نوپا

رشد جسماني و فيزيكي كودك نوپا

در سال دوم زندگي رشد فيزيكي يعني افزايش قد و وزن كودك قدري كندتر از سال اول است، يعني حدود 5/2 كيلوگرم به وزن او و تقريبا 12 سانتيمتر به طول قد كودك اضافه مي شود (قبل از يك سالگي حدود 7 كيلوگرم به وزن تولد و حدود 25 سانتيمتر به قدش اضافه شده بود) .

تكامل مغزي و حركتي در اين فاصله زماني زياد است بطوري كه مغز كودك تا پايان 2 سالگي سريع ترين دوران رشد خود را پشت سر مي گذارد. فرم بدن او نيز نسبت به يك سالگي تغيير فاحشي پيدا مي كند، و بسياري از چربي هاي بدن به ويژه در نواحي پشت، سرين و پاها از بين مي روند و ماهيچه ها محكم تر و قوي تر شده و استخوان پاها كشيده تر مي شود.

تكامل كودك نوپا

از نظر تكامل، كودك در اين سن راه مي رود، كلماتي را بيان مي كند، محيط اطراف خود را با دقت نظاره مي نمايد، كنجكاو بوده و مرتب در حال اكتشاف است و مي خواهد چيزهاي جديد را بشناسد. هر چند استقلال طلبي مي كند ولي به مراقبت بيشتري براي جلوگيري از خطر نياز دارد، دوست ندارد به او كمك كنند ولي نبايد تنهايش گذاشت. كارهايي مي كند كه مورد توجه قرار گيرد و احساساتش را بهتر مي فهماند. او به امنيت خانواده نيازمند است . بازي را دوست دارد و ياد مي گيرد كه چگونه با دنيائي كه در آن زندگي مي كند آشنا شود.

سرعت كسب و پيشرفت اين توانايي ها با ساختار ژنتيكي، محيط زندگي، نوع تغذيه و عوامل عاطفي- رواني او ارتباط دارد. رفتار تغذيه اي او هم تغيير مي كند و در مورد نحوه غذا خوردنش دخالت و گاهي اوقات كمك مي كند.

غذا خوردن كودك نوپا

گاهي غذا را در دهان نگه مي دارد و آن را نمي بلعد، ولي ممكن است براي خوردن همان غذا بعد از چند ساعت علاقه نشان دهد. در اين زمان به تدريج ياد مي گيرد كه چگونه مي تواند از قاشق بطور نسبتا صحيح استفاده كند، به ويژه اگر خيلي گرسنه باشد. در گرفتن فنجان هم مهارت پيدا كرده، آن را با يك دست مي گيرد و مي تواند شير و مايعات را از فنجان يا ليوان بنوشد.

الگوي رشد و نيازهاي تغذيه اي متناسب در نوپا

هر يك از كودكان 1 تا 2 ساله الگوي رشد خاص خود را دارند و نبايد با الگوي رشد ساير كودكان مقايسه شوند. در اشتها و رشد هر كودك نيز معمولا نوساناتي مشاهده مي شود يعني گاهي از اشتها و رشد بيشتري برخوردارند و برخي اوقات اشتهاي خوبي ندارند. بديهي است اگر مادران از اين تغييرات اشتها و رشد باخبر باشند نگراني و يا جنگ و جدال در مورد غذاخوردن كودك بوجود نمي آيد.

معمولا متناسب با ميزان رشد خوب كودكان و مراحل تكامل مناسب آنان، نياز به مواد مغذي نيز تغيير مي كند و عواملي مانند حركت، بازي، فعاليت و اندازه بدن كودك، سوخت و ساز معمولي بدن، وضع سلامت يا بيماري كودك همه به عنوان معيار نياز هاي تغذيه اي او به شمار مي روند. بنابراين مواد غذايي كه در اختيار كودك قرار مي گيرد بايد به گونه اي باشد كه موارد زير را تامين نمايد.

1.       سرعت رشد جسمي كودك (افزايش اندازه اسكلت بدن نظير استخوان، ماهيچه ها و غيره)

2.       رشد سريع مغز و افزايش سلول هاي آن

3.       تكامل سريع سيستم ايمني كودك

4.       فعاليت فيزيكي

5.       ترميم سريع بافت ها و جبران آنچه كه در جريان بيماري از بين مي رود.

