عشقه آمريکايی American Ginseng    
:57:25 AM    
آسياييها عشقه را شاه تمامي گياهان تلقي مي كنند. عشقه آمريكايي تا حد زيادي شبيه عشقه آسيايي است و از نظر شيميايي نيز اثرات مشابهي دارند. ريشه عشقه آمريكايي به رنگ برونز روشن و شبيه به بدن انسان است. كارشناسان گياهان دارويي از صدها سال پيش از اين شباهت استنتاج كردند كه اين گياه مي تواند تمامي امراض را درمان كند. اين گياه در بسياري از فرهنگها به عنوان داروي تمامي دردها مورد استفاده قرار گرفته است. كشت و پرورش آن كار آساني نيست. دشواري كشت و پرورش اين گياه آنرا در آغاز تكوين تاريخ آمريكا به يك محصول صادراتي خوب تبديل كرد. در سال 1715 هر پوند عشقه آمريكايي در كانتون چين به پنج دلار خريد و فروش مي شد. در سال 1773 حدود 55 تن عشقه آمريكايي به چيني ها فروخته شد. در سال 1824 ميزان صادرات آن به 380 تن رسيد. حتي در اين ميان "دانيل بوون" نيز وارد عرصه تجارت عشقه گرديد. طبق گفته دست اندركاران روشهاي درمان جايگزين، عشقه آمريكايي و آسيايي بهترين گياه دارويي در درمان فشارهاي روحي، خستگي، نقاهت و ديابت و عشقه منطقه سيبري در درمان فشارهاي روحي، خستگي، تصلب شرايين و اختلال عملكرد كليه هاست. سردرگمي درخصوص اينكه كدام گونه عشقه (آمريكايي، آسيايي يا سيبريايي) را مي توان جهت درمان فشار روحي، خستگي و نقاهت بكار برد، ناشي از اين موضوع است كه عناصر فعال موجود در يك عشقه بر عناصر موجود در گونه ديگر برتري دارد، ليكن هنوز اين برتري به وضوح نشان داده نشده است. مطالعات اوليه روسها نشان داده است كه اثرات مثبت عشقه سيبريايي افزون بر اثرات مشابه در عشقه آسيايي است. گزارش هاي تجربي نيز مؤيد اين مدعاي روسها گرديد. اما محققاني كه اعتبار اينگونه تحقيقات را مورد نقد و بررسي قرار داده اند، كيفيت فرآورده هاي تهيه شده از عشقه منطقه سيبري را زير سؤال برده اند. امروزه هر سه نوع عشقه را ژنهاي تطبيق شدني تلقي مي كنند بدين معنا كه هر سه داراي عوارض جانبي مشاهبي هستند و برغم تفاوتهاي كيفي هر تأمين عشقه، استاندارد بودن آن واعتبار و شهرت توليد كننده مي تواند به عنوان نكات مهم تصميم گيري در انتخاب گونه مورد استفاده محسوب شود.
معرفي گياه
عشقه آمريكايي داراي برگهايي است كه به صورت دايره اي دور ساقه مستقيم مي پيچند. گلهاي چتري سبز مايل به زرد رنگ اين گياه در مركز آن مي رويند و انگور قرمز توليد مي كنند. چين و چروكهاي موجود در گردن ريشه گوياي سن گياه است. اين مسأله حائز اهميت است چون عشقه تا زماني كه به سن چهار تا شش سالگي نرسيده باشد، آماده بهره برداري نيست. تركيبات گياه فرآورده هاي تهيه شده از عشقه از ريشه اين گياه و جوانه هاي نازك و بلند آن به نام موهاي ريشه تهيه مي شوند. عناصر اصلي شيميايي موجود در عشقه آمريكايي عبارت است از گلوكانهاي جينسنوسيد و پلي ساكاريد (كويين كوفولانهاي C.B.A). اشكال موجود عشقه سفيد رنگ (خشك و پوست كنده) به صورت تركيب آب، آب و الكل و يا عصاره مايع الكلي و همچنين به صورت انواع پودر و كپسول موجود است.
نحوه مصرف
عشقه ميزان توانايي، قوت و شادابي را تقويت مي كند. اين اثرات سبب مي شوند كه گياه مزبور همانند قهوه نوعي محرك تلقي شود اما محركها غالباً بر واكنش بخشهاي مهم بدن اثر مي گذارند در نتيجه زودرنجي، طپش قلب، اعتياد و نگراني در زمرة برخي از عوارض جانبي ناشي از مصرف يك داروي محرك است. از طرف ديگر عشقه بدون اينكه چنين عوارض منفي را بر جاي گذارد مؤثر واقع ميشود. اگر بتازگي بيمار شده باشيد پزشك معالج مصرف عشقه را تجويز خواهد كرد. اگر آدم پا به سن گذاشته اي هستيد، مصرف عشقه مي تواند فاصله زماني لازم براي رجعت از حالت بيماري يا جراحي را كوتاهتر كند. مصرف اين داروي گياهي سبب ميشود كه افكار خود را نيز متمركز كنيد. اگر دچار سرماخوردگيها يا گلودردهاي زياد ميشويد، مي توانيد براي درمان برخي از اين حالات به مصرف عشقه متوسل شويد. اين گياه دارويي در رفع مشكل فقدان تمركز نيز شما را كمك مي كند. كشتي گيران براي افزايش ميزان مقاومت بدن و توان از عشقه استفاده مي كنند. در هر يك از اين شرايط عشقه به مثابه نوعي ژن تطبيق شدني عمل مي كند اعم از ويروس، باكتري، عاطفي يا فيزيكي مبارزه كند. اثرات فشار روحي ممكن است به اندازه انواع سردردها يا سرماخوردگيها چندان جدي نباشد، ليكن مي تواند در پاره اي مواقع نظير پيري زودرس و سريع، زوال حافظه، بيماري قلبي، سرطان و ورم مفاصل ا حدت و شدت بيشتري برخوردار باشد. به هنگام مصرف عشقه آمريكايي در پي يافتن فرآورده هاي استاندارد آن باشيد. دسترسي به فرآورده استاندارد تنها راه حصول اطمينان از كيفيت فرآورده گياهي است. براي اين منظور عشقه سفيد آمريكايي را كه به طور استاندارد حاوي 0/03 درصد جنسنوسيد است و با علامت Rg1 مشخص شده است، مصرف كنيد. ميزان تجويزي عبارت است از 1 تا 2 گرم ريشه تازه، 0/6 تا 2 گرم ريشه خشك شده يا 200 تا 600 ميلي گرم عصاره مايع روزانه. اگر سالم هستيد و عشقه را به منظور افزايش بازدهي فيزيكي يا فكري خود، پيشگيري از مرض يا بهبود مقاومت بدن در قبال فشار روحي مصرف مي كنيد، مثلاً روزانه به مدت 15 تا 20 روز 1 تا 2 گرم ريشه تازه، 0/6 تا 2 گرم ريشه خشك، يا 200 تا 600 ميلي گرم عصاره مايع را مصرف كنيد. سپس به مدت دو هفته مصرف آنرا به حالت تعليق درآوريد. براي تقويت روند بهبود پس از بيماري، افراد مسن بايد روزانه دو بار 0/5 گرم عشقه به مدت سه ماه مصرف كنند و سپس روند مصرف آنرا متوقف كنند يا اينكه روزانه دو بار 0/5 گرم عشقه به مدت يك ماه مصرف كنند و سپس دو ماه وقفه ايجاد شود. پس از آن در صورت تمايل اين روند مصرف از سر گرفته شود.
نكات احتياطي
انجمن فرآودره هاي گياهان دارويي آمريكا عشقه آمريكايي را به عنوان يك گياه درجه 2 ارزيابي كرده است كه اين رده بندي به معناي اعمال محدوديتهاي خاصي است. در اين مورد، فشارخون بالا محدوديت خاصي است كه افراد مبتلا به اين عارضه نبايد از فرآورده هاي عشقه مصرف كنند. افراد مبتلا به بيماري قلبي، ديابت و فشارخون پايين نيز بايد در مصرف اين گياه احتياط كنند. از مصرف عشقه در صورت ابتلا به هر نوع بيماري جدي اجتناب ورزيد. اگر باردار هستيد از مصرف عشقه بپرهيزيد چرا كه ايمني آن در طول دورة بارداري هنوز اثبات و قطعي نشده است.
تداخل هاي احتمالي
عشقه مي تواند اثرات كافئين يا ساير محركها را افزايش دهد، سبب شود كه احساس نگراني يا عصبيت نماييد يا باعث تعريق، كم خوني يا طپش نامنظم قلب گردد. عشقه مي تواند اثرات سولفات فنلزين (نارديل) يا ساير داروهاي ضد رواني (آنتي سايكوتيك) يا داروهاي فشارخون يا ديابت را افزايش دهد. اين داروي گياهي با استروئيد تداخل پيدا مي كند اگر از اين داروها مصرف مي كنيد هرگز بدون مشورت با پزشك معالج خود به سراغ آن نرويد

