم شنوایی و سن شروع آن اهمیت بسیاری در رشد زبانی کودک دارند . زیرا برای دستیابی به رشد زبانی ، یک سن بحرانی زبان آموزی داریم . به این معنا که چند سال اول زندگی هر کودک برای یادگیری زبان وی اهمیت اصلی را دارند و پس از آن زبان آموزی بسیار مشکل صورت می گیرد . بنابراین حتی یک کم شنوائی خفیف هم می تواند اثرات عمیقی بر روی گفتار کودک داشته باشد .

کودکان کم شنوا در درک زبان و دریافت گفتار دچار مشکلات عدیده ای هستند . این کودکان بیشتر روی اسامی و افعال تاکید دارند و معمولا" در درک حروف اضافه ، اشاره و ضمایر … اشکال دارند و دستور زبان شان ضعیف است زیرا بخشی از اصوات گفتاری را اصلا" نمی شنوند یا بطور ناقص می شنوند .

مادران شنوا معمولا" بیشتر از آنکه روی مفاهیم و جنبه های معنایی گفتار کودک ناشنوا تکیه کنند ، روی لحن و شـکل صحبـت آنهـا تکیـه می کننـد و سبـب تاخیر در رشد گفتاری کودک خود می شوند .

۲) زبان نوشتاری که خود دو امر خواندن و نوشتن را در بر می گیرد :

خواندن :

ارتباط مستقیمی بین توانایی خواندن و میزان افت شنوائی کودک وجود دارد . هر چه افت بیشتر باشد توانایی خواندن ضعیف تر است .

افراد ناشنوا درک درستی از ترکیب جملات ندارند ، در دستور زبان مشکل دارند و به خصوص جملات مجهول یا ترکیبات پیچیده را نمی فهمند . افراد کم شنوا غالبا" مطلب را جمله به جمله می فهمند .

● نوشتن :

ناشنواها در نوشتن مشکل دارند و این بدلیل اشکال در لغت معنی و ترکیب است. در کل توانایی خواندن کم شنواها بهتر از نوشتن آنان است چون در مورد خواندن ، از برخی جملات برای فهم بقیه مطلب استفاده می کنند .

برای بهبود توانایی خواندن و نوشتن لازم است کودک ناشنوا هر چه بیشتر با دیگران ارتباط داشته باشد .

● سیستمهای ارتباطی افراد کم شنوا :

در مورد روش مناسب ارتباطی افراد کم شنوا ، اختلاف نظرهای زیادی وجود دارد . در کل دو روش وجود دارد :

۱) روش شفاهی : که تاکید بر باقیمانده شنوائی و لب خوانی و گفتار دارد .

۲) روش ارتباط کلی : که تاکید بر استفاده از هر چیزی دارد که فرد فکر می کند می تواند برای برقراری ارتباط مفید باشد یعنی روش شفاهی همراه با استفاده از علائم و اشارات .

اگر در کودکی تاکید بر ر وش شفاهی باشد ، بعدها مهارتهای کلامی بهتری پیدا می کنند .

اگر در کودکی تاکید بر ر وش دستی و اشارات باشد ، بعدها در مهارتهای درکی ماهرتر خواهند بود .

▪ نکته مهم اینست که میزان تجربه و موقعیت های موجود برای کودک جهت برقراری ارتباط مهمتر از نوع سیستم ارتباطی آنان است .

۳) رشد گفتاری :

میزان مفهوم بودن گفتار کودک بستگی به این عوامل دارند :

▪ نوع و میزان افت شنوایی

▪ روش ارتباطی مورد استفاده

▪ معلولیت های دیگر

▪ محل تحصیل ( مدارس عادی یا استثنایی )

▪ پیشینه نژادی کودک

- هر چه میزان افت بیشتر باشد و سن شروع کمتر باشد ، میزان مفهوم بودن گفتار کودک کمتر است . اشکالات گفتاری مختص کم شنوایی های متوسط تا عمیق است و در کم شنوایی های ملایم گرچه ممکن است تاخیری در رشد گفتار وجود داشته باشد ولی مشکل خاصی نداریم .

- اگر کودک در فرکانس های زیر افت کمتری داشته باشد ، مهارتهای کلامی بهتری دارد .

- گفتار کودکان بزرگتر ، بهتر است .

- در مدارس عادی کودکان بزرگتـر چـون بیشتـر از گفتـار استفاده می کنند وابستگی شان به زبان اشاره کمتر می شود بنـا بـر ایــن گفتارشان مفهوم تر می شود ولی در مدارس مخصوص ناشنواها ، کودک بیشتر از اشاره استفاده می کند نه گفتار.

کودکان کم شنوا بیش از کودکان شنوا بر نشانه های بینائی تکیه می کنند و هر چه سن آنان بالاتر می رود و مهارتهای زبانی شان تقویت می شود لب خوانی شان بهتر می شود .

- روش ارتباطی ترجیـحی کودکان هم بستگی زیادی به مفهوم بودن گفتارشان دارد ( نه به میزان افت شنوائی ) .

آنهایی که توانایی گفتاری بهتری دارند بیشتر علاقه به گفتار دارند نه اشاره .

البته بیشتر ناشنواهای پیش از زبان آموزی به نوعی از اشاره استفاده می کنند و بیشتر ناشنواهای پس از زبان آموزی از گفتار . کودکانی که در مدارس عادی تحصیل می کنند و با کودکان شنوا همکلاس هستند و ارتباط دارند ، بیشتر از گفتار استفاده می کنند .

۴) رشد درکی و هوشی :

بیشتر جنبه های هوشی ناشی از تجربه افرادند و افراد کم شنوا یک حس مهم یعنی شنوایی را که عامل مهمی در کسب تجربه است از دست داده اند. اما ناشنواها بر عکس اعتقاد قدیمی ، کم هوش تر از کودکان عادی نیستند .

در واقع نوع دید و طرز عمل افراد ناشنوا و نوع دریافت شان با افراد شنوا فرق می کند .

۵) پیشرفتهای تحصیلی:

رشد درسی کودکان کم شنوا، معمولا" ضعیف تر از کودکان طبیعی است و به خصوص در خواندن ، زبان و ریاضی مشکل دارند.

البته اگر کم شنوایی زود تشخیص داده شود و تقویت صوت و اقدامات ادیولوژیکی به موقع آغاز شود ، ممکن است از لحاظ زبانی به کودکان طبیعی برسند.

- این کودکان در مدارس عادی بازده بیشتری دارند اما محیط مدارس ناشنواها برایشان آشناتر و راحت تر است . انتخاب نوع مدرسه بستگی به خود کودک، توانایی ها و علایقش دارد.

۶) رشد روانی – اجتماعی:

معمولا" کودک ناشنوا در خانواده شنوا بدنیا می آید که آگاهی به دنیای ناشنواها ندارند و قادر نیستند ارتبـاط مناسبـی بـا کودک خود برقرار کنند و توانایی های بالقوه اش را شکوفا کنند . همچنین معمولا" دیگر افراد از معلم و مربی گرفته تا دوست و فامیل به دلیل ذهنیت خاص در مورد کم شنوایی ، رفتارهایی ناخوشایند با آنان دارند و هر نوع مشکل رفتاری را به کم شنوایی کودک نسبت می دهند . اینها سبب می شود کودک به این جنبه های محیطی منفی عکس العمل نشان داده و بعدها در روابط اجتماعی اش دچار مشکل شود و خودخواه یا عقب افتاده قلمداد شود .

