تبيان : نگاه کردن به ماه در زمان خسوف خطرناک است؟
** به هيچ عنوان خطرناک نيست. البته ماه بدر نور خيره کننده اي دارد که اگر با ابزار اپتيکي به آن نگاه مي کنيد بهتر است از فيلتر ماه استفاده شود اما در کل رويت ماه در زمان خسوف بر عکس کسوف خطري در بر ندارد.
تبيان : چه فعاليت هاي رصدي يا علمي را مي توانيم در زمان ماه گرفتگي انجام بدهيم؟
** پروژه هاي علمي بسيار زيادي را مي توان در اين زمان انجام داد اما افراد علاقه مندي که به طور حرفه اي نجوم را دنبال نمي کنند مي توانند فعاليت هاي زير را انجام دهند:
1- کشيدن اسکيج از خسوف. بدين معني که از تمام مراحل ماه گرفتگي يک طرح يا نقاشي بکشيد. مثلا شروع ماه گرفتگي جزيي، شروع ماه گرفتگي کلي، اوج گرفتگي کلي و .. را با رنگ هاي مختلف طراحي و رنگ آميزي کنيد.
2- عکاسي . البته عکاسي از خسوف به دليل نور کم کمي مشکل است اما با اين حال مي توان از خسوف تصاوير زيبا و بديعي تهيه کرد. براي مثال مي توان با يک دوربين آنالوگ ساده تصويري از تمام مراحل خسوف را ثبت کرد که به آن عکس دمبلي ماه گرفتگي گفته مي شود.
به جز عکاسي، به وسيله دوربين هاي فيلم برداري که امکان زوم دستي داشته باشند به راحتي مي توان از خسوف فيلم برداري کرد.
3- زمان هاي مختلف رخ دادن خسوف جزيي و کلي را تخمين بزنيد و با زمان هاي اعلام شده مطابقت دهيد.
4- قدر آسمان را در زمان ماه گرفتگي بسنجيد. شما به راحتي مي توانيد با مقايسه قدر ستارگاني که آن ها را مي شناسيد قدر آسمان را در زمان ماه گرفتگي بسنجيد.
5- ماه گرفتگي جزيي که شروع مي شود سايه زمين آرام آرام سطح ماه را در مي نوردد و دهانه ها و درياهاي آن را مي پوشاند. مي توان از قبل يکي از اين دهانه ها را انتخاب کرد و مشخص کرد که سايه زمين چه زماني آن ها را مي پوشاند. اين کار فوايد بسياري دارد مثلا اگر شما فاصله دو دهانه ماه از يکديگر را داشته باشيد مي توانيد با ثبت زمان هاي گرفتگي آن ها، سرعت زاويه اي ماه را تعيين کنيد.
6- مي توان مقياس دانژون را در زمان ماه گرفتگي کلي تعيين کرد . اين کار بايد در زمان اوج گرفت انجام شود که در ساعت 00:44 دقيقه بامداد رخ مي دهد.
تبيان : با توجه به اين که مي دانيم در زمان گرفتگي ماه بايد کامل باشد. آيا مي توان اينگونه نتيجه گرفت که هر زمان ماه گرفتگي رخ مي دهد شب 14 ام ماه قمري است. يعني مي توان از روي خسوف، روز ماه قمري را تعيين کرد؟
** ديده شدن خسوف در شب چهاردهم بستگي بسياري به اين دارد كه ماه زمان مقارنه تا ماه بدر را در چه حالت مداري باشد. اگر اين فاصله را در حضيض باشد ماه زودتر به محل قرار ميرسد و آنگاه خسوف يك شب زودتر رخ ميدهد و در ماه شب سيزدهم شاهد خسوف كلي خواهيم بود. اگر در اوج باشد ديرتر رخ ميدهد و ما در شب پانزدهم شاهد خسوف خواهيم بود و اگر مانند شرايط حاضر ماه در بين اوج و حضيض باشد آنگاه در شب چهاردهم رخ خواهد داد. پس خسوف كلي به تنهايي ملاك مناسبي براي تأيين روز ماه قمري نيست.
تبيان : موردي هست که بخواهيد در پايان به آن اشاره کنيد؟
** کارهاي مطالعاتي در زمينه ثبت فعاليت هاي رصدي در ايران انجام نمي شود. معمولا ما هيچ گاه در زمان چنين پديده هايي دست به کار علمي نمي زنيم و به ثبت چند عکس بسنده مي کنيم. در واقع بهتر است منجمان آماتور ما به تماشاي صرف اين پديده اکتفا نکنند و دست به فعاليت هايي رصدي و پردازشي بزنند.
