فرزان پور سلمان
اگر چه طي ساليان اخير کشورمان تلاش زيادي براي جلوگيري از گسترش اعتياد به مواد مخدر انجام داده اما هنوز هم جامعه ايران درگير معضل جدي به نام اعتياد است. همجواري ايران با کشور افغانستان و مرز هاي مشترک با اين کشور و همچنين قرار گرفتن ايران در کريدور شرق به غرب باعث شده است تا مافياي مواد مخدر در ايران رشد پيدا کند. البته دلايل و اسناد مستندي نيز وجود دارد که دست هاي پشت پرده بسياري سعي دارند تا به معضل اعتياد در ايران دامن بزنند. به عنوان مثال چندي پيش زماني که يکي از مسئولان مبارزه با مواد مخدر به خارج سفر کرده و از اعتياد به کراک در ايران خبرداده بود بسياري از وجود چنين ماده مخدري اعلام بي خبري کرده بودند و اين خود گواهي است بر اينکه اين نوع از مواد مخدر صنعتي که بسيار خطرناکتر است تنها و تنها براي بازار ايران توليد مي شود.
در واقع در ساليان اخير مافياي مواد مخدر در ايران سعي دارند تا مشتريان خود را به سمت محصولات جديدي مانند شيشه ، کراک و قرصهاي روان گردان سوق دهند. اين مواد مخدر ميزان اعتياد بالاتري دارند و يکبار استفاده از آنها براي هميشه مي تواند به زندگي عادي فرد پايان دهد. اين نوع از مواد مخدر فشرده شده مخدر هاي قبلي است و از همين رو نيز اعتياد بيشتري را در پي خواهد داشت. البته توليد کنندگان اين محصولات که غالبا در کشورهاي پاکستان و افغانستان هستند با افزودن مواد شيمايي به اين مخدر هاي برخي از عوارض ظاهري اين نوع از مخدر ها را کاهش دادند. به عنوان مثال يک معتاد به شيشه ديگر لاغر و نحيف نيست بلکه حتي ظاهري موجه دارد و همين امر نيز منجر به آن مي شود که اطرافيان تا مدتي به اعتياد آن شخص پي نبرند.
اما آمار و شواهد حاکي از آن است که استفاده از مواد مخدر جديد در کشور در حال رشد است و به تدريج اين نوع محصولات جديد جايگزين مخدرهاي سنتي همچون ترياک مي شود . چندي پيش بود که رئيس پليس مبارزه با موادمخدر ناجا يکي از مشکلات جدي تهران را بحث مصرف موادمخدر از نوع کراک و شيشه عنوان کرد و افزود: تغيير الگوي مصرف از موادمخدر کمخطر به پرخطر در کشور اتفاق افتاده است که دليل آن بازار مصرف، تقاضا، تبليغات اغواکننده و سهلبودن مصرف همچنين مشخص نبودن اعتياد در مدت زمان کوتاه آن است که موجب ميشود افراد فکر کنند که موادمخدر صنعتي اعتيادآور نيستند.وي ادامه داد: کمتوجهي و برگزاري مهمانيها از جمله دلايلي هستند که گرايش به موادمخدر پرخطر صنعتي را افزايش ميدهند.
مواد مخدر صنعتي بنا به مشخصاتي كه دارند به مراتب بدتر از ساير مواد مخدر و يا حتي هروئين شروع به نسل كشي
مي کند . به عنوان مثال مصرف حتي يك بار كراك اعتياد آور است و اين تفاوت اساسي كراك با قرص هاي اكستازي است كه اگر چه در بلند مدت كشنده هستند اما اعتياد با قدرت بالا ندارند .كراك بر خلاف هروئين ترياك و حشيش و ... بدون بوست و مصرف آن بسيار ساده و بدون نياز به وسايل حجيم و صرف وقت است .حتي يك نوجوان مي تواند در حمام يا در توالت كراك استعمال كند به طوري که اگر فردي ظرف كمتر از 1 الي 2 دقيقه بلافاصله وارد حمام يا دستشويي شود متوجه نخواهد شد .از سوي ديگر اين نوع مواد به شدت
سهل الوصول هستند و اگر کسي سعي داشته باشد تا کراک يا شيشه مصرف کند بسيار ارزان تر و سريعتر مي تواند اين مواد را
به دست آورد در حالي که به دست آوردن
مخدر هاي سنتي مانند ترياک به سختي صورت مي پذيرد.
البته کراک تنها ماده مخدر جديد در کشور نيست بلکه موادي مانند کريستال ،
LSD ، اكستازي (ECSTASY) ،
آمفتامين (AMPHETAMINES)، شيشه و... هم جزء اين خانواده محسوب مي شوند که استفاده از آنها به تدريج طيف
عمده اي از جمعيت معتادان کشور را در بر مي گيرد.
به عنوان مثال آمفتامين از نوعي آمفي تهيه مي گردد و قرص آن به اشكال و
اندازه هاي گوناگون، گرد، كپسول، مايع وجود دارد .اين ماده مخدر توهم زا
مي باشد،و اثر آن 20 دقيقه پس از مصرف ظاهر مي گردد، اكستازي هم نوع ديگري از مواد مخدر است که هم محرك است و هم توهم زا .البته اخيرا نيز سوداگران مرگ نوع جديدي قرص روانگردان را با نام نخ تهيه و از مرز سردشت وارد کشور کرده اند . فرماندهي انتظامي شهرستان سردشت چندي پيش با اعلام اين خبر گفت: اين نوع قرص عوارض بسيار خطرناکي به نسبت کراک و شيشه دارد و تـوزيع کنندگان مـواد مخدر
آن را به عنوان تقويت کننده حافظه در بين
دانش آموزان و جوانان توزيع مي کنند .
اما در نهايت بايد گفت بي شک مبارزه با پديده اعتياد در کشور راهکارهاي خاص خود را داراست. طي سال هاي اخير کشورما و دستگاه هاي امنيتي تمام تلاش خود را براي کشف و ضبط و دستگيري مجرمان صرف کرده اند.در 20 سال گذشته قريب 836/53./1 كيلوگرم انواع مواد مخدركشف و ضبط گرديده است در اين سالها نزديك به 381812 نفر قاچاقچي و699557 نفر معتاد شناسايي و دستگير شده اند قريب 25652 نفر معتاد از سال 62 لغايت 77 درمراكز
باز پروري كشور پذيرش شده اند .
اما بايد دانست تلاش هاي امنيتي تنها يکي از ابعاد گسترده مبارزه با پديده اعتياد است. يکي ديگر از مهمترين ابعاد مبارزه با اعتياد کارهاي فرهنگي است. بر اساس آمار
بيشتر افرادي که دچار اعتياد مي شوند جوانان و نوجوانان هستند.بسياري از جواني که به دام اعتياد مي افتند به خاطر معضلات فرهنگي و اجتماعي است. والدين ما هنوز طرز برخورد با يک نوجوان که در سن بلوغ است را به طور صحيح نمي دانند و کسي هم به جوانان ما نگفته است که چگونه و چرا بايد با پدر و مادر خود ارتباطات صحيح و صميمي داشته باشند.
شايد امروز فکر ريشه کن شدن اعتياد و رخت بر بستن اين ديو پليد از کشورمان آرزويي دور بنمايد اما بايد دانست که با فرهنگ سازي ، ايجاد الگوهاي رفتاري و از همه مهمتر نهادينه کردن
ارزش هاي ديني مي توان به اين معضل پايان داد. بي شک آموزش هاي گسترده براي خانواده ها و جوانان در آموزش و پرورش ،
دانشگاه ها، رسانه و.. مي تواند از وقوع اعتياد به مواد مخدر جلوگيري کند.