مسلما در سرعت رشد جسمي، تامين انرژي لازم، استفاده از پروتئين با ارزش بيولوژيك بالا(نظير تخم مرغ)، كلسيم، فسفر، پتاسيم، روي (بامصرف لبنيات و گوشت) و... بسيار موثر بوده و كمبود هر يك از آنها و ساير مواد مغذي لازم، مي تواند بر روند رشد اثر گذاشته و حتي آن را مختل نمايد.

كلياتي در مورد انرژي و مواد مغذي مورد نياز يك كودك 1 تا 2 ساله

در مورد ميزان انرژي يا كالري دريافتي از مواد مغذي آنچه در كتاب ها به عنوان مقدار مورد نياز روزانه توصيه مي شود به عنوان يك راهنما است و چون اين ميزان ازمواد غذايي، براي برنامه ريزي غذايي جمعي تدوين شده و ممكن است براي برخي از كودكان بسيار بيشتر از نياز فيزيولوژيك آنان باشد. لذا مقدار مواد مورد نياز براي فرد فرد كودكان بايد بر اساس عواملي نظير اشتها، اندازه جثه، ميزان فعاليت و حتي نوع رابطه مادر با كودك پايه ريزي شود.

وزن به تنهايي نمي تواند معياز خوبي براي تعيين انرژي مورد نياز و مقدار مواد غذايي دريافتي كودك باشد. به ويژه در زمانهايي كه كودك رشد بيشتري دارد نظير سال اول زندگي و يا بعد ها در سال هاي بلوغ، همچنين براي كودكاني كه زير وزن استاندارد هستند يا آنهايي كه افزايش وزن دارند مقدار انرژي و غذاي مورد نياز متفاوت است. به هر حال مي توان گفت معيار وزن فقط يك راهنما است.

در سال دوم زندگي همزمان با كاهش آهنگ رشد، ميزان نياز به پروتئين و كالري بر اساس كيلوگرم وزن بدن نيز كاهش مي يابد ولي بايد به ميزان دريافتي مواد مغذي ديگر مانند كلسيم، آهن، ويتامينC، ويتامينA، اسيد فوليك و ويتامين B6 توجه داشت.

كلسيم و آهن براي رشد كودك ضروري است، بنابراين در صورتي كه برنامه غذايي كودك حاوي مقدار مناسبي از مواد غذايي نظير لبنيات (شير و ماست و ...) باشد كلسيم او تامين مي شود. گوشت، حبوبات، نان(غلات)، بعضي از سبزي ها و ميوه هاي تازه و خشك غني از آهن هستند و مي توانند نياز هاي تغذيه اي كودك را از نظر آهن تامين كنند. ولي هنوز هم بايد آهن را به ميزان 15 ميلي گرم در روز تا سن 2 سالگي دريافت كنند كه معمولا به صورت قطره يا شربت آهن (قاشق 5/1 ت cc 2 ) خواهد بود.

در برنامه غذايي روزانه كودك ميوه و سبزي بايد گنجانده شود تا كودك قسمتي از ويتامين هاي مورد نياز خود را از اين طريق هم دريافت كند.

آيا كودك نوپا به مولتي ويتامين نياز دارد؟

استفاده از قطره مولتي ويتامين در سال دوم زندگي ضروري است و در موارد زير اهميت اين ضرورت چشمگير تر است:

• كودكاني كه در سن يك سالگي از شير مادر محروم مي شوند.
• تماس كافي با نور خورشيد ندارند.
• غذاهاي گوشتي و پروتئيني كم مي خورند و مصرف مستمر لبنيات جزو عادات غذايي خانواده نيست.
• كودكان كم اشتها و يا محروم از توجه و عطوفت خانواده كه به مقدار كافي منابع مهم ويتامين را دريافت نمي كنند.
• كودكاني كه بدغذا هستند يا به لبنيات علاقه نداشته و يه به آن حساسيت دارند.

چرا كودك از خوردن امتناع مي كند و چه بايد كرد؟

امتناع كودك از خوردن ممكن است به دلايل زير باشد:

• فعاليت زياد و در نتيجه خستگي
• فعاليت كم و در نتيجه كمتر گرسنه شدن
• نخوابيدن
• كم بودن فاصله بين تنقلات با غذاهاي اصلي
• اظهار نظر مبني بر دوست نداشتن غذا توسط بزرگترها.