خواص درمانی گیاه زرشک
Barberry
مصرف طبی زرشك به دوره ی مصر باستان می رسد كه فراعنه و ملكه ها، این گیاه را با تخم رازیانه به منظور درمان طاعون مصرف می كردند.
پوست، ریشه و ساقه این گیاه خاصیت درمانی دارد. ریشه و ساقه این گیاه زرد رنگ است و اروپایی ها و آمریكای شمالی برای رنگ آمیزی لباس از آن استفاده می كردند. اما تركیبات موجود در پوست گیاه زرشك، آن را به یك گیاه درمانی تبدیل كرده است.
پوست این گیاه حاوی آلكالوئیدهایی است كه مهم ترین آنها Berberine است. این آلکالوئیدها خواص آنتی بیوتیكی (ضد باکتری و ضد عفونت) دارند و سبب تحریك بخش هایی از سیستم ایمنی بدن می شوند. برای پی بردن به این اثر، قطره ای زرشك را روی زبان خود بگذارید، خواهید دید دهان شما آبكی می شود. به گفته كارشناسان طب گیاهی، آبکی شدن دهان سبب می شود كه بدن بتواند با عفونت مبارزه كند.
انواع عفونت هایی كه زرشك می تواند در درمان آنها مؤثر واقع شود عبارت است از: عفونت گلو، مجاری ادراری، مجاری معده ای- روده ای، ریه ها، عفونت های مخمری و اسهال.
دكتر محمد دریایی، متخصص تغذیه و علوم زیستی گفت:‌ پوست، ریشه و ساقه زرشك در درمان ناراحتی های كلیوی و سنگ های ادراری و برای تحریك فعالیت های معده و كبد استفاده می شود.
وی افزود: از پوست گیاه زرشك برای مشكلات جریان خون استفاده می شود و حتی اثر سمی روی انگل سالك دارد و در درمان یرقان، مالاریا، درمان كیسه صفرا به كار می رود.
این متخصص تغذیه و علوم زیستی در ادامه تصریح کرد: این گیاه منقبض كننده طحال بوده و اثر ضد تهوع دارد، اما استفاده مقدار زیاد آن باعث اسهال و حتی فلج مركز تنفسی می شود.
وی خاطر نشان كرد: مصرف زرشك دو گرم در طول روز و به مدت سه بار توصیه می شود و مصرف بیش از اندازه آن می تواند مشكلات زیادی ایجاد كند.
معرفی گیاه زرشک
زرشك درختچه ای است دارای ساقه ای خاردار كه ارتفاع آن تا 4 متر نیز می رسد. چوب این درخت قهو ه ای ، قرمز و یا زردرنگ می باشد. برگ های آن بیضی شكل با دندانه های اره ای و گل های آن خوشه ای و زردرنگ است.
شاخه های زرشك تیغ زیادی دارد. میوه ی زرشك قرمز رنگ، گوشتی، بیضی شكل و دارای طعمی ترش است.
قسمت مورد استفاده این گیاه ریشه ، پوست ریشه و ساقه ، برگ، گل و میوه آن است.
انتهای بهار و ابتدای تابستان، فصل شکوفه دادن بوته زرشک است. غنچه‌های آن زرد رنگ است که در فصل پاییز رنگ قرمز گیلاسی به خود می‌گیرند.
زرشک بومی مناطق معتدل و نیمه استوایی اروپا، آسیا، آفریقا، آمریکای شمالی و آمریکای جنوبی می‌باشند. کشور ایران بزرگ ترین تولیدکننده زرشک در دنیا می‌باشد که در این میان استان خراسان جنوبی با در اختیار داشتن نزدیک به 97 درصد از اراضی زیر کشت این محصول، تولید 95 درصد از زرشک دنیا را در اختیار دارد.
تركیبات گیاه زرشک:
در این گیاه آلكالوئیدهای بربرین Berberine ، اكسیاكانتین Oxyaconthine ، بربامین Berbamine وجود دارد. مقدار آلكالوئیدها در پوست ریشه زرشك بیشتر از قسمت های دیگر این گیاه است.
زرشك گونه های مختلفی دارد كه مهم ترین آنها زرشك بی هسته و زرشك با هسته (دارای دو هسته) می باشد.
خواص میوه زرشك
زرشك از نظر طب قدیم ایران سرد و خشك است. میوه زرشك خواص زیر را درد:
- قابض است.
- تقویت كننده قلب و كبد است.
- بواسیر خونی را درمان می كند.
- خونریزی را برطرف می كند.
- برای برطرف كردن بیماری های كبدی مفید است.
- زرشك صفرا آور بوده و در درمان سنگ كیسه صفرا بسیار مؤثر است.
- دم كرده زرشك را برای برطرف كردن ناراحتی های دهان غرغره كنید.
خواص ریشه و ساقه زرشک
- صفرا بر و مسهل است.
- كبد را پاك و تقویت می كند.
- اعمال دستگاه گوارش را منظم می كند.
- سوء هاضمه را از بین می برد.
- بی اشتهایی را برطرف می كند.
- برای رفع یبوست مفید است.
- در درمان یرقان و زردی موثر است.
- نقرس و روماتیسم را برطرف می كند.
- خانم هایی كه بین دو عادت ماهیانه خونریزی دارند، باید برای برطرف كردن آن از ریشه و ساقه زرشك استفاده كنند.
- آنهایی كه مبتلا به ورم طحال هستند، می توانند برای معالجه از این گیاه كمك بگیرند.
- واریس را درمان می كند.
- برای معالجه بواسیر نافع است.
- برای برطرف كردن سوزش ادرار مفید است.
- فشار خون را پایین می آورد.
- برای شستشوی چشم می توانید از جوشانده ریشه و ساقه زرشك استفاده كنید.
خواص برگ زرشك
- آب آوردگی بدن را برطرف می كند.
- اسهال های مزمن را درمان می كند.
- برگ زرشك دارای مقدر زیادی ویتامین C می باشد، بنابراین در درمان بیماری اسكوربوت مفید است.
- جویدن برگ زرشك، باعث محكم شدن لثه و دندان می شود.
- در موقع آنژین و گلودرد، دم كرده برگ زرشك را غرغره كنید.
طرز استفاده:
جوشانده زرشك :
مقدار 10 تا 20 گرم پوست ریشه یا ساقه و یا میوه زرشك را در یك لیتر آب ریخته و آن را به جوش آورید. سپس آن را از روی اجاق بردارید و بگذارید برای مدت 10 دقیقه بماند. این جوشانده را صاف كرده و با شكر یا عسل شیرین كنید.
مقدار مصرف روزانه آن سه فنجان، در فاصله بین غذاهاست.
تنتور زرشك :
این تنتور را می توانید از فروشگاه های گیاهان دارویی و یا برخی از داروخانه ها خریداری كنید. مقدار مصرف آن 10 تا 20 قطره، سه بار در روز می باشد.
دم كرده زرشك :
مقدار 40 گرم زرشك را در یك لیتر آب جوش ریخته و بگذارید مدت 10 دقیقه بماند. سپس آن را با شكر یا عسل مخلوط كنید.
مقدار مصرف آن سه فنجان در روز و در فاصله بین غذاهاست.
مضرات :
- مصرف مقدار زیاد زرشك و یا ریشه و ساقه و برگ آن برای زنان حامله مناسب نیست، زیرا رحم را تحریك می كند و ممكن است باعث سقط جنین شود.
- مصرف زیاد این گیاه به مدت طولانی می تواند سبب ناراحتی معده و روده ها شود و جذب ویتامین های گروه B را در بدن مختل كند.
گردآوری مطالب : نیره ولدخانی – کارشناس تغذیه تبیان
منابع:
پایگاه جامع اطلاع رسانی پزشکان ایران
باشگاه خبرنگاران
ایران مانیا
ویکی پدیا