- همچنین برخی از عوامل ایجاد کننده کم شنوایی مثل مننژیت ، سرخجه یا عدم تطبیق Rh خون مادر و نوزاد ممکن است مشکلات دیگری هم برای کودک ایجاد کند که در روابط اجتماعی اش تاثیر گذارد .

در واقع والدین باید واقع بینانه عمل کنند و با قبول کم شنوایی کودک خود ، زمینه های اجتماعی پیشرفت کودکشان را ایجاد کنند .

۷) اشکالات رفتاری و شخصیتی :

میزان اشکالات رفتاری در بین کودکان کم شنوا و دیگر کودکان تقریبا" یکسان است . گر چه احتمال وجود اشکالات رفتاری در این گروه بیشتر است ولی این به دلیل موقعیت خاص آنها و وضعیت دشواری است که برایشان بوجود آمده و همچنین شیوه برخورد نامناسب همسالان شنوا و بزرگسالان و اطرافیان آنهاست .

برای از بین بردن چنین اشکالاتی ، مشاوره وحمایت روانی والدین از همان ابتدا لازم و ضروری است و بهتر است والدین اینگونه کودکان با یکدیگر ارتباط داشته باشند .

● کودکان کم شنوای پس از دوره زبان آموزی :

این گروه افرادی هستند که پس از ۳ سالگی ، ناشنوا می شوند و عده آنان خیلی کمتر از گروه قبلی است .

خیلی وقتها این کودکان هیچگاه تشخیص داده نمی شوند و به عنوان کودکان تنبل یا کند به شمار می روند .

- این کودکان بر اساس زبان شنیداری که پیش از کم شنوایی کسب کرده اند ، عمل می کنند بنابراین هر چه کم شنوائی دیرتر ایجاد شود ، رشد زبان و گفتارشان بهتر است .

- اما بتدریج این افراد اشکالات تلفظی پیدا کرده ، کیفیت صدایشان بدتر می شود ، از این رو حتما" باید گفتار درمانی شوند .

- قبول کم شنوایی اولین قدم در کسب هویت واقعی این افراد است اما چون به راحتی تشخیــص داده نمی شونـد ، گاهـی خـودشان هم این موضوع را قبول نمی کنند و سعی در پوشاندن آن دارند . از این رو این افراد مشکلات خاص خود را دارند .

● ضایعات شنیداری در بزرگسالان :

به دو دسته تقسیم می شوند :

۱) ضایعات پیش از شروع به کار

۲) ضایعات پس از سن شروع به کار ( ۱۸ سال به بالا ) .

● سن شروع کم شنوایی خیلی مهم است :

- اگر فردی در جوانی و پیش از شروع به کار مبتلا شده باشد بهتر است چون از توانایی هایش آگاه است اما در سنین بالاتر ، لطمه زیادی به اقتصاد ، استقلال و حرفه فرد وارد خواهد شد .

- ضایعه شنوایی پس از ۱۸ سالگی ، اشکالات رشدی ایجاد نمی کند اما مشکلات اجتماعی – روانی زیادی به بار می آورد .

میزان اثری که کم شنوایی روی زندگی این افراد می گذارد بستگی به این عوامل دارد :

- سن شروع کم شنوایی

- نوع و میزان آن

- نوع زندگی و شغل فرد

- معلولیتی که فرد خود احساس می کند .

نوزاد جدیدی وارد خانواده می‌شود و فضای اطراف خویش را لبریز از نور و شادی می‌کند، مادر عاشقانه او را در آغوش می‌کشد و در حال شیر دادن برایش لالائی می‌خواند، و پدر به‌دست‌ و پا زدن کودکانه‌اش و لبخندهای آسمانی‌اش می‌خندد؛ اما دنیای این فرشته کوچک در سکوت کامل فرو رفته است، او نه لالائی مادر را می‌شنود و نه خنده پدر را.

در کودکان ناشنوا و کم‌شنوا، ظاهر کودک به‌گونه‌ای طبیعی است که امکان شناخت ناشنوائی یا کم‌شنوائی از طریق ظاهر کودک بسیار ضعیف خواهد بود. از همین رو خانواده‌ها اغلب قادر به تشخیص این موضوع نیستند و به‌ویژه در سال‌های گذشته در سنین بالاتر از ۲تا۳سالگی به تشخیص می‌رسند. همان‌طور که می‌دانید، نارسائی در هر زمینه‌ای که باشد، هرچه سریع‌تر تشخیص داده شود، احتمال بهبودی و یا پیشرفت بیشتر اقدامات درمانی بیشتر خواهد بود. پس والدین به‌ویژه مادر که بیشترین حضور را در کنار کودک دارند، لازم است از همان بدو تولد موضوع رشد و تکامل کودک را در همه زمینه‌ها و از جمله شنوائی مورد توجه قرار دهند.

●بررسی شنوائی کودک در حین رشد

والدین باید عکس‌العمل‌های کودک در مقابل اصوات مورد توجه قرار دهند و هرگونه تأخیر یا عدم پاسخ را با دقت دنبال کنند.

▪ از بدو تولد تا حدود سه‌ماهگی

کودک در حالت طبیعی در مقابل اصوات عکس‌العمل‌هائی شبیه به فشردن و جمع کردن پلک چشم‌ها، بیدار شدن از خواب و گاهی توقف حرکات بدن در مقابل صدا را نشان می‌دهد.

▪ در فاصله سه تا چهار ماهگی

از کودک سالم می‌توان چرخش مختصر سر یا چشم به‌طرف منبع صدا را انتظار داشت.

ِ▪ از حدود ۵تا۷ماهگی

انتظار می‌رود کودک سالم در مقابل صداهای متوسط و شدید، چرخش دقیق و کامل سر را به‌طرف منبع صدا نشان دهد و نیز حالت‌هائی از سکوت کردن و گوش دادن به صدا هم باید در این سنین دیده شود.

والدین با دقت در برابر این‌گونه عکس‌العمل‌ها و در صورت وجود اختلال، در اسرع وقت موضوع را با پزشک کودک در میان بگذارند. والدین به‌ویژه زوج‌های جوان باید توجه داشته باشند که برخی از عوامل و شرایط می‌توانند امکان بروز ناشنوائی را در فرزندشان افزایش دهند به تعبیر دیگر چنان‌چه شرایط زیر در خانواده وجود داشته باشد، والدین باید دقت و توجه بیشتری به علائم کم‌شنوائی یا ناشنوائی داشته باشند. این عوامل عبارتند از وجود سابقه ناشنوائی در خانواده زوجین، ازدواج فامیلی، ابتلاء به بیماری عفونی در دوران بارداری، چنان‌چه وزن کودک به هنگام تولد کمتر از ۱۵۰۰گرم بوده باشد وجود زردی یا عفونت در کودک وجود ناهنجاری یا تغییر شکل غیرطبیعی در سر و گردن، صورت و یا گوش کودک .... .

● تشخیص کم‌شنوائی

گاه کودک شما از نظر عصب شنوائی و حلزون گوش سالم است، اما سیستم استخوانی گوش میانی آسیب دیده یا دچار چسبندگی شده است. در این‌صورت کودک دچار ”کم‌شنوائی“ است. تشخیص کم‌شنوائی به مراتب دشوارتر از ناشنوائی است و در خیلی از موارد با به دبستان رفتن کودک و مشکلات رفتاری و آموزشی تشخیص داده می‌شوند. در کودکان کم‌شنوا هم رفتارهائی رایج است که والدین با دقت به این رفتارها هم می‌توانند مشکل شنوائی کودک خویش را زودتر تشخیص دهند.

● شناسه‌های رفتاری کودک کم‌شنوا

۱) او غالباً از گوینده می‌خواهد که حرفش را تکرار کند.

۲) سرخود را به‌طرف کسی که با او صحبت می‌کند، می‌چرخاند.

۳) بیش از حد با صدای بلند یا با صدای خیلی آهسته صحبت می‌کند.

۴) او با اصرار زیاد سعی دارد نشان دهد که می‌شنود.

۵) لب‌های معلم و والدین را خوب نگاه می‌کند و بر آنها متمرکز می‌شود.

۶) به مباحث کلاس بی‌توجه است.

۷) در دنبال کردن جهت‌ها اغلب اشتباه می‌کند.

۸) در یافتن مسیرها اشتباهات غیرمعمولی انجام می‌دهد.

۹) تمایل به تنها ماندن دارد.

۱۰) تمایل به منفعل بودن دارد.

۱۱) پرتنش و هیجان‌زده است.

۱۲) خیلی زود خسته می‌شود.

۱۳) مشکلات گفتاری دارد.

۱۴) تا حد ظرفیت مشهود کار نمی‌کند.

۱۵) مشکلات تحصیلی دارد.

● شناسه‌های جسمی کودک کم‌شنوا

۱) تنفس از راه دهان

۲) ترشحات در گوش‌ها

۳) گوش درد

۴) گیجی

۵) گزارش‌هائی در مورد شنیدن زنگ، وز وز یا غرش در گوش‌ها

هرچند این روزها خوشبختانه هر کودکی که پا به دبستان می‌گذارد، باید معاینات اولیه پزشکی را انجام دهد و احتمال تشخیص در این مرحله بیش از پیش شده است؛ اما چه بهتر که ما خودمان تشخیص دهیم. این‌گونه هم در رفتار با کودک روش درست‌تری در پیش خواهیم گرفت و هم این‌که به پیشرفت اقدامات درمانی نوگل باغ زندگیمان کمک بیشتری می‌کنیم.

پسر ۱۴ ساله ای دارم که از چندی پیش گرفتگی بینی شده است. ناراحتی بینی و آب ریزش زلال بینی باعث ناراحتی زیادی برای فرزندم شده است. لطفاً بفرمایید که آیا نیاز دارد به پزشک مراجعه کند یا نه؟

▪ گرفتگی بینی چیست؟ وظایف بینی کدام است؟

ـ یکی از علایم شایعی که باعث شکایت بسیاری از مراجعه کنندگان به درمانگاه ها می شود، گرفتگی بینی می باشد که در این حالت بیمار احساس می کند بینی او باز نیست و عبور هوا از بینی به طور ناقص انجام می شود و در این حالت در بینی، یا انسداد کامل پیش می آید و یا به طور نسبی بسته می شود.

ممکن است دو طرفه باشد و همچنین ممکن است یک بینی بسته باشد و دیگری باز باشد و بعد از چند ساعت همان بینی که بسته بود باز باشد و بینی دیگر بسته باشد و این سیکل تکرار شود و بالعکس. این حالت اخیر، که خیلی از افراد از آن شکایت دارند، بیماری نمی باشد، بلکه سیکل طبیعی و سیکل فیزیولوژیک بینی می باشد و افراد نباید از این بابت نگران باشند.

حدود هر ۱ الی ۴ ساعت یک بار در هر فرد طبیعی یکی از سوراخ های بینی به طور نسبی بسته می شود و یکی باز می شود و آن بینی که بسته بود، بازتر عمل می کند. بعضی از افراد می خواهند در این حالت با قدرت زیاد و سریع از بینی نفس بکشند و اظهار می دارند که نمی توانند این عمل را انجام دهند، در این جا باید عنوان شود که این کار، انتظار درستی از بینی نمی باشد و بینی وظیفه اش این است که هوا را به آرامی از بین شاخک هایی که داخل بینی قرار دارند، هدایت کند. هوا به آرامی از بین این ها عبور می کند و در این مدتی که هوا از این شاخک ها عبور می کند، گرم و مرطوب می شود، تا بتواند به حنجره و ریه برسد. در این جا ذکر یک مثال مناسب می باشد:

فرض کنید که اگر هوا به سرعت و به صورت یک لوله پسیو (Passive) از بینی رد شود، اگر هوای محیط ۵ درجه زیر صفر باشد، همان هوا با همان درجه حرارت به گلو، حنجره و ریه می رسد و افراد مریض می شوند، سینه پهلو می کنند و ذات الریه می گیرند. بنابراین حتماً باید هوا با یک مقاومت در بینی روبرو باشد و به تدریج گرم و مرطوب شود و به قسمت های مختلف برسد که برای سلامت ریه و حنجره و... اشکالی ایجاد نکند.

علاوه بر گرم و مرطوب کردن هوا، بینی وظیفه دارد که ذرات معلق موجود در هوا را بگیرد. از طرفی چون مخاط بینی مرطوب است، برخی از میکروب ها و ذراتی که در هوا موجود می باشد، در هنگام عبور از بینی، به مخاط بینی می چسبد، یعنی بینی یک وسیله دفاعی می باشد و مخاط بینی باعث می شود که این میکروب ها و ذرات به ریه نرسند.

یکی دیگر از کارهای بینی علاوه بر تنفس و دفاع بدن، در عمل بویایی می باشد. با رسیدن مولکول های ماده بودار به مخاط بویایی فرد بو را حس می کند.

عوامل ایجاد کننده گرفتگی بینی کدام است؟ و در چه افرادی گرفتگی بینی به طور معمول دیده می شود؟

در گرفتگی بینی چندین عامل می تواند دخیل باشد، ولی مهم ترین علت در حال حاضر آلرژی و حساسیت بینی می باشد که تقریباً در همه افراد و در تمام سنین دیده می شود.

اغلب گرفتگی بینی در بهار یا پاییز تشدید می شود، البته علایم دیگری نیز به همراه گرفتگی ممکن است وجود داشته باشد مثل عطسه، خارش بینی و ترشح مایع زلال از بینی.

از علل دیگر، انحراف دیواره بین دو حفره ی بینی یا انحراف سپتوم بینی می باشد. در بعضی از افراد، دیواره بین دو حفره بینی کاملاً صاف نیست و در نتیجه ممکن است گرفتگی بینی ایجاد شود. یا ممکن است در اثر تکامل، طوری استخوان و غضروف های داخل بینی رشد و تکامل پیدا کند که به صورت صاف نباشد و کج باشد.

از علل دیگر می توان به تروما یا ضربات وارده به بینی اشاره کرد که در اثر ضربه، چه در کودکی و چه در بزرگسالی، ممکن است به یک طرف بینی فشار وارد شود و به انحراف بینی منجر گردد. در نهایت همگی باعث گرفتگی بینی می شوند.

از علل دیگر وجود تومورها و توده ها می باشد. هر گونه تومور یا توده ای فضاگیر در بینی می تواند از عبور هوا جلوگیری کند.

همچنین در کودکانی که دچار بزرگی لوزه سوم هستند(چون لوزه سوم در انتهای بینی وجود دارد)، عبور هوا مشکل می شود.

در نهایت از علل دیگر گرفتگی بینی که کمتر شایع هستند، هماتوم یا آبسه بینی (تجمع خون در داخل دیواره بینی) می باشد.

علایم گرفتگی بینی کدام است؟چه علایمی همراه گرفتگی بینی می تواند وجود داشته باشد؟

از مهم ترین علایم گرفتگی در بینی، عدم عبور هوا می باشد. علاوه بر آن ترشح نیز از بینی وجود دارد، مانند تورم مخاط بینی به خاطر آلرژی که می تواند باعث ترشح آبکی از بینی شود. اگر یک تومور بدخیم در بینی باشد، علاوه بر گرفتگی می تواند ترشح خون آلود (نه آبکی و زلال) هم دیده شود. گیر کردن جسم خارجی(که از علل کم تر شایع است)، مانند دانه حبوبات یا قطعه ای از مداد پاک کن در داخل بینی می تواند باعث گرفتگی بینی و عدم عبور هوا شود.

در مواردی ممکن است فرد دارای تومور خوش خیم به نام آنژیوفیبروم باشد که در این صورت هم گرفتگی بینی رخ می دهد. البته می تواند باعث خونریزی هم شود و با ترشح زلال یا چرکی و خون آلود و خونریزی از بینی، تورم بینی، تورم صورت و بد فرم شدن صورت همراه باشد.

در موارد شدید ممکن است این علت ها باعث بد شکل شدن ظاهر بینی شوند، مانند کسانی که دارای پولیپ یا یک توده خوش خیم در داخل بینی هستند که در اثر کم توجهی و عدم درمان آن، حجمش زیاد می شود و ظاهر بینی را پهن می کند.

بنابراین علایم همراه می تواند با علل ایجاد کننده گرفتگی بینی مرتبط باشد

آیا تا به حال با یک بیمار مبتلا به سرطان حنجره مواجه بوده اید. شناخت شما از این بیماری چه میزان است؟ آیا می توان به زندگی مشترک با یک بیمار مبتلا به سرطان حنجره فکر کرد؟
متاسفانه تا چندی پیش فردی که به سرطان حنجره مبتلا می شد، زمانی از بیماری خود مطلع می شد که در واقع دیگر درمان جدی موثری برایش قابل اجرا نبود، اما خوشبختانه گروهی از متخصصان بیماری های حنجره در کشور، موفق شده اند با استفاده از میکروسکوپ و جراحی با روش میکروسرجری با لیزر و بدون لیزر به درمان عارضه سرطان ابتدایی حنجره پرداخته و این امید را در دل بیماران مبتلا برای درمان موثر بدون از دست دادن حنجره ، زنده کنند. در واقع گزارش پیش رو به بهانه ارائه فناوری های نوین در تشخیص و درمان سرطان حنجره در اولین کنگره بین المللی بیماری های حنجره و اختلالات صوتی ارائه می شود.
منشا تولیدصدا حنجره است و موثرترین قسمت حنجره که در تولید صدا نقش دارد، تارهای صوتی است که کوچکترین تار عضلانی بدن نیز به حساب می آید که پوشش مخاطی پیچیده ای از این تارها محافظت می کند و صدای تولید شده با تارهای صوتی که صوت با فرکانس پایه ای گفته می شود، کیفیت کلام را ندارد و این صوت اولیه با عبور از قسمتهای مختلف حلق و دهان و بینی که در اصطلاح آن را تونل صوتی گویند، فرم کلامی را پیدا می کند.
فرکانس پایه ای حنجره در خانمها ۲۴۰ هرتز است. یعنی ۲۴۰ بار در ثانیه این تارها به لرزش در می آیند یعنی برای تولید صدا به مدت ۵ ثانیه ۱۲۰۰ بار تارهای صوتی به لرزش در می آیند و در آقایان فرکانس پایه ای ۱۴۰ هرتز است و علت اختلاف اصلی بین صدای آقایان و خانم ها تفاوت فرکانس پایه ای است و به همین دلیل صدای خانمها زیرتر از آقایان است.
▪ چگونگی گرفتگی صدا در خانمها، اطفال و سالمندان ، ناشی از تروما و سرطان حنجره و همچنین مسائل شغلی و مشکلات موجود:
- عامل تغییرات هورمونی در دوران تخمک گذاری دوران حاملگی و دوران یائسگی
- عامل تغییرات روحی و خلقی که در ساعات مختلف روز رخ می دهد و گفتنی است که اولین تظاهرات و تغییرات روحی و خلقی در کیفیت صدا اثرگذار است.
- در صورت بروز بیماری های التهابی حنجره ، بهبودی به علت بالا بودن فرکانس پایه ای و رعایت نکردن استراحت صوتی باتاخیر رخ می دهد و گفتنی است که صحبت کردن با تلفن بیش از حد، حنجره را خسته می کند و مخصوصا در زمان بیماری لارنژیت باعث تاخیر در بهبودی می شود.
- استفاده بیش از حد از مواد شوینده شیمیایی و همچنین لوازم آرایشی و استنشاق انواع عطر و اسپری عامل موثر گرفتگی صدا در خانمهاست.
استفاده از داروهای محرک ، تاثیر نامطلوب بر لایه های مخاطی محافظتی حنجره دارد و در برخی موارد این تغییرات در خانمها غیرقابل برگشت است و باعث تغییر صدای ماندگار خواهد شد.
● گرفتگی صدا در سالمندان
درست است که با گذشت زمان ، ظاهر انسان ضعیف می شود و صدا هم از این امر مستثنا نیست ، اما می توان شرایط مناسبی را برای حفظ کیفیت صدا فراهم کرد. ایجاد صدا به ۲ عامل بستگی دارد:
۱) حجم هوای ذخیره شده در ریه در موقع بازدم
۲) توانایی عضلات تارهای صوتی و منضمات آن که با مشاوره با متخصصان آسیب شناسی گفتار و انجام تمرینات ورزشی و تنفسی می توان بر این کاستی ها فائق آمد. استفاده از دخانیات در سنین بالا آسیب شدیدی به حنجره وارد می کند.
● گرفتگی صدا و حرفه ای ها
افرادی که حرفه آنها به صحبت کردن وابسته است ، باید بیش از افراد معمولی به حفظ و سلامتی صدای خود توجه کنند. چنانچه فردی در مواقع سرمازدگی استراحت صوتی را رعایت نکند و با شدت و بلند صحبت کند، باعث خونریزی های کوچک در تارهای صوتی می شود که تدریجا این تغییرات به علت رعایت نکردن بهداشت حنجره به گره صوتی تبدیل می شود که نیاز به عمل جراحی دارد. تعداد کمی از مدرسان در ساعات استراحت و پس از تدریس از سیگار استفاده می کنند که بسیار مضر است ، زیرا بیشترین آسیب تارهای صوتی در مواقع خستگی و خشکی مخاط پوششی تارهای صوتی رخ می دهد که به مدرسان عزیز توصیه می شود با مصرف آب باعث افزایش رطوبت و لطافت تارهای صوتی شوند و از آسیبهای متعدد در امان باشند.
اما چندکلامی با آنهایی که می خواهند صدای حرفه ای داشته باشند: صدای حرفه ای دارای شرایط خاصی از نظر فیزیولوژی و آناتومی تارهای صوتی و همچنین توانایی های ویژه است که پس از بررسی های دقیق با تمرینات صحیح می توان این توانایی را افزایش داد. در غیر این صورت ، صرفا به دلیل یک میل و تفکر احساسی و تمرینات ناصحیح و غیراستاندارد توانایی ذاتی و اصلی حنجره مختل شده و تغییرات غیرقابل جبران در تارهای صوتی ایجاد می کند. نکته دیگر این که بعضی افراد با تقلید صدای خواننده های حرفه ای در زمان کوتاهی کیفیت صدای واقعی خود را از دست می دهند که این اتفاق در بعضی قاریان و مداحان دیده شده است.
توصیه ما این است که با ارزیابی های دقیق و بررسی توانایی های حنجره و با مشورت با کارشناسان قدم به ورطه صوت حرفه ای بگذارند.
● گرفتگی صدا ناشی از تروما
امروزه با افزایش آمار تصادفات و نزاعها آمار آسیب و ترومای حنجره بالا رفته که بیشترین آنها مربوط به تصادفات ، اتومبیل است که به علت عدم استفاده از کمربند ایمنی در تصادفات صورت و گردن به فرمان اتومبیل برخورد می کند و باعث آسیب گردن مخصوصا حنجره که برجسته ترین عضو گردن است ، خواهد شد و همچنین در نزاعها و استفاده غیرصحیح از فنون ورزشهای رزمی همان اتفاق و آسیب به گردن و حنجره وارد می شود.
● گرفتگی صدا در کودکان
گرفتگی صدا در کودکان جز تعداد محدودی که به صورت مادرزادی است ، بیشتر اکتسابی است و قابل ذکر است که گریه یک پدیده طبیعی است و نمی تواند ایجاد آسیب در حنجره کند.
- جیغ زدن های ناگهانی که منشا اختلال خلقی است و منشا اصلی آن اختلافات و ناهنجاری های رفتاری در خانواده است ، می تواند نقش مهمی در گرفتگی صدای اطفال داشته باشد.
- سرفه های شدید نیز ناشی از بیماریهای التهابی ریه ، حلق و سینوس که به طور ناقص درمان شده است یا وجود عامل آلرژی در محیط زندگی و یا آلرژی به مواد غذایی در کنار تقلید از صداهای مختلف شخصیت های تلویزیونی یا دیگران می تواند به وارد آمدن آسیب هایی به حنجره منجر شود.
شایان ذکر است که تشخیص بموقع گرفتگی صدا در کودکان و درمان بهنگام ، در بهبودی موثر است
علامت اولیه این عارضه تنگی نفس است که به درجات مختلف صورت می گیرد و مصدوم باید به بخش اورژانس منتقل شود. علامت دیگری که به علت شکستگی غضروف حنجره ایجاد می شود؛ ادم و خونریزی زیر مخاطی است که پس از حادثه رخ می دهد و عوارض ناشی از آن شامل گرفتگی صدا، تنگی نفس و احساس درد در هنگام بلع غذا است. نکته قابل توجه در زمان کمک رسانی به این گونه مصدومان ، خودداری از جابه جایی و کشش گردن آنها است.
● گرفتگی صدا در سرطان حنجره
شناخت بیشتر ما از یک بیمار با سرطان حنجره فردی است که قدرت تکلم ندارد و با یک دستگاه با صدای خاصی صحبت می کند و سوراخی در جلوی گردن برای تنفس دارد. نکته قابل توجه این است که این بیماران اگر چه از نظر عارضه سرطان بهبود کامل یافته اند و بیماری آنها مسری نیست ، ولی متاسفانه از نظر اجتماعی و خانوادگی با پدیده عدم پذیرش صحیح مواجه هستند. از طرف دیگر، این بیماران امکان ارتباط کلامی مناسبی با اطرافیان ندارند و اطرافیان آنها نیز با چشم دیگری به آنها نگاه می کنند و جای تاسف است که این پدیده در کشور ما مشاهده می شود در صورتی که در کشورهای پیشرفته با برنامه ریزی های صحیح برای این بیماران شرایط مناسبی فراهم می کنند که آنها احساس کمبود نداشته باشند. حال اگر بخواهیم با مشکلات ذکر شده مواجه نشویم ، راهکار چیست؟
به نظر می رسد فرهنگ سازی صحیح در جامعه از سوی رسانه ها برای معرفی بهتر این بیماران و کمک به آنها و همچنین آشنایی بیشتر مردم با این بیماری لازم است به نحوی که چنانچه فردی دچار گرفتگی صدا و عدم بهبودی آن در ۳ هفته شد باید به پزشک متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کند تا با معاینات دقیق و بررسی های لازم و با تشخیص و بررسی نسج مخاط حنجره ، علت گرفتگی صدا مشخص شود و در صورتی که احتمال عارضه سرطان ابتدایی حنجره مطرح شد، با انجام معاینات دقیق تر تحت بیهوشی عمومی و با استفاده از میکروسکوپ و انجام بیوپسی (نمونه برداری از نسج) به تشخیص صددرصد رسیده و با استفاده از میکروسکوپ و جراحی با روش میکروسرجری با لیزر و بدون لیزر به درمان عارضه سرطان ابتدایی حنجره پرداخته و گاه با استفاده از روش پرتودرمانی می توان درمان را کامل کرد و می توانیم مطمئن باشیم که درمان بدون از دست دادن حنجره انجام پذیرفته و خوشبختانه در حال حاضر در کشورمان با حضور متخصصان و همچنین فناوری نوین در تشخیص و درمان سرطان حنجره می توان گفت درمان این گونه بیماران همانند کشورهای پیشرفته انجام می شود.
اما متاسفانه بیماران مبتلا به عارضه سرطان ابتدایی با بی توجهی ، باعث پیشرفت عارضه سرطان به قسمتهای مختلف حنجره شده که به ناچار نیاز به اعمال جراحی وسیع تر و با نقص عضو بیشتر خواهد شد.

دلیل گرفتگی صدا برگشت شبانه ی اسید معده به مری و گلو در هنگام خواب است. اشکال این برگشت در این است که انسان متوجه آن نمی شود. یکی از نشانه های آن بدبوئی تنفس در صبح است. پس اگر گرفتگی بدون دلیل صدا همراه با بدبوئی تنفس صبحگاهی دارید، ممکن است برگشت شبانه اسید معده علت آن باشد.
آلرژی ها هم می توانند عامل غیر مستقیم گرفتگی صدا باشند، چون باعث سرفه کردن ، تنفس از دهان، و آبریزش پشت بینی به داخل حلق میشوند که التهاب تارهای صوتی را به دنبال دارد. چیزهائی مثل سیگار کشیدن و بخار مواد شیمیائی هم تارهای صوتی را تحریک کرده و گرفتگی صدا ایجاد کنند.
سیگاری ها از طریق دیگری هم دچار گرفتگی صدا می شوند: با به وجود آمدن تومور سرطانی یا رشد غیر عادی تارهای صوتی. این مورد در سیگاری ها بسیار بیشتر از سایرین دیده می شود. و در تمام موارد، خشکی هوا گرفتگی صدا را تشدید می کند.
● درمان گرفتگی صدا
▪ به صدایتان استراحت بدهید. سکوت کامل بهترین راه بهبود گرفتگی صداست. لااقل از پچ پچ کردن و فریاد زدن بپرهیزید. پچ پچ کردن فشار زیادی بر تارها وارد می کند. اگر لازم است، با صدای آرام حرف بزنید.
▪ گلو را مرطوب کنید. استنشاق بخار آب داغ از درمان های بسیار مؤثر است. از دوش آب گرم یا دستگاه بخور کمک بگیرید. گذاشتن دستگاه بخور در اتاق خواب از خشک شدن هوای آن جلوگیری می کند.
▪ در درون بدن هم نیاز به آب کافی دارید. خوردن آب را به قدری زیاد کنید تا ادرارتان بی رنگ شود. اگر ویتامین هائی مثلA یا B۱۲ یا داروهای تغییر رنگ دهنده ی ادرار مصرف می کنید و ادرار بیرنگ نمی شود، خوردن روزانه ی۱۰ تا ۱۲ لیوان آب کافی است.
▪ سوپ مرغ بخورید. اگر دچار گرفتگی صدا در اثر سرماخوردگی شده اید، سوپ مرغ را با سیر بخورید. گرمای آن گلو را مرطوب می کند و سیر کمک کننده ی ترشح مخاطی است.
▪ ترشحات مخاطی را کم کنید. داروهای کاهش دهنده ی ترشحات مخاطی بخورید. اما از مصرف داروهای ضدحساسیت خودداری کنید، چون گلو را خشک می کنند. داروهای ضدّاحتقان هم در کاهش مخاط مؤثرند، ولی اگر ناراحتی قلبی دارید، قبل از مصرف آنها با پزشک مشورت کنید. بعضی داروهای ضدّاحتقان ممکن است فشار خون را بالا ببرند.
▪ آسپیرین نخورید. در التهاب ناشی از سرماخوردگی تارهای صوتی، آسپیرین باعث آزرده شدن بیشتر آنها می شود و گرفتگی صدا را تشدید می کند. از مُسکن های دیگر استفاده کنید.
▪ سرفه نکنید. برای جلوگیری از سرفه و آسیب بیشتر تارهای صوتی، از داروهای ضدّسرفه و خلط آور استفاده کنید.
▪ غرغره نکنید. بر خلاف عقیده ی شایع، غرغره کردن با دهانشویه عملاً گرفتگی صدا را بدتر می کنند. محلول های غرغره اصلاً نزدیک به تارهای صوتی نمی شوند و خود عمل غرغره کردن مضر است، چون تارهای صوتی را به هم زده و تورم آنها را بیشتر می کند.
▪ کافئین نخورید. کافئین موجود در قهوه، کولا و شکلات یک عامل خشک کننده? گلو است و کمکی به تارهای صوتی نمی کند.
▪ درمان های طبی. اگر گِرِهَک های روی تارهای صوتی یا بزرگ شدن آنها مشاهده شود، پزشک می تواند به درمان آنها کمک کند.
▪ آوا درمانی کنید. اگر گرهک های تارهای صوتی با استراحت و روش های رفع گرفتگی صدا از بین نروند، پزشک شما را به متخصصی برای آموزش دوباره ی تارهای صوتی معرفی می کند. در موارد شدید، ممکن است، عمل جراحی لازم شود.
▪ تومور را درمان کنید. اگر پزشک وجود توموری را تشخیص دهد، زیاد نگران نشوید. بیشتر تومورهای تارهای صوتی کوچکند و اگر در مراحل اولیه دیده شوند، به آسانی قابل درمانند.
● پیشگیری
اگر یک بار دچار گرفتگی صدا شدید، می توانید از تکرار آن جلوگیری کنید.
▪ خود را گرم کنید. کسی که زیاد از صدایش استفاده می کند یک ورزشکار صوتی است و مانند هر ورزشکاری باید پیش از شروع مسابقه خود را گرم کند. شما هم قبل از سخنرانی یا آواز خواندن کمی گلویتان را تمرین بدهید.
▪ ماهیچه های گردن را با دست هایتان به آرامی بمالید و به راحتی تنفس کنید و آرواره را آزاد بگذارید. شانه هایتان را در جهات مختلف بگردانید و آنها را به آرامی تکان دهید.
▪ چند جرعه آب بخورید. زبان را کمی در دهان حرکت دهید و بیرون بیاورید.
▪ چند خمیازه بکشید و با لب های بسته صداهای آرامی ادا کنید تا لرزش آنها را حس کنید. بعد از سخنرانی یا کنسرت هم همین کارها را تکرار کنید تا دچار گرفتگی صدا نشوید.
▪ گلو را تحریک نکنید. دود سیگار، بخارهای شیمیائی و خاک ارّه باعث گرفتگی صدا می شوند. سیگار نکشید و با سیگاری ها همنشین نشوید. در جاهائی که مواد محرّک و خاک ارّه وجود دارد ماسک بزنید.
▪ صدا را صاف نکنید. صاف کردن صدا عادت بدی است که ترک آن سخت است. به جای آن آب دهان را قورت بدهید. یک عمل بلع را به آهستگی انجام دهید، انگار واقعاً لقمه ی غذا را قورت می دهید. این کار احساس وجود چیزی در گلو را از بین می برد.
▪ پیش از پرواز دوش بگیرید. اگر زیاد با هواپیما مسافرت می کنید، صدایتان دو دشمن پیدا می کند: هوای خیلی خشک و لزوم صحبت کردن در میان صدای موتور هواپیما. دوش گرفتن با آب گرم پیش از پرواز و خوردن مقادیر زیادی آب در حین پرواز مفید است.
▪ نزدیک به هم حرف بزنید. اگر در محیط پر سروصدائی مجبور به صحبت با کسی هستید، در میدان شنوائی او حرف بزنید. بهترین روش صحبت رو در رو است که در آن، شنونده حرکات لب ها را نیز می خواند.

از مدتی قبل تیغه میانی بینی ام به ترتیب به طرف راست و بعداز مدتی ( حدود ۱ ساعت) به سمت چپ متمایل می شود به همین خاطر مدام بینی راست و چپم به ترتیب گرفته است چه کنم؟

آنچه که گرفتگی متناوب بینی را به متمایل شدن تیفه میانی بینی به سمت راست یا چپ تعبیر می فرمایید پایه علمی ندارد. گرفتگی متناوب به خاطر پرخون شدن شاخک ها یا توربین های بینی است که در هر سمت سه تاست. شاخک ها در واقع رادیاتور بینی می باشند و سبب گرم شدن هوای تنفس و مرطوب شدن آن می گردند خیز و اتساع و پرخونی واکنش این شاخک ها در هر سمت به تناوب منجر به گرفتگی بینی می شوند رینیت آلرژیک (حساسیت بینی) و رینیت وازوموتور (عروقی) علل اصلی و شایع این پیامد محسوب می شوند.

نویسنده : دکتر عبدالحمید حسین نیا

برونشیت اصطلاحی است که به التهاب لوله های نایژه ای ( برونشها معابر اصلی هوایی هستند که هوا را به داخل بافت ریه وارد می کنند) اطلا ق می شود. زمانی که این معابر تحریک می شوند "موکوس" ترشح می کنند که باعث ایجاد سرفه می شود تا معابر هوایی پاک شود. سرفه علامت اولیه برونشیت است . تمام سرفه ها از برونشیت ناشی نمی شوند ؛ اما برونشیت تقریباً همیشه باعث سرفه می شود. چه به برونشیت مبتلا باشید و چه به یک سرفه ساده ، برای تسکین آن باید عامل ایجاد آن را شناسایی کنید.
اگر طی چند هفته گذشته سرفه می کرده اید و شدت آن در حال افزایش است ، اگربه دلیل نامعلوم بیش از سه هفته است که سرفه می کنید، اگر برای تنفس مشکل دارید یا اگر سرفه های خشک می کنید ، بدون آن که به سایر علائم مبتلا باشید بهتر است با پزشک خود مشورت کنید ؛ زیرا این سرفه ها ممکن است نشانه ای از یک مشکل جدی تر باشند.
در صورتی که سرفه با خلط روشن یا سفید توأم باشد، نشانه آن است که احتمالاً باید آن را چند روزی تحمل کنید. ممکن است این حالت نتیجه دوره حاد بیماری سرما خوردگی یا آنفلوانزا باشد و تلاش بدن برای رهایی یافتن از خلطی است که در نتیجه مبارزه با عفونت به وجود آمده است . این شکل از سرفه که ممکن است برونشیت حاد نامیده شود، ناشی از یک عفونت ویروسی است که هرچند ناراحت کننده است ولی وجود آن ضروری است. درصورتی که با سرفه ، گلوی شما تحریک می شود، می توانید با نمک محلول در آب گرم ، درد آن را تسکین دهید. به علاوه استفاده از یک مرطوب کننده درشب به تسکین سرفه و بهبود خواب کمک می کند.
در صورتی که سرفه با خلط زرد یا سبز رنگ همراه باشد ، احتمالاً به عفونتی مبتلا هستید که مستلزم درمان با آنتی بیوتیکها خواهد بود وبهتر است به پزشک مراجعه کنید. در صورتی که سرفه ، خشک یا بدون خلط باشد ، باید علت آن را پیدا کنید و درصدد درمان آن برآیید.
● علل شایع سرفه
استعمال دخانیات یکی از مهمترین علل است. دلیلش آن است که دود سیگار مداوم ، معابر نایژه ای را تحریک می کند. بسیاری از افراد سیگاری صبحها بر اثر سرفه ای که با کمی خلط رنگی همراه است ، بیدار می شوند. مسلماً درمان این حالت ، قطع سیگار است. برخی بیماران شکایت می کنند که با قطع سیگار، عملاً سرفه آنها بدتر می شود. علت این امر آن است که نیکوتین ( ماده مؤثر موجود در سیگار) مژه های ریه ها را شل می کند و به دود و سموم اجازه ورود می دهد . با قطع مصرف سیگار، مژه ها مجدداً فعال می شوند وهر نوع افزایش سرفه ای بالطبع نشانه خوبی تلقی می شود، زیرا نشانه فعالیت مژه هایی است که ریه ها را از مواد زاید پاک می کنند.
بسیاری افراد به سرفه های مزمن صبحگاهی مبتلا هستند. اغلب این افراد سیگاری نیز هستند و گمان می کنند که این سرفه صبحگاهی ، طبیعی است .اما در صورتی که چند هفته ادامه یابد، به ویژه در زمستان و حداقل طی دو زمستان متوالی عود کند، ممکن است برونشیت مزمن تلقی شود و باید بیمار جهت تشخیص دقیق به پزشک مراجعه کند. در صورتی که به برونشیت مزمن مبتلا هستید، اولین کاری که باید انجام دهید، ترک سیگار و پرهیز از محیط انباشته از دود سیگار است .
آسم ممکن است باعث سرفه مزمن شود. زمانی که آسم را مهارکنید، سرفه کاملاً کاهش خواهد یافت یا قطع خواهد شد.
سینوزیت و ترشح مزمن پشت حلق شبها به دلیل ریختن موکوس از سینوسها به سمت نایژه ها ، باعث تحریک سینه می شود. این امر باعث سرفه صبحگاهی می شود. البته ممکن است سرفه در تمام طول روز هم وجود داشته باشد، که با خلط روشن یا سفید همراه است.
بیمارانی وجود دارند که ماهها پس از سرماخوردگی دچار سرفه های مداوم هستند. با مشاهده این مطلب که سرفه دیگربا عفونت مرتبط نیست ، پزشک بیمار را از نظر آلرژیهای غذایی مورد آزمایش قرارمی دهد. اغلب این سرفه ها به دلیل حساسیت به برخی مواد غذایی است . چنین حساسیتی ، حتی درمواردی که قبلاً نیز آن را تجربه نکرده اید، ممکن است خود به دنبال سرماخوردگی ، هنگامی که دستگاه ایمنی ضعیف است، بروز کند. درمان این حالت ، حذف غذایی است که باعث حساسیت شده است. در اغلب موارد، هر نوع غذای حساسیت زایی را می توان ظرف چند ماه ، پس از آنکه بدن مجدداً ایمنی خود را به دست آورد، دوباره مصرف کرد.
برخی داروهای ضد فشار خون باعث سرفه مزمن می شوند. شایعترین این داروها کاپتوپریل (Captopril) و انالاپریل(Enalapril) هستند. در صورتی که تحت درمان با داروی کنترل فشارخون هستید و از سرفه مداوم رنج می برید، درباره تغییر داروی خود با پزشک مشورت کنید. درصورتی که سرفه بر اثر دارو باشد ، با قطع مصرف آن ظرف چند روز بهبودی حاصل می شود. برخی افراد بر اثر بازگشت اسید معده دچار سرفه می شوند. این حالت زمانی رخ می دهد که محتویات معده به داخل مری باز گردد. این کسالت با سوء هاضمه و ترش کردن نیز همراه است. مراجعه به پزشک معالج و تهیه چند عکس رادیولوژی به تعیین دقیق این مشکل کمک می کند.
احتمال دارد سرفه پس از استنشاق مواد محرک ریه نظیر مایعاتی که حاوی آمونیاک هستند، رخ دهد. البته چنین سرفه ای به سرعت برطرف می شود و به شرط آن که مجدداً در معرض عامل محرک قرار نگیرد حداکثر ظرف چند ساعت برطرف خواهد شد.
● نسخه طبیعی درمان سرفه / برونشیت
▪ منبع سرفه را مشخص کنید.
در صورتی که سرفه با خلط روشن همراه باشد و یک یا دو روز طول بکشد معمولاً علت آن سرماخوردگی یا آنفولانزای ویروسی است . گلو درد خود را با غرغره آب نمک تسکین دهید. هرچند ساعت یک بار غرغره کنید و اجازه دهید سرفه ادامه یابد تا ریه های شما از شر ترشحات و خلط راحت شود.
در صورتی که سرفه خشک و بدون خلط باشد، به اطلاعات مطرح شده درباره علل زیر مراجعه کنید. سیگار، آسم ، سینوزیت ، آلرژی غذایی ، داروهای ضد فشارخون ، برگشت اسید معده یا استنشاق مواد محرک.
در صورتی که سرفه با خلط همراه باشد، اما خلطِ حاصل زرد یا سبز باشد، احتمالاً در نتیجه عفونت رخ داده است و مستلزم درمان با آنتی بیوتیکها ست . در این صورت بهتراست به پزشک مراجعه کنید.

گلودرد معمولاً نشان دهنده ی عفونت دستگاه تنفسی است. از آنجایی که یک بچه کوچک نمی تواند احساس گلودرد را به خوبی بیان کند. باید متوجه دشواری وی در بلعیدن غذا باشید.
گلودرد می تواند به علت التهاب لوزه ها (تونزیلیت) که توسط نوعی میکروب به نام استافیلوکوک ایجاد می شود، یا در بیشتر موارد به علت یک ویروس مثل ویروس سرماخوردگی یا آنفلوانزا ایجاد شود.
در مواردی که عفونت در جای دیگری غیر از گلو باشد مثل لارنژیت (التهاب و عفونت حنجره) ممکن است کودک در گلو هم احساس درد و ناراحتی داشته باشد.
همچنین در مواردی که غدد لنفاوی یا بزاقی موجود در گردن ملتهب می شوند (مثل اوریون) باز هم ممکن است احساس درد و ناراحتی در گلو وجود داشته باشد.
گلودرد در اغلب موارد جدی نیست اما در صورتی که یک عفونت استرپتوکوکی در حلق وجود داشته باشد باید حتماً با پنی سیلین درمان شود زیرا در صورت عدم درمان ، بعدها ممکن است عوارضی مثل درگیری کلیه ها و یا تب روماتیسمی داشته باشد.
● نخستین اقداماتی که شما می توانید انجام دهید:
۱) اگر کودک از گلودرد شاکی است یا در بلعیدن غذا مشکل دارد و اشتهای خود را از دست داده است، گلوی وی را در نور مناسب معاینه کنید. به این ترتیب که از کودک بخواهید دهان خود را باز کرده و بگوید آآآ... در همین زمان زبان را با دسته یک قاشق تمیز به پایین ببرید و ته حلق را نگاه کنید تا متوجه هر نوع عفونت چرکی یا تورم و قرمزی لوزه ها بشوید!
۲) با کمک نوک انگشتان غدد لنفاوی زیر گردن را معاینه کنید تا متوجه بزرگی احتمالی آنها بشوید؛
۳) درجه حرارت بدن کودک را اندازه بگیرید تا از وجود تب مطلع شوید؛
۴) در صورت وجود گلودرد و بدحالی عمومی، تا زمان مراجعه به پزشک از فرستادن کودک به مدرسه خودداری کنید.
۵) در صورت وجود گلودرد و سایر علائم عفونت مثل تب و بی حالی به پزشک مراجعه کنید. گلودرد استرپتوکوکی باید برای پیشگیری از بروز عوارض حتماً درمان شود.
● اقداماتی که پزشک انجام می دهد:
دکتر برای تشخیص علت گلودرد، کودک را به دقت معاینه کرده و در صورت تشخیص عفونت استرپتوکوکی از آنتی بیوتیک (اغلب پنی سیلین) استفاده می کند. عفونت های ویروسی گلو احتیاج به درمان آنتی بیوتیکی ندارند.
● اقداماتی که شما می توانید برای کمک به کودک خود انجام دهید:
▪ برای کاهش درد کودک از شربت استامینوفن استفاده کنید؛
▪ استفاده از مایعات خنک ، شدت گلودرد را کاهش می دهد؛
▪ مقادیر زیادی مایعات به کودک بدهید. در صورتی که کودک به علت گلودرد از خوردن غذا امتناع کند از غذاهای مایع مثل سوپ و آش استفاده کنید؛
▪ در صورت شکایت کودک از درد گوش (با کشیدن گوش در بچه های کوچکتر) گوش را بررسی کنید تا از وجود ترشح و چرک در گوش مطلع شوید؛
▪ مقدار زیادی مایعات خنک به کودک بدهید تا درد گلو کمتر شود؛
● اقداماتی که پزشک انجام می دهد:
- در صورت احتمال وجود یک عفونت باکتریایی در گلو، ممکن است پزشک آنتی بیوتیک تجویز کند اما برای عفونت های ویروسی ( که شایعتر هستند) درمان مشخصی وجود ندارد؛
- پزشک گوش کودک را معاینه می کند تا از وجود احتمالی عفونت و چرک در گوش مطلع شده و در صورت وجود عفونت ، آنتی بیوتیک تجویز کند؛
-اگر کودک از حملات مکرر تونزیلیت ( لوزه ها ) شاکی است و یا بزرگی ادنوئید (لوزه سوم) سبب عفونت های مکرر گوش میانی می شود، ممکن است لازم باشد به یک متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کنید تا در صورت لزوم لوزه ها و ادنوئید را عمل کند.
● شرایطی که در عمل برداشتن لوزه ها بایددر نظر گرفته شوند عبارت اند از:
الف) عمل جراحی معمولاً قبل از ۴ سالگی انجام می شود؛
ب) زمان شروع تونزیلیت و طول مدتی که کودک از حملات مکرر تونزیلیت شاکی بوده مهم است. اغلب پزشکان پیش از تصمیم گیری برای عمل دو سال صبر می کنند؛
ج) در صورتی که حملات تونزیلیت آن قدر در طول سال تکرار می شوند که در تحصیل کودک ایجاد اشکال می کنند و یا باعث ایجاد اشکال در تغذیه کودک می شوند، عمل لوزه توصیه می شود.
● اقداماتی که شما می توانید برای کمک به کودک انجام دهید:
۱) در صورت تب از شربت استامینوفن و پاشویه استفاده کنید و کودک را در یک اتاق گرم نگه دارید؛
۲) مایعات فراوان به کودک بدهید
۳) از غذاهای مایع مثل سوپ و آش که فرو دادن آن راحت است استفاده کنید؛
۴)طبق آخرین تحقیقات غـِرغـِره آب نمک، احتمال انتقال عفونت از حلق به گوش میانی را بیشتر می کند. بنابراین امروزه توصیه می شود که کودک را وادار به غرغره نکنید.
● التهاب لوزه ها (تونزیلیت)
تونزیلیت ، به التهاب حاد لوزه ها است که اغلب بر اثر یک عفونت ویروسی ایجاد می شود. لوزه ها در انتهای حلق و در خلف زبان قرار گرفته اند و نخستین سد دفاعی بدن در مقابل میکروب ها هستند که میکروب ها را به دام انداخته و نابود می کنند و مانع ورود آنها به دستگاه تنفس می شوند. در طی این روند خود لوزه ها نیز ممکن است عفونی و ملتهب شوند و علائمی مثل گلودرد، تب و تورم غدد لنفاوی گردن را ایجاد کنند.
ادنوئید (لوزه سوم) که در عقب بینی قرار گرفته است نیز تقریباً اغلب در سنین مدرسه و هنگامی که لوزه های بزرگ برای نخستین بار با عفونت مواجه می شوند، دیده می شود. به تدریج که کودک بزرگتر می شود مقاومت وی در مقابل عفونت بیشتر شده و لوزه ها کوچکتر می شوند، بنابراین میزان بروز تونزیلیت کاهش می یابد.
تونزیلیت در اغلب موارد بیماری مهمی محسوب نمی شود مگر این که همراه با اوتیت مدیا ( عفونت گوش میانی ) باشد و یا عامل ایجاد کننده آن استرپتوکوک باشد زیرا همان طور که قبلاً گفته شد عفونت استرپتوکوکی می تواند همراه با عوارضی مثل نفریت (درگیری کلیه ها) یا تب روماتیسمی باشد.
● علائم احتمالی:
- گلودرد گاه می تواند سبب مشکل در بلع شود؛
- لوزه های قرمز و متورم که ممکن است با لکه های زرد چرک پوشیده شده باشد.
- درجه حرارت بالای ۳۸ درجه سانتیگراد
- غدد لنفاوی متورم در گردن، تنفس دهانی،
- خرخر کردن هنگام خواب و صدای تودماغی در صورت بزرگی ادنوئیدها،
- بوی بد دهان.
● نخستین اقداماتی که شما می توانید انجام دهید:
۱) همان طور که قبلاً توضیح داده شد، در صورت شکایت کودک از گلودرد و یا مشاهده مشکل در بلغ غذا، انتهای گلو را به کمک دسته یک قاشق تمیز و در نور مناسب بررسی کنید، ممکن است لوزه ها قرمز، متورم یا پوشیده از نقاط چرکی زرد رنگ باشند؛
۲) برای اطمینان از وجود یا عدم وجود تب ، درجه حرارت بدن کودک را اندازه بگیرید؛
۳) با کمک انگشتان ، غدد لنفاوی گردن و زیر چانه را معاینه کنید تا در صورت وجود تورم و درد متوجه شوید.