تبيان : کريستف کلمب از جهل مردم و خرافه پرستي آن ها استفاده کرد و توانست جان خودش را نجات دهد. فکر مي کنيد هنوز هم خرافه پرستي در مورد خسوف و کسوف وجود دارد؟
** مردم باستان معمولا اين گونه پديده ها را شوم مي دانستند چرا که ماه و خورشيد به طور ملموس با زندگي آن ها در ارتباط بود و وجود گرفتگي در آن دو موجب نگراني و ترس آن ها مي شد. اين ترس و وحشت در زمان "ماه گرفتگي هاي کلي" بيشتر به چشم مي خورد چرا که در زمان خسوف کلي، ماه به رنگ قرمز درمي آيد و همان طور که مي دانيد رنگ قرمز نماد جنگ و خون است.
بحث خرافات ماه گرفتگي هنوز هم در بين مردم جريان دارد مثل موضوعي که بعضي از مردم درباره زنان حامله در زمان خسوف مطرح مي کنند که واقعا اشتباه است. جالب است بدانيد در 25 شهريور سال 57 که زلزله طبس رخ داد دقيقا شامگاه همان روز نيز يک ماه گرفتگي کلي رخ داد. آن زمان خرافات عجيبي در ميان مردم ايران مطرح شد مبني بر اين که وقوع زلزله با خسوف در ارتباط است!
همان طور که مي دانيد در زمان فوت پسر پيامبر (ص) خورشيد گرفتگي رخ داد و ياران ايشان به غلط گرفت خورشيد را با درگذشت پسر ايشان مرتبط دانستند. در آن زمان بود که پيامبر(ص) فرمودند که اين گرفتگي ارتباطي با فوت پسر ايشان ندارد و مردم را به خواندن نماز آيات راهنمايي کردند. در واقع خواندن نماز آيات براي درک نشانه اي از آيات خداوند تبارک و تعالي است و بهتر است در زمان چنين پديده هايي به جاي خرافه گرايي و خرافه پرستي در آيات طبيعي خداوند تامل کنيم.
از نگاه من تکرار خورشيد گرفتگي و ماه گرفتگي که يکي از نشانه هاي روز قيامت محسوب مي شوند زنگ خطر و پيغامي است از طرف خدا براي توجه به قيامت.
تبيان : اگر به هر دليلي اين خسوف را از دست بدهيم چقدر بايد منتظر باشيم تا ماه گرفتگي بعدي را مشاهده کنيم؟
** ماه گرفتگي کلي بعدي 19 آذر ماه رخ مي دهد که در ايران نيز قابل مشاهده است. البته در اين خسوف تقريبا ماه به صورت گرفته طلوع خواهد کرد.
اما در واقع ماه گرفتگي پيش رو ويژگي هاي خاصي دارد که آن را نسبت به ساير خسوف ها از جمله خسوف 19 آذر متمايز مي کند و بهتر است آن را از دست ندهيد!
تبيان : به بعضي از اين ويژگي ها اشاره مي فرماييد؟
** ماه در حدود يک چهارم زمين است به همين دليل با توجه به فاصله حدودي 365000 هزار تا 400000 هزار کيلومتري که از زمين دارد به راحتي مي تواند در سايه زمين قرار گيرد.
بايد يادآوري کنم که ما سه نوع ماه گرفتگي داريم:
- خسوف نيم سايه اي که ماه از قسمت نيم سايه ي زمين عبور کند.
- خسوف جزيي که بخشي از ماه از سايه ي زمين عبور کند.
- خسوف کلي که تمام ماه از داخل سايه ي زمين عبور کند.
زماني که ماه گرفتگي کلي رخ مي دهد در اکثر مواقع ماه از نزديکي لبه سايه زمين عبور مي کند اما در خسوف پيش رو ماه از مرکز سايه عبور مي کند. در واقع در اين خسوف ماه از قطر سايه عبور خواهد کرد و اين موضوع باعث طولاني تر شدن زمان گرفت مي شود. تقريبا 4 دهه است که شاهد چنين ماه گرفتگي طولاني نبوده ايم.
جالب است بدانيد رکورد طولاني ترين ماه گرفتگي در حدود 107 دقيقه در چند سده گذشته به ثبت رسيده است درحالي که خسوف پيش رو 100 دقيقه است و اين يعني ما شاهد يکي از طولاني ترين گرفت ها خواهيم بود. خسوف 19 آذر ماه نيز در حدود 51 دقيقه طول مي کشد که تقريبا يک دوم اين ماه گرفتگي است.
مورد بعدي که از ويژگي هاي اين ماه گرفتگي به حساب مي آيد ميزان تيرگي آن است. در حدود 19 سال است که در خسوف ها شاهد تيره شدن ماه يا به اصطلاح خودمان ناپديد شدن ماه نبوده ايم. در واقع اکثر مواقع شاهد ماه گرفتگي هاي روشن هستيم اما در اين ماه گرفتگي مي توانيم شاهد خسوفي تيره رنگ باشيم. درصد بالاي تيرگي ماه در اين خسوف نيز به خاطر عبور ماه از مرکز سايه است.