آلوئه ورا Aloe Vera

ملکه گیاهان دارویی

معرفی گیاه :
Aloe Vera گونه ای از گیاه آلوئه بوده و از جمله گیاهان دارویی باارزش دنیاست، اسامی دیگر این گیاه صبر زرد ، صبر تلخ ، شاخ بزی و زنبق بیابانی است و به دلیل خواص دارویی باارزشی که دارد به «گیاه جاودانگی» ، «ملکه گیاهان» و «گیاه هزار درمان» معروف است.
آلوئه از خانواده سوسن است این گیاه با ظاهری شبیه به كاكتوس، گیاهی دائمی، گوشتی و آبدار  با برگ های پهن تیغ دار است كه حداكثر  دو متر ارتفاع دارد . وقتى برگ این گیاه بریده شود ژلی ترشح می شود كه تمام خواص گیاه در آن نهفته است.
 
این گیاه از جمله گیاهانی است كه یك سال كاشته می‌شود و تا شش سال مورد استفاده قرار می‌گیرد، بیماری این گیاه نسبت به دیگر گیاهان بسیار كم است و آب بسیار ناچیزی مصرف می‌كند.
از بین گونه های مختلف گیاه آلوئه ، تنها (Aloe barbadensis miller (Aloe Vera  بیشترین استفاده را براى انسان به دلیل خاصیت دارویى آن داشته است که کمپانی Forever در حال کشت این گونه و استفاده از آن در تولید محصولاتش است. آلوئه ورا معروف و پر بها است و یكی از منابع بسیار خوب مواد دارویی و بهداشتی به شمار می رود.
تاریخچه :
آلوئه ورا سابقه ای بسیار طولانی و درخشان دارد. اولین گزارش مكتوب كه در آن به آلوئه ورا شده است متعلق به چهار هزار سال پیش از میلاد مسیح است و در غارنوشته ها و كنده كاری های روی ظروف در معابد باستانی مصر كشف شده است. در افسانه های به جای مانده از مصر باستان آمده است كه آلوئه گیاهی چنان گرامی بوده كه افراد برای حضور در مراسم پس از مرگ یك فرعون باید تحفه ای از برگ های آلوئه ورا تقدیم می كردند. داستان هایی نیز درباره استفاده كلئوپاترا و نفرتی تی از آلوئه ورا، عسل و شیر برای حفظ زیبایی افسانه ای شان گفته می شود.كلئوپاترا ملكه مصر ، پوست خود را هر روزه با آن ماساژ می داد كه از شر آفتاب مصر در امان باشد وحتی مصریان آنرا برای مومیائی مردگان خود بكار می بردند . در كتاب مقدس نام این گیاه به كرات آمده است .
اما مصریان باستان تنها ملتی نبودند كه آلوئه ورا را می شناختند براساس منابع قدیمی ارسطو یكی از طرفداران بسیار معتقد خواص آلوئه ورا بوده است. او رایزن الكساندر كبیر نیز بوده است. قدر و ارزشی كه او برای آلوئه ورا قائل بود چنان بوده است كه در سال ۳۳۳ قبل از میلاد الكساندر را متقاعد كرد جزیره سوكوترا در اقیانوس هند را تصرف كند. این جزیره به دلیل رویش آلوئه در آن شهرت داشت و در آن زمان برای درمان زخم های سربازان در سپاه الكساندر از آلوئه ورا استفاده می شد.
نخستین بار مصرى ها این گیاه را براى درمان زخم ها، سوختگى ها و عفونت ها به كار مى گرفتند. پس از آنها یونانى ها، اسپانیایى ها و آفریقایى به شیوه ها و منظورهاى مختلف از این گیاه استفاده مى كردند.
آلوئه ورا در طب سنتی ۵ هزار ساله هندی، آیورودا نیز به همین ترتیب ارزشمند شمرده می شود. تمدن های یونانی، رومی، آفریقایی، مایایی، سرخپوستان آمریكایی و چینی نیز آلوئه ورا را گرامی می داشتند و مسلمانان هنوز هم در بسیاری از نقاط جهان در بازگشت در سفر حج برگ های آلوئه ورا را بالای در خانه هایشان آویزان می كنند.
از دهه ۱۹۳۰ به بعد تحقیقات علمى و وسیعى بر روى تركیبات و خواص دارویى این گیاه انجام شد و دریافتند ژل صاف شده این گیاه قدرت عجیبى در درمان زخم ها و سوختگى ها دارد.