اما در عين حال اين امر ممكن است وسيله اي باشد كه كودك مي خواهد عدم وابستگي و استقلالش را نشان دهد. اين خود بخشي از مراحل تكامل اوست. والدين اگر هيجان زده باشند و به كودك فشار بياورند سبب كندي جريان ترشح معده كودك و مانع از هضم غذاي وي مي شوند. بعلاوه كودك از توجه والدين لذت مي برد و مي آموزد كه امتناع از خوردن، يكي از راه هاي جلب توجه آنان است. كودك معمولا غذاي بخصوصي را براي مدتي دوست دارد و بعد ممكن است به غذاي ديگري علاقه نشان دهد. يعني كودك غذايي را كه تا ديروز دوست داشت و مي خورد، امروز از خوردنش امتناع مي كند. در اين مورد، والدين با تغييراتي از قبيل تغيير در درجه حرارت و يا نوع پخت، يا شكل غذا (به عنوان مثال دادن شير گرم يا سرد، دادن تخم مرغ آب پز يا نيمرو و... ) و تعريف و تمجيد از غذا مي توانند آن را مورد پسند و دلخواه كودك كنند. اگر كودك باز هم از خوردن امتناع كرد، والدين بايد صبور باشند و كودك را به اجبار وادار به خوردن نكنند و پس از تمام شدن غذا، بشقاب او نيز با ساير بشقاب ها برداشته شود. بدين ترتيب هم كودك ياد مي گيرد كه زمان صرف غذا نامحدود نيست و هم باعث مي شود در وعده غذايي بعد، به اندازه كافي گرسنه باشد و غذا بخورد. نتايج مطالعات نيز نشان داده است كه دريافت انرژي هر كودك از يك وعده غذايي به وعده ديگر بسيار متفاوت است ولي كل انرژي دريافتي روزانه بطور قابل توجهي ثابت است. بدين معني كه معمولا كودك كمبود كالري و مواد مغذي در يك وعده را، در وعده بعد جبران مي كند. لذا وظيفه والدين انتخاب و ارائه مواد غذايي مغذي و مناسب است.

اگر كودك به خوردن بعضي از غذاها علاقه نشان نمي دهد چه بايد كرد؟

اگر كودك علاقه كافي براي خوردن بعضي از انواع غذاها را ندارد مادر بايد آن غذا را به روش هاي مختلف درست كند تا همان ماده غذايي با مزه و طعم جديد مورد استفاده كودك قرار گيرد و اگر باز هم از خوردن امتناع كرد مي توان از جانشين هاي آن ماده غذايي استفاده نمود.

بعضي از مادران شكايت دارند كه كودكشان گوشت تكه يا تخم مرغ نمي خورد و يا شير كم مي خورد و يا شيريني زياد طلب مي كند. در زير چند پيشنهاد براي راهنمايي اين مادران اورده شده است.

براي كودكاني كه گوشت تكه اي نمي خورند:

• بهتر است گوشت را به قطعات بسيار كوچك و ريز تقسيم كنيد كه به خوبي پخته شود مثلا به صورت حليم گندم درآيد.
• قطعات بسيار ريز گوشت را مخلوط با حبوبات كاملا بپزيد و نرم كنيد. همراه با يك قاشق غذا خوري روغن زيتون و يك قاشق مرباخوري آب ليمو ترش يا آب نارنج تازه به كودك بدهيد.
• گوشت چرخ كرده را به صورت كوفته قلقلي درآوريد يا به صورت مخلوط با گوجه فرنگي بجاي سس روي ماكاروني بريزيد يا كتلت (مخلوط گوشت و سيب زميني و تخم مرغ) به شكل هاي كوچك و زيبا تهيه كنيد و يا به صورت مخلوط با آب گوجه فرنگي و لوبيا و برنج (لوبيا پلو) بپزيد.
• از گوشت مرغ يا ماهي استفاده كنيد.
• اگر كودك هيچيك از انواع گوشت را نمي خورد از جانشين هاي آن استفاده كنيد؛ مثل زرده تخم مرغ، سفيده تخم مرغ، عدس، پنير با بادام يا گردو، لوبيا چيتي پخته شده، بادام زميني بدون پوست، شير و ماست.
• برنج را در آب گوشت يا مرغي كه مي پزيد بريزيد و به صورت كته نرم، با انواع سبزي ها يا عدس ، به او بدهيد.
• كودكاني كه اصلا گوشت نمي خورند بايد از نظر دريافت آهن مورد توجه باشند.

براي كودكاني كه تخم مرغ سفت شده را نمي خورند:

• تخم مرغ سفت شده را با كمي كره يا شير نرم كنيد.
• زرده و سفيده تخم مرغ را بزنيد و داخل سوپ بريزيد و بگذاريد چند جوش بزند.
• زرده و سفيده تخم مرغ را با كمي شير (2 قاشق غذاخوري) مخلوط كرده و در روغن بپزيد (خاگينه)
• سيب زميني پخته شده و تخم مرغ سفت شده را رنده كنيد و به آن كمي كره يا روغن زيتون بزنيد (تقريبا مثل سالاد الويه ولي بدون سس مايونز) يا به آن ماست و روغن زيتون يا كمي شير اضافه كنيد.
• تخم مرغ را بزنيد و با نصف استكان ماست در ته قابلمه اي كه براي او كته درست مي كنيد بريزيد (مثل ته چين)
• ماكاروني را بپزيد، آب كش كنيد، يك تخم مرغ را بزنيد و با يك استكان شير مخلوط كنيد، كمي پنير در آن رنده كنيد و با ماكاروني دم كنيد.
• تخم مرغ را بزنيد و با كمي خامه و آب ليمو به سوپ او اضافه كنيد و بگذاريد بپزد (از مصرف تخم مرغ خام يا نيم پز پرهيز كنيد).

براي كودكاني كه شير مادر يا هيچ شير ديگري را نمي خورند:

• ماست را جانشين شير كنيد و دوغ و ماست را در وعده هاي غذايي كودك بگنجانيد.
• در بعضي از غذاها از شير استفاده كنيد. مثلا آرد و كره و شير را به سوپ اضافه كنيد. ماكاروني و شير و پنير درست كنيد. به كودك شير برنج و فرني بدهيد.
• با شير و كره و پنير و كمي آرد، سس درست كنيد و روي ماكاروني يا روي سبزي هاي پخته شده بريزيد.

براي كودكاني كه سبزي يا ميوه نمي خورند:

• كودكان ممكن است در اين سن يك نوع ميوه يا سبزي را نخورند و نوع ديگر را بهتر بپذيرند. هر كدام را كه بهتر مي خورند بيشتر بدهيد. اما گهگاه سبزي ها يا ميوه هايي را كه نمي خورند باز امتحان نموده و پيشنهاد كنيد.
• سبزي هايي مثل كرفس و هويج را بپزيد (نه خيلي زياد كه له شود بلكه كمي ترد باشد) و بگذاريد كودك آن را با دست بردارد و بخورد.
• سبزي ها را ريز كرده و در سوپ او بريزيد.
• كمي ماست چكيده بر روي سبزي هاي پخته بريزيد يا سبزي را با نان و پنير به او بدهيد.
• اگر ميوه نمي خورد، آن را رنده كرده يا به تكه هاي كوچك تقسيم كنيد و با كمي خامه يا ژله به او بدهيد (مثل سالاد ميوه)؛ يا در تهيه ژله به جاي آب، آب ميوه بريزيد؛ يا ژله درست كنيد و تكه هاي بسيار كوچك ميوه را به ژله اضافه نمائيد (فراموش نكنيد ميوه و سبزي ها را قبل از مصرف خوب شسته و ضد عفوني نمائيد).

براي كودكاني كه شيريني زياد مي خورند:

• چون عادت به خوردن مواد شيرين از كودكي ايجاد مي شود، لذا براي پيشگيري از ايجاد اين عادت بايد:
• خريد شيريني و درست كردن غذاهاي شيرين را كاهش دهيد.
• در غذاهاي شيريني كه استفاده مي كنيد، شكر كمتري استفاده نمائيد.
• مواد شيرين مثل بستني و شكلات را به عنوان جايزه به كودك ندهيد بلكه مقدار كمي از آن را جزو برنامه غذاييش بگذاريد. از عكس برگردان يا برچسب هاي رنگي بعنوان جايزه استفاده كنيد.
• مراقب دندان هاي كودك نيز باشيد و بعد از مصرف مواد شيرين حتما دندان هاي او را مسواك بزنيد.

مواد مغذي در كدام مواد غذايي وجود دارند؟

پروتئين:

شير مادر، شير تازه، پودر شير، بادام زميني، حبوبات، پنير، تخم مرغ، ماهي، گوشت قرمز، گوشت مرغ.

ويتامين آ:

شير مادر به ويژه آغوز، شير، كره، تخم مرغ، جگر، سبزي با برگ سبز تيره، كدو تنبل، انبه، هويج.

جگر به اندازه يك تخم مرغ متوسط، يك هويج كوچك، يك انبه كوچك، 5/1 فنجان سبزي هاي با برگ سبز تيره (خردشده)، يك عدد سيب زميني شيرين متوسط، يك ليتر شير پاستوريزه هر كدام تقريبا 500 واحدرتينول ويتامين آ دارند.

اسيد فوليك:

جگر، ماهي، بادام زميني، حبوبات، پرتقال، سبزي با برگ سبز مانند اسفناج، روغن دانه ها.

ويتامين B1 يا تيامين:

جگر، شير، تخم مرغ، گوشت قرمز، ماهي، گوشت پرندگان، حبوبات.

ويتامين B2 يا ريبوفلاوين:

شير، تخم مرغ، جگر، گوشت، ماهي.

ويتامين B12يا نياسين:

شير، گندم، ماست، جگر، گوشت قرمز، ماهي، بادام زميني.

ويتامين C:

شير مادر، شير تازه، سبزي هاي با برگ سبز تيره، گوجه فرنگي، فلفل سبز، كدو تنبل، ميوه هاي تازه به ويژه پرتقال، ليمو، شاه توت و توت فرنگي، سيب زميني، موز رسيده، كلم، هويج، انبه.

ويتامين D:

شيرهاي غني شده، كره، پنير، ماهي هاي چرب، تخم مرغ، جگر، روغن كبد ماهي و نورآفتاب كه منبع اصلي تامين ويتامين د است.

آهن حيواني يا Haem:

جگر، قلب، گوشت، جوجه، ماهي.

آهن Non Haem:

غلات، حبوبات، كه مقدار جذب آهن اين گروه بستگي به ساير مواد غذايي دارد كه همراه با آنها مصرف مي شوند.

اضافه كردن ويتامين ث، گوشت يا ماهي يا مرغ يا جگر به غذا، دريافت يا جذب آهن را زياد مي كند. چاي و قهوه جذب آهن را كاهش مي دهند.

يد:

غذاهاي دريايي مثل ماهي، ميگو و ...، نمك يددار.

كلسيم:

شير مادر، شير تازه، ماست (لبنيات)، پودرشير، و ... پنير، ماهي هاي كوچك كه استخوان ريزي دارند و به طور كامل (با استخوان ها) قابل خوردن هستند. نخود و لوبيا سبز، سبزي هاي با برگ سبز تيره.

روي:

شير مادر، لوبيا (چيتي، قرمز و...) ماهي، گوشت قرمز، ذرت، آجيل، غلات با پوست و حبوبات.

سديم:

در بيشتر غذاها وجود دارد. سديم را به مقدار كافي از غذاهاي طبيعي مي توان به دست آورد و نيازي به اضافه كردن نمك نيست.

پتاسيم:

بيشتر غذاها منبع خوب پتاسيم هستند. بهترين منبع پتاسيم عبارتند از ميوه ها به ويژه موز، آب آناناس، سبزي ها مثل اسفناج، كدو تنبل، حبوبات و سيب زميني با پوست.

براي تقويت رشد و توانائيهاي فيزيكي كودك، كارهاي زيادي مي توانيد انجام دهيد و بازي يكي از بهترين هاست.

در اينجا ايده هاي عملي براي بازي كودك پيشنهاد شده است و به شما كمك مي كند تا مهارتهاي فيزيكي رو به رشد كودك خود را تا حد زيادي تقويت كنيد، همچنين مي توانيد آنها را به راحتي در برنامه روزانه خود جاي دهيد. شما خواهيد ديد كه راهكارهاي زيادي ارائه شده اند تا بتوانيد به كمك آنها، حتي براي فعالترين و پرانرژي ترين كودكان هم سرگرميهايي مفرح و شاد فراهم كنيد

كودكان دوست دارند مهارت جديد راه رفتن را به كار گرفته و آنرا براي كارهاي پيچيده تر و در موقيعت هاي جديد (مثلا بالا و پايين رفتن از راه پله ها) مورد استفاده قرار دهند.

حفظ تعادل بر روي كُندِه درخت يا يك تكه چوب، راه رفتن روي ديوار كوتاه باغ يا روي جدول كنار خيابان وقتي كه دستش را گرفته ايد، براي آنها هيجان انگيز است؛ همينطور بالا رفتن از هر چيزي كه موجب شود آنها احساس كنند از اندازه طبيعي خود كمي بزرگتر شده اند نيز مي تواند آنها را به هيجان آورد.

در واقع، كودكان به طور ذاتي علاقه دارند از چيزهاي مختلف بالا بروند و اين تمايل ممكن است والدين آنها را (كه چنين انتظاري از كودك خود ندارند)، شگفت زده كند. ممكن است اولين نشانه هاي استعداد ورزشي آينده كودك يك ساله را زماني مشاهده كنيد كه از دسته هاي قفسه هاي آشپزخانه استفاده كرده بود براي اينكه خود را به بالاي كابينت ها برساند. البته استفاده از بازيهاي مربوط به حفظ تعادل يا بالا رفتن، به شرطي مناسب است كه فضا و محيطي امن براي كودك فراهم كنيم تا او بتواند در امنيت كامل به تمرين مهارتهايش بپردازد و در عين حال از موقعيتهاي خطرناك (مانند شيب تند راه پله هاي سيماني) كه مناسب سن او نيست، دور نگه داشته شود.

وسايل زمين بازي كه تركيبي از پله و نردبان با سرسره و ميله ها يا كُندِه هاي درختان (كه مي توان بر روي آنها به تمرين حفظ تعادل پرداخت) هستند، براي تمرين اين مهارتها توسط كودكان، مكانهايي مناسب و ايده آل هستند. اما شما مي توانيد در داخل خانه نيز كودك خود را سرگرم كنيد: يك سرسره كوچك با چند پله هم براي كودك شما كافي و مناسب است؛ يا اينكه مي توانيد چند بالش بزرگ را وسط اتاق، روي هم قرار دهيد تا كودك شما بتواند نقش "پادشاه قلعه" را بازي كند. يا مي توانيد سرودهاي كودكانه اي درباره "بالا و پايين" به او ياد بدهيد.

اگر كودك شما مشتاق بالا رفتن و حفظ تعادل است، او احتمالا از جلسات رقص يا حركات موزون بچه هاي كوچك لذت خواهد برد؛ اما با پهن كردن تعدادي پتوي نرم در كف اتاق نشيمن و قرار دادن چند جعبه مقوايي بزرگ هم مي توانيد همانقدر شادي و هيجان را براي كودك خود فراهم كنيد. جعبه ها را در يك رديف قرار دهيد تا "پلي بر روي رودخانه خروشان" باشد؛ يا آنها را در وسط اتاق پخش كنيد تا "راه پله هاي سنگي در وسط باتلاق" باشند. اگر به همراه كودك خود به جايي مي رويد، اجازه دهيد تا از يك ديوار كوتاه به عنوان طناب بندبازي اش استفاده كند، البته مي تواند از دست شما هم براي حمايت بيشتر، كمك بگيرد.

كودك نوپاي شما احتمالا بين 12 تا 18 ماهگي، تلاش براي "نوشتن" را آغاز خواهد كرد. اين تلاش او در ابتدا صرفا به صورت خط خطي كردن كاغذ خواهد بود؛ و احتمالا بين 18 تا 24 ماهگي با كشيدن خطوط افقي و عمودي و يا حتي يك دايره، شما را شگفت زده خواهد كرد.

تشويق اين خط خطيهاي اوليه، موجب بروز تواناييهاي جديد در او مي شود. هنگام نقاشي با مداد رنگي، مهارتهاي حركتي ظريفي مانند گرفتن و نگه داشتن (توسط دستها و انگشتان) به كار گرفته مي شوند؛ همچنين اين كار باعث پيشرفت بينايي كودك شما و ارتقاي تخيلات او نيز مي شود.

يك ورقه بزرگ از كاغذ ضخيم را براي هنرمند تازه كار خود روي ميز بچسبانيد. بايد بدانيد كه هيچ چيز نمي تواند بيشتر از جيغ و فريادهاي گوشخراش مادر (وقتي مداد رنگيهاي كودك روي روميزي مي افتند يا برگه نازك روزنامه زير دست كودك را پاره مي كنند)؛ مانع خلاقيت كودك شود. مداد رنگي هاي كلفت و محكم يا خودكارهاي قابل شستشو، در چند رنگ اصلي انتخابهاي خوبي هستند؛ استفاده از مداد رنگي هاي مختلف با رنگهاي نزديك به هم، ممكن است كودك را خسته كند. اگر كودك نوپاي شما به آنها علاقه نشان نمي دهد، چيزهاي ديگري را در اختيار او قرار دهيد: مي توانيد به او گچ تحرير بدهيد تا در حياط استفاده كند؛ يا برگه كاغذ او را به جاي ميز، روي سه پايه نقاشي بچسبانيد.

همچنين، نقاشي با انگشتان را فراموش نكنيد. با اينكه ياد گرفتن نحوه نگه داشتن و با مهارت كار كردن با ابزارها و وسايل مهم است، اما نقاشي با انگشتان هم مي تواند تمريني براي مهارتهاي حركتي ظريف و همچنين خلاقيت كودك شما باشد. اگر از نقاشي كردن خسته شد، مي تواند با استفاده از مواد رنگي، اثر انگشت دست يا پايش را روي كاغذهاي مختلف بگذارد. اثر انگشت و دست او روي كاغذ، مي تواند يك كاغذ كادوي زيبا و جالب را ايجاد كند. مي توانيد از علاقه او به طبيعت بهره ببريد؛ برگهاي درختان، گلبرگهاي گلها ، سر هويج يا سيب زميني را رنگ كنيد و به عنوان مُهرهاي خانگي مورد استفاده قرار دهيد. اگر به اندازه كافي شجاعت داريد، اجازه دهيد با استفاده از ماست يا آب ميوه كم رنگ، با انگشتانش نقاشي كند؛ در اين حالت هم مي تواند مهارتهاي ظريف حركتي اش را تقويت كند و هم از ليسيدن انگشتانش لذت ببرد!

لباس پوشيدن و سپس درآوردن لباس، يكي از علاقه هاي اصلي كودكان است؛ شايد تا به حال برايتان پيش آمده باشد كه بهترين لباسهاي روز عيد يا مهماني را به او پوشانده باشيد و 10 دقيقه بعد ببينيد كه او لخت شده است! اما لباس پوشاندن و در آوردن (براي خودش يا عروسكش) مي تواند امكان تمرين كردن براي افزايش هماهنگي بين انگشتها و دستانش را فراهم سازد.

بهترين كاري كه مي توانيد انجام دهيد آن است كه شرايط را به گونه اي مهيا كنيد كه كودك، بيشترين شانس موفقيت را داشته باشد؛ همچنين براي زماني كه احتمالا او موفق نمي شود، يك سرگرمي يا كار جالب تدارك ببينيد تا حواس او را پرت كنيد. پوشاندن يا درآوردن لباسهاي كوچك عروسكها، براي او دشوار و پيچيده است و نهايتا به سرخوردگي و گريه او منجر خواهد شد. در عوض مي توانيد در ابتدا از شنل يا كلاه براي خرس كوچولوي او شروع كنيد؛ حتي مي توانيد اين لباسهاي ساده را خودتان با استفاده از يك تكه پارچه و يك قيچي، تهيه كنيد.

همچنين مي توانيد از نَمَد يا مواد مشابه، شكلهايي مشابه با بدن انسان ايجاد كنيد و از كودك بخواهيد تا پوشاندن و درآوردن لباسهاي ساده و متنوع را با اين عروسكهاي دستي، تمرين كند؛ اين كار هم موجب مي شود كه كودك مفهوم تنوع در پوشاك را درك كند و هم مهارتهايش را بيشتر تمرين كند، بدون اينكه مشكل خاصي براي او ايجاد شود. همچنين كاغذهاي چسبي كه قابل استفاده مجدد باشند، مي توانند يك گزينه مناسب ديگر را در اختيار شما قرار دهند؛ البته اگر اندازه آنها بيش از حد كوچك باشد، انگشتان كودك قادر نخواهند بود به آساني از آنها استفاده كنند.

زماني كه نوبت آن مي رسد كه كودك خودش لباسهايش را بپوشد، بايد توجه كنيد كه شلوارهايي كه كمربند يا زيپ نداشته و در عوض، كمر آنها كشي باشد براي او بسيار راحت تر هستند؛ استفاده از اين شلوارها، به همراه پيراهنهاي ساده و كفشهاي چسبي، دردسرهاي صبحگاهي شما (براي لباس پوشاندن به كودك) را كاهش خواهد داد. هر چند وقت يكبار، يك نمونه از لباسهايي را كه پوشيدن آنها كمي سخت تر باشد، در اختيار او بگذاريد: مثلا يك دكمه يا يك گيره به لباس او اضافه كنيد.