تركیب شگفت آور این گیاه چیست؟

اندام مورد استفاده این گیاه دارویی برگهای آن است. همانطور که ذکر شد وقتى برگ این گیاه بریده شود، ژلى از داخل گیاه خارج مى شود كه اثر دارویى خارق العاده اى دارد و  تمام خواص گیاه در آن نهفته است. باید گفت در كمال شگفتی ۹۶ درصد ساختمان ژل آلوئه ورا از آب تشكیل شده است. ۴ درصد باقی مانده اما حاوی بیش از ۷۵ ماده مغذی از لحاظ غذایی، ۲۰ نوع ماده معدنی، ۱۸ آمینو اسید ، ۱۲ نوع ویتامین و ۲۰۰ تركیب فعال است.
این گیاه سرشار از ویتامینهایD , A  B1 , B2 , B3 , B5 , B6 , B12 , C , E , Folic acid , می‌باشد. آنزیمهایی نظیر آمیلاز و لیپاز  كه برای كاهش چربی و قند خون مفیدند، در این گیاه موجود است. گیاه آلوئه‌ورا دارای سدیم، كلسیم، منیزیم، منگنز، روی، مس، كروم، ید، فسفر و آهن می‌باشد كه همگی برای متابولیسم سلامتی بسیار حیاتی می‌باشند.از قندهای موجود در این گیاه مونو و پلی‌ساكاریدها نظیر گلیكوز و مانوز را میتوان نام برد. ژل آلوئه‌ورا حاوی ۲۰ آمینو اسید مورد نیاز انسان است و جالب توجه است كه بدن انسان هم قادر به ساختن حدود ۷ تا ۸ نوع از این آنزیمها‌ی ضروری نمی‌باشد.
«آلوئه ورا» با خاصیت اعجاب انگیز خود مى تواند تمام اسید آمینه هاى ضرورى بدن را در اختیار شخص مصرف كننده قرار دهد. تركیباتی كه در ژل آلوئه یافت شده اند از پلی ساكاریدها هستند كه قادر به كاهش و ترمیم التهاب هستند. این تركیب همچنین دارای ویژگی آنتی باكتریال و ضدمیكروب است. آنتی اكسیدان هایی در قالب ویتامین های C ،B ، A و E ، آمینواسیدها، روی و اسیدهای چرب ضروری نیز در این تركیب یافت می شوند. كلسیم و آلوئین نیز در آلوئه ورا موجود هستند، آلوئین ملینی بسیار قوی است.
این گیاه حداقل داراى ۳ اسید چرب با خاصیت ضدالتهابى است كه براى معده ، روده كوچك و روده بزرگ مفید است.
ژل Aloe حاوی گلیكوپروتئین است كه از تورم و درد جلوگیری و روند بهبود را تسریع می كند و همچنین حاوی پلی ساكارید است كه رشد و ترمیم پوست را تحریك می كند. “آنتراكوئین” موجود در شیرة Aloe به عنوان مسهل مؤثر عمل می كند. این مواد شیمیایی در مقادیر كم، می توانند از تشكیل سنگ كلیه جلوگیری كنند.از ژل Aloe برای درمان زخمهای درونی و بیرونی نیز می تواند استفاده كرد. این ماده روند درمان بسیاری از جراحات پوستی از جمله زخمها، سوختگیها و یخ زدگی را تسریع می كند.

هیچ چیز این گیاه به تنهایى شگفت انگیز و خارق العاده نیست. بلكه همراهى و یك جا جمع شدن تمام مواد مورد نیاز بدن از گروههاى مختلف غذایى است كه آن را منحصر به فرد كرده است. تجمع این مواد در درون یك گیاه واحد را مى توان به جمع شدن تعدادى نوازنده در یك گروه بزرگ موسیقى تشبیه كرد. (همان طور كه هر كدام آنها، هرگز و به تنهایى اثر و جاذبه اجراى گروهى و دسته جمعى را ندارند.)

خواص درمانی :
در منابع دارویی فهرست مصارف آلوئه ورا تقریباً به اندازه فهرست مواد تشكیل دهنده آن طویل است. از بارزترین خواص آلوئه ورا جلوگیری از ضایعات پوستی و ترمیم آنها است. مصرف خوراكی آلوئه ورا نیز به گوارش غذا كمك می كند، سلامتی قلب و عملكرد كبد را بهبود می بخشد، قند و كلسترول خون را كنترل می كند، تولید انرژی را افزایش داده، درد مفاصل را تسكین می دهد، شش ها را پاك می سازد، سیستم ایمنی بدن را تقویت می كند و زخم ها و جراحات را ترمیم می نماید.
از آلوئه كه امروز در تمام دنیا كاشته می شود برای درمان گستره وسیعی از بیماری ها از انواع میگرن گرفته تا سوءهاضمه، درمان جوش و سوختگی استفاده می شود.
ژل آلوئه برای درمان بسیاری از بیماری ها مفید است، از آن جمله می توان به درمان اگزما و سایر مشكلات و حتی عفونت های پوستی، سرمازدگی، سوختگی، ترمیم جای عمل سزارین، هموروئید و انواع دیابت اشاره كرد.
شیرة ‌این گیاه مسهل مفیدی است و با میزان مصرف كمتر، شیرة Aloe می تواند از سنگ كلیه پیشگیری یا اندازة سنگ را كوچكتر كند. این ماده به عنوان تسهیل كننده دفع مدفوع به ویژه در افرادی كه مبتلا به وبواسیر هستند ماده مفیدی است.
عصارة Aloe شكل ژل این گیاه است كه مصارف داخلی دارد و چون دارای خواص ضد میكروبی است، از آن برای درمان عفونتهای میكروبی مجاری معده ای-روده ای نیز می توان استفاه كرد. چون این ماده اسیدهای معده را كه سبب تشدید زخمها میشود كاهش می دهد برای درمان زخمهای معده نیز مؤثر است.ت
حقیقات اخیر نشان داده كه “مانوز استیله” به عنوان یك تركیب ضد ویروسی، دارای خواص درمانی ضد ویروس ایدز است. مانور استیله خود ویروس را مورد حمله قرار می دهد اما مهمتر اینكه، میزان تأثیر AZT را (یك داروی مؤثر در درمان عفونت ویروس HIV) تا حد زیادی بالا میربرد. اگر این تركیب دارویی با Aloe مصرف شود، میزان AZT مورد استفاده برای HIV را می توان تا ۹۰% تقلیل داد كه این امر از هزینه ها و عوارض جانبی AZT تا حد زیادی خواهد كاست.
در یك مطالعه گسترده استفاده موضعی از ژل این گیاه موجب التیام زخم‌های به جا مانده از آكنه روی صورت شد.این گیاه دارویی در درمان آرتریت، آسم، سندرم خستگی مزمن، سوء هاضمه و اختلالات روده‌ای، اختلالات پوستی، آسیب‌های ورزشی و زخم‌های داخلی و خارجی اثر بخش است.ژل گیاه صبر زرد بصورت موضعی برای درمان سوختگی‌های خفیف، آفتاب سوختگی، بریدگی ها، آكنه و التهاب مخاط دهان كاربرد دارد.كاربرد موضعی الوئه ورا بر روی زخم‌های جراحی مجاز نیست زیرا بهبود زخم‌ها را به تاخیر می‌اندازد. از ژل آلوئه ورا برای درمان سوختگی و التهابات و حساسیت‌های پوستی استفاده می‌شود.
با وجود خواص بسیار آلوئه ورا و با آنكه تاكنون هیچ عوارضی از مصرف آن گزارش نشده است پزشكان مصرف خوراكی آن در طول دوران بارداری و شیردهی را برای خانم ها منع می كنند. آلوئه ورا چنان خواص چشمگیر و متعددی دارد كه نام ها و القاب زیادی برای خود كسب كرده است از جمله: گیاه درمانگر، گیاه سوختگی، دكتر گلدانی و گرز بهشتی.
در حال حاضر این گیاه دارویی در صنایع مختلف غذایی شامل انواع نوشابه‌ها، كمپوت، دوغ و غیره و همچنین در صنایع آرایشی و بهداشتی شامل انواع كرم‌ها، لوسیون‌ها، شامپوها، صابون‌ها، شوینده‌ها و در صنایع دارویی در كپسول ها، قرص‌های جوشان و غیره مورد استفاده قرار می‌گیرد.
آلوئه ورا دارای هورمونها و تركیباتی است كه بلافاصله زخم را ترمیم می كند و برای بیماریهای گوارشی از جمله زخم معده موثر است. هم اینك 200  ‪  ماده دارویی از گیاه آلوئه‌ورا تولید شده است و از پوست آن نیز مواد آنتی كانسر جدا شده است
به‌گفته برخی اساتید و متخصصان از این گیاه به عنوان یك داروخانه در یك گیاه نام برده می‌شود و به همین دلیل است كه این گیاه تا این اندازه اهمیت پیدا كرده است.
بسیارى از مردم با اثر دارویى این گیاه بر روى پوست بریده یا سوخته آشنایى دارند. گرچه مكانیسم دقیق آن مشخص نیست. اما تحقیقات نشان مى دهد كه ۵ فاكتور طبیعى ضدالتهابى در آن موجود است كه باعث رفع درد و بهبود زخم مى شود.
در مورد كسانى كه از نظر هضم غذاى مصرفى با مشكل روبرو هستند نیز مصرف و نوشیدن آن پیش از هر وعده غذایى باعث تحریك شیره گوارشى و ایجاد جریان طبیعى آن و در نتیجه كمك به شكسته شدن موادغذایى جهت جذب توسط سلولها مى شود. از طرف دیگر از آن در درمان «آكنه» یا جوش هاى صورت هم استفاده مى شود. نوشیدن مایع «آلوئه ورا» قبل از غذا و یا مصرف ژل درمانى آن بعد از شست وشوى صورت و بدن براى سلامت پوست مفید است.
همچنین اشخاص مبتلا به سرطان كه مشغول شیمى درمانى هستند، ادعا مى كنند مصرف این گیاه تهوع و سایر مشكلات مربوط به این درمان را مى كاهد.
مرور کلی خواص داروئی :
۱)تقویت كننده بدن است
 ۲)یبوست را برطرف می كند و روده ها را تمیز می كند
 ۳)برای معالجه آسم مفید است
۴)سوء هاضمه را برطرف می كند
 ۵)در معالجه صرع مفید است
 ۶)اثر ضد كرم درد
 ۷)خون را تصفیه می كند
۸)برای برطرف كردن خارش ناشی از گزیدگی حشرات شیرابه آنرا روی پوست بمالید
 ۹)اگزما را درمان می كند
 ۱۰)برای معالجه اسهال خونی مفید است
 ۱۱)برای رفع ریزش مو ، شیرابه آنرا به سر مالیده و موها را با آن ماساژ دهید
 ۱۲)گرفتگی كبدی را برطرف می كند
 ۱۳)برای التیام زخم ها شیرابه آنرا روی زخم بمالید
 ۱۴)صبر زرد بهترین كرم مرطوب كننده است برگها را بشكنید و ژله آنرا به پوست بمالید
 ۱۵)مبتلایان به بیماری قند می توانند با مصرف این گیاه قند خون خود را كنترل كنند
 ۱۶)برای شستن چشم و زخم ها شیرابه صبر زرد را با آب مخلوط كرده و استفاده كنید
هم‌اینك كمپانیهای بسیاری در جهان از آلوئه‌ورا در تولید صنایع غذایی و دارویی استفاده می کنند که در بین آنها Forever Living با داشتن بزرگترین مزرعه کشت آلوئه ورا در جهان ،در زمینه محصولات حاصل از آلوئه ورا بزرگترین تولید کننده  در جهان است.
 ۵ دلیل عمده برای مصرف ژل آلوئه ورا:
 ۱) قالب های ساختاری بدن: آمینواسیدها، اجزا و قالب های ساختار بدن ما هستند. هشت آمینو اسید ضروری وجود دارد كه در بدن ما ساخته نمی شود. نوشیدن مداوم و منظم آلوئه ورا به شما اجازه می دهد به واسطه تأمین طبیعی آمینو اسید های ضروری بدن، سلامتی خود را حفظ كنید. آلوئه ورا تنها گیاهی است كه آمینو اسید های مشابه و ضروری بدن را می سازد.
 ۲) ضدالتهاب و عصبانیت: ژل آلوئه ورا دارای ۱۲ ماده اصلی است و بررسی ها نشان داده كه بدون هیچ عارضه ای از عصبانیت و التهاب جلوگیری می كند و همچنین آلوئه ورا سبب تحرك ماهیچه ها و صحت كاركرد مفاصل می شود.
۳) ویتامین های موجود در آلوئه ورا: ژل آلوئه ورا شامل ویتامین های A، B۱، B۲، B۶، B۱۲، C، E اسید فولیك و نیاسین است. بدن انسان به سادگی نمی تواند بعضی از این ویتامین ها را ذخیره كند، بنابراین نیاز داریم كه در رژیم غذایی خود همواره این ویتامین ها را به طور مكمل بگنجانیم.
 ۴) میزان مواد معدنی: بعضی از مواد معدنی در آلوئه ورا یافت شده است كه شامل كلسیم، سدیم، آهن، پتاسیم، كلر، منگنز، مس و روی است. نوشیدن ژل آلوئه ورا یك راه طبیعی و سالم برای تأمین نیازمندی های بدن است.
 ۵) بهداشت و سلامت دندان : آلوئه ورا با وجود موادی كه در خود دارد بی نهایت برای سلامت دهان و لثه مفید است. دندانپزشكان بر اثرات آلوئه ورا بر دهان و لثه و استفاده از آن بسیار توصیه می كنند

مقدمه
زیره سبز با نام علمی L. Cuminum cyminum گیاهی است از خانواده apiaceae، یکساله، معطر، بدون کرک (جز میوه) ساقه علفی با انشعابات دو تایی و گاهی سه تایی می باشد. ساقه گیاه شیار دار بوده و دارا ی بافت کلانشیم محیطی است.همچنین گیاهی است یکساله کوچک و علفی که ارتفاع آن 60 سانتیمتر است ریشه آن دراز و باریک برنگ سفید، ساقه آن راست و برگهایش به شکل نوار باریک و نخی شکل و برنگ سبز می باشد (4و6).
گل آذین از نوع چتر مرکب می باشد و هر چتر مرکب به سه تا شش چترک ختم می شود. و هر چترک دارای سه تا چهار گل می باشد. براکته های گشیده و خطی در زیر چتر مرکب به صورت حلقه ای مجتمع شده و گریبان نامیده می شود. براکته های قاعده هر گل نیز در قاعده چترک ها به صورت حلقوی وجود داشته و گریبانک نامیده می شود. میوه دوکی شکل بوده و در دو سر باریک می باشد و از نوع دو فندقه شیزوکارپ است که شامل دو مریکارپ میباشد. جنین دانه کوچک بوده و در البومین محصور است و به شدت به جدار مریکارپ فشرده است.
بخش شکمی جدار مریکارپ مسطح و بخش پشتی آن محدب است و دارای 5 ضلع برجسته یا خطوط پره مانند طولی است که این پره ها یکی در پشت، دو تا در طرفین و دو تا در حاشیه مریکارپ قرار دارند.
از هر پره یک دسته آوندی عبور می کند که آوند های چوبی در داخل و آوند های آبکش در داخل قرار دارند.گرده افشانی در این گیاه توسط باد و به ندرت حشرات انجام می گیرد. چتر ها از پائین بو ته به سمت بالا و از اطراف به مر کز تولید بذر می کنند که نشان دهنده گل اذین نامحدود آن است(2).

شرح گیاه
گیاهی کوچک، علفی به ارتفاع 15 تا 50 سانتی متر و دارای ریشه دراز باریک به رنگ سفید و ساقه ای راست و منشعب به تقسیمات دو تایی است منشأ اولیه آن ناحیه علیای مصر و سواحل نیل بوده است ولی امروزه به حالت نیمه وحشی در منطقه وسیعی از مدیترانه، عربستان، ایران، و نواحی مختلف می روید و یا در این نواحی پرورش می یابد.
برگهای آن متناوب، شفاف، بی کرک، منقسم به بریدگیهای بسیار نازک و ظریف ولی دراز و نخی شکل است. گلهائی کوچک، سفید یا صورتی رنگ و مجتمع به صورت چتر مرکب دارد. میوه آن بیضوی کشیده، باریک در دو انتها، بسیار معطر، به طول 6 میلی متر، به قطر 5/1 میلی متر و پوشیده از تارهای خشن است.بعضی از واریته های این گیاه میوه های عاری از تار دارند.رنگ میوه بر حسب واریته های مختلف گیاه ممکن است زرد تیره یا خرمائی مایل به سبز و یا خاکستری باشد(4).



نیاز اکولوژیکی
چون زیره سبز گیاهی مدیترانه ای است، لذا در طول رویش به حرارت مناسب و نور کافی نیاز دارد مقدار اسانس گیاهان که در مناطق گرم با نور فراوان می رویند بیش از مناطق دیگر است. این گیاه در مرحله گل دهی و تشکیل میوه به رطوبت کمتری نیاز دارد. خاکهای با بافت متوسط و خاکهای لوم شنی، خاکهای مناسبی برای تولید زیره سبز هستند. کشت در خاکهای سبک شنی و تهی از مواد و عناصر غذایی مناسب نیست چون این خاکها شرایط را برای ابتلای گیاهان به بیماریهای قارچی آماده می کنند. PH خاک برای کشت زیره سبز 5/4 تا 2/8 مناسب است(2).

آماده سازی خاک
در اوایل پائیز 15 تا 20 تن در هکتار کودهای حیوانی کاملاً پوسیده به زمین اضافه نموده و سپس شخم زده می شود و در ادامه زمین را باید تسطیح نمود. خاک باید نرم باشد وسله تولید نکند قبل از کشت زمین را آماده و آنرا کرت بندی می کنند (1).

تاریخ و فواصل کاشت
از تناوب کاشت زیره با گیاهان تیره جعفری باید خوداری نمود. زیرا زیره سبز به بیماریهای قارچی بسیار حساس بوده و بیماریهای گیاهان تیره جعفری کم و بیش مشابه هستند.
تکثیر گیاه توسط بذر صورت می گیرد. تاریخ کشت به شرایط اقلیمی محل رویش بستگی دارد. بطوریکه در مناطق معتدل یک محصول پائیزه در مناطق سرد به صورت یک محصول بهاره کشت می شود اواسط پائیز (آبان ماه) زمان مناسبی برای کشت پائیزه است. در حالیکه کشت بهاره در اسفند انجام می گیرد.
اگر زیره سبز ردیفی کشت شود،فاصله ردیف ها 15 تا 20 سانتی متر مناسب است.هر هکتار زمین به 12 تا 15 کیلوگرم بذر با کیفیت نیاز دارد. عمق بذر به تناسب بافت خاک بین 5/1 تا 2 سانتی متر مناسب است. پس از کشت از انجام هر گونه عملی که سبب جابجائی بذر شود باید خودداری نمود (2).

کاشت
کشت زیره سبز توسط بذر و مستقیماً در زمین اصلی صورت می گیرد. مدتی قبل از کاشت زمین را باید آبیاری نمود. بذرها را می توان پس از مخلوط کردن با ماسه نرم به صورت دست پاش در سطح زمین پاشید در بعضی نقاط زیره سبز را به صورت ردیفی کشت می کنند.برای افزایش قوه رویشی بذرها را باید به مدت 24 تا 36 ساعت در آب خیس نمود.
پس از کاشت بلافاصله باید زمین را آبیاری کرد. آبیاری نباید شدید باشد تا بذرها شسته شود و در مرکز کرتها متراکم شود.دومین آبیاری باید 8 تا 10 روز پس از اولین آبیاری انجام گیرد. رویش بذرها پس از دومین آبیاری آغاز می شود. چنانچه منطقه کشت از دمای بالایی برخوردار باشد باید 5 تا 6 روز پس از دومین آبیاری مجدداً گیاهان را آبیاری نمود. این آبیاری سبب می شود تا رویش بذرها تکمیل شود گیاهان را باید هر 12 تا 20 روز (بسته به شرایط آب و هوائی) آبیاری کرد. اضافه کردن 20 تا 30 کیلوگرم در هکتار ازت 40 تا 50 روز پس از کشت به همراه آبیاری سبب افزایش عملکرد می شود (2).

داشت
چون زیره سبز ارتفاع کمی دارد و اگر امکان رویش به علفهای هرز داده شود،نه تنها می تواند بر زیره سبز غلبه کند و جذب آب و کسب نور را دچار اشکال سازند، بلکه سبب انتشار و گسترش آفتها و بیماریها نیز می شوند لذا وجین علف های هرز ضروری است. هنگامیکه ارتفاع بوته ها به پنج سانتی متر رسید باید وجین علف های هرز را آغاز و در طول رویش زیره سبز علفهای هرز را باید دو تا سه مرتبه وجین کرد. برگرداندن خاک بین ردیفها نیز نقش عمده ای در افزایش عملکرد دارد. آبیاری باید با دقت انجام گیرد. هنگام گل دهی و تشکیل میوه، گیاهان به حداقل آبیاری نیاز دارند. آبیاری زیاد نه تنها سبب کاهش عملکرد می شود بلکه شرایط را برای ابتلاء به بیماریهای قارچی آماده می کند.
بیماریهای قارچی زیره سبز یکی سفیدک سطحی است که برای مبارزه با آن باید از قارچ کش های سولفوره و تابل به مقدار یک کیلوگرم در هکتار یا از کاراتان به مقدار 5/0 لیتر در هکتار به صورت محلول پاشی استفاده کرد.از دیگر بیماری قارچی بلایت زیره است که در مرحله گل دهی به گیاهان آسیب می رساند.وجود لکه های قهوه ای رنگ بر روی ساقه،برگها از علائم این بیماری است برای مبارزه با آن از قارچ کش های حاوی ترکیبات مس نظیر دیتان، بلیتوکس (Blitox 50)، کوپرومار (Cupromar) به مقدار 6/0 تا 1 کیلوگرم در هکتار می توان استفاده نمود پوسیدگی ریشه نیز از بیماریهای دیگر زیره است که در تمام مراحل رویش زیره سبز را تهدید می کند که جهت کنترل از مخلوط کاراتان و دیتان می توان استفاده نمود (2).

برداشت
محصول معمولاً 100 تا 120 روز پس از کشت آماده برداشت میشود از اردیبهشت تا اوایل خرداد می توان زیره سبز را برداشت نمود. عمل برداشت معمولاً با دست انجام می گیرد. گیاهان را با دست از ریشه بیرون کشیده یا با داس برداشت می کنند. سپس آنها را باید خشک نمود. پس از بوجاری باید بذرها را از سایر اندام ها جدا و با استفاده از جریان هوا آنها را تمیز و بسته بندی کرد.

عملکرد بذر بسیار متفاوت است و به شرایط اقلیمی محل رویش بستگی دارد. از هر هکتار 8/0 تا 1 تن بذر تولید می شود (2).

دامنه انتشار
خراسان: سبزوار، علی آباد، مشهد،صالح آباد تهران، بین تهران و سمنان در ناحیه ای بنام کیش لک در ارتفاعات 900 متری به حالت خودرو و نیمه خودرو سمنان، دامغان، سرخه در 1100 متری پرورش آن در غالب نواحی مساعد صورت می گیرد.

ترکیبات شیمیایی
زیره دارای تانن، روغن زرین و اسانس است. اسانس زیره را از تقطیر میوه له شده تحت اثر بخار آب بدست می آورند. این اسانس مایعی است بیرنگ که در اثر ماندن ابتدا برنگ زرد و سپس قهو ه ای رنگ می شود.
بوی زیره مربوط به آلدئیدی بنام کومینول است. مقدر کومینول در زیره بسته به محل کشت آن بین 30 تا 50 درصد است.
ضد تشنج است. برای برطرف کردن بیماری صرع مفید است. در دفع گاز معده موثر است. قاعده آور است. عرق آور است. برای رفع برونشیت از دم کرده زیره استفاده کنید. برای برطرف کردن سوءهاضمه مفید است. ترشحات زنانگی را برطرف می کند. برای تحریک اشتها زیره سبزه را با سرکه و آب مخلوط کرده و قبل از غذا بخورید. برای برطرف کردن قطره قطره ادرار کردن زیره را تفت داده و سرخ کنید سپس با آب بخورید. برای رفع نفخ روده و معده می توانید دم کرده زیره را تنقیه کنید. برای التیام زخم چشم، دانه های له شده زیره سبز را در آب برنج خام خیس کرده و سپس مایع بدست آمده را قطره قطره روی زخم چشم بریزید. هنگامیکه اطفال شیر خوار دل درد دارند و نفخ در شکم شان پیچیده چند قطره اسانس زیره را با روغن بادام مخلوط کرده و با آن شکم آنها را ماساژ دهید و بالاخره زیره را در غذاهایی که نفاخ هستند مخصوصا حبوبات استفاده کنید (1).

سرما و مقاومت به آن در گیاهان:
تنش دمای پایین
یکی از مهمترین عوامل محیطی محدود کننده رشد گیاهان، دمای پایین می باشد. گونه های مختلف گیاهی از نظر قابلیت تحمل به تنش دمای پایین، بسیار متفاوتند. گیاهان گرمسیری حساس به سرما، حتی در دمای بالاتر از دمای انجماد بافتها، بطور جبران ناپذیری آسیب می بینند. گیاه بواسطه اختلال در فرآیندهای متابولیکی، تغییر در خواص غشاءهای سلولی و اندامکی، تغییر در ساختمان پروتیینها و اثرات متقابل میان ماکروملکولها، و نیز توقف واکنشهای آنزیمی دچار صدمه میگردد. گیاهانی که به یخبندان حساس ولی به سرما متحمل هستند، در دمای اندکی زیر صفر قادر به ادامه حیات بوده، ولی بمحض تشکیل کریستالهای یخ در بافتها، بشدت آسیب می بینند (5و3). این در حالی است که گیاهان متحمل به یخبندان قادر به ادامه حیات در سطوح متفاوتی از دماهای یخبندان هستند، البته درجه واقعی تحمل بستگی به گونه گیاهی، مرحله نمو گیاه و مدت زمان تنش دارد (3).
قرار گرفتن گیاهان در معرض دمای زیر صفر منتج به تشکیل کریستالهای یخ در فضای بین سلولی، خروج آب از سلولها و از دست رفتن آب سلول (پسابیدگی) میگردد. بنابراین، تحمل به یخبندان با تحمل به پسابیدگی (که در اثر خشکی یا شوری زیاد بوجود می آید)، همبستگی شدیدی دارد (5). پسابیدگی ناشی از یخبندان سبب اختلالات گوناگونی در ساختمانهای غشایی از جمله بهم چسبیدن غشاءها میگردد. اگرچه پسابیدگی سلولی ناشی از یخبندان، علت اصلی صدمات ایجاد شده در اثر یخبندان می باشد، ولی عوامل دیگری هم در این امر دخالت دارند. کریستالهای در حال رشد یخ سبب وارد آمدن خسارات مکانیکی به سلولها و بافتها میشود. دمای بسیار پایین حاکم در شرایط وقوع یخبندان فی نفسه و پسابیدگی ناشی از آن سبب واسرشتگی پروتیینها و تخریب کمپلکس های ماکروملکول میگردد. وجه مشترک همه تنشهای پیچیده ای نظیر دمای پایین، تولید گونه های اکسیژن فعال (ROS) می باشد، که میتواند سبب صدمه دیدن ماکروملکولهای مختلف درون سلول گردد(5). دمای پایین بخصوص وقتی با یخبندان همراه باشد، با سیستمهای موثر جلوگیری کننده از تولید اکسیژن فعال که عامل وقوع تنش اکسیداتیو است، همبستگی دارد(5و3).
گیاهان نواحی معتدله با فعال نمودن مکانیزم سازگاری به سرما که منتج به افزایش تحمل به یخبندان میگردد، به دمای پایین واکنش نشان میدهند. این فرآیند سازگاری با تغییر نحوه ابراز برخی ژنهای مسوول واکنش به تنش همراه است. این ژنها تولید پروتیینها و متابولیتهای نگهدارنده ساختمانهای سلولی و حافظ نقش آنها در مقابل اثرات منفی یخبندان و پسابیدگی ناشی از آن را کنترل می نمایند. تغییر در ابراز ژتهای عامل واکنش به سرما توسط مجموعه ای از فاکتورهای رونوشت برداری که به محرکهای دمایی واکنش نشان میدهند، کنترل میگردد(3).
در اثر سرما تغییرات وسیعی در رفتار غشاها، چربی ها آنزیم ها رنگیزه ها و اسکلت سلولی گیاهان گرمسیری بوجود می آید. برخی از این تغییرات می توانند به عنوان اثرات اولیه ای تلقی شوند که منجر به عدم تعادل متابولیکی، تلفات آب نشت یون، از دست رفتن جایگزینی سلولی و نهایتا مرگ سلول می شوند (3و5).
مکانیزم هایی که گیاهان مقاوم به سرما بدان وسیله از تغییرات جلوگیری می کنند به خوب شناخته نشده است و تحقیقات بسیار زیادی برای درک اینکه چگونه غشاها و پروتئین ها به نحوی تغییر می یابند که می توانند در مقابل سرما پایدار بمانند، لازم است. مقاومت به سرمازدگی یک صفت چند ژنی است و بنا بر این اصلاح گران در اتقال صفت مقاومت به سرما به گیاهان حساس به سرما با مساله پیچیده ای روبرو هستند (5).
سرما و یخ زدگی همه ساله خسارات قابل توجهی را به اقتصاد وچرخه تولید کشورتحمیل می کند. بنابر این برای مقاومت گیاهان به سرماویخ زدگی لازم است تا مدیریت تنش رعایت شود.
به گزارش خبرگزاری كشاورزی ایران (ایانا) سعید ترکش اصفهانی - کارشناس ارشد اصلاح نباتات در مقاله ای به بررسی اثرات سرما بر گیاهان پرداخته است.
در این مقاله آمده است: سرما و یخ زدگی ازمهمترین عوامل قهری خسارتزا درمحصولات کشاورزی است وهمه ساله خسارات قابل توجهی را به اقتصاد وچرخه تولیدکشور تحمیل می کند.
سهم عامل تنش سرما و یخبندان نسبت به سایر عوامل تهدید کننده در زیربخشهای زراعی و باغی از وزن بسیار بالایی برخوردار است و پهنه وسیعی از حاصلخیزترین مناطق تولیدی کشور ما و قسمت عمده محصولات اقتصادی مهم کشورهمه ساله در معرض تهدید تنش سرما و یخزدگی قرار دارند.
این مقاله در خصوص تعریف تنش و عوامل تنش زا می افزاید: تنش عبارت است از هر گونه انحراف معنی دار از شرایط بهینه برای زندگی موجود زنده، و عوامل تنش زا باعث تغییر و اختلال در فرایندهای فیزیولوژیکی گیاهی می شوند واز این طریق تولید گیاهان زراعی را تحت تاثیر قرار می دهند(5).
تنش‌های محیطی عبارتند از: عوامل بیماری‌زا،علف‌های هرز، آفات، آسیب هایمکانیکی، درجه حرارت، آب، خاك و...
همچنین انواع یخبندانها كه باعث خسارتهای زیادی می شوند عبارتند از: یخبندانهای تشعشعی و یخبندانهای انتقالی.
این مقاله در خصوص روشهای مقابله با خسارتهای ناشی از سرما و یخبندان می افزاید: روشهای فعال (کوتاه مدت) و روشهای غیرفعال (درازمدت) برخی از این روشها هستند.
همچنین آنچه که معمولا در جهت مقابله با سرما و یخبندان انجام می شود، حفاظت در برابر یخبندانهای تشعشعی است و روشهای حفاظتی نقش چندان موثری برای مقابله با یخبندانهای انتقالی ندارد.
بخاریها- سیستمهای آبیاری و ماشینهای باد از مهمترین روشهای حفاظتی کوتاه مدت هستند.
خصوصیات استفاده از بخاریها عبارتند از: بالا بودن هزینه سوخت، کارآیی بیشتر در باغهای میوه نسبت به مزارع، حداکثر کارآیی در شرایط وارونگی دمایی، مزیت تعداد زیاد بخاریهای کوچک بر تعداد اندک بخاریهای بزرگ.
همچنین اساس استفاده از سیستمهای آبیاری، افزایش ظرفیت و هدایت گرمایی خاک و آزادسازی گرمای نهان آب در هنگام یخ زدن را باعث می شود، كه انواع ان عبارت است از:
آبیاری سطحی (غرقابی و شیاری)، آبیاری بارانی، سیستمهای آبپاش (رودرختی و زیردرختی) و آبیاری قطره ای.
استفاده از روش ماشینهای بادنیز، تنها در صورت وجود وارونگی دمایی کارآیی استفاده دارند تا به صورت ترکیبی با سایر سیستمهای حفاظتی مورد استفاده قرار گیرند و میزان کارآیی انها به شدت وارونگی دما بستگی دارد.
سایر روشهای حفاظتی فعال نیزعبارت است از: استفاده از بالگرد، دستگاههای مولد مه، پوشاندن گیاه با پوششهای مخصوص،مالچ پاشی، استفاده از پوشش کف یا فوم، استفاده از سیستم ) SIS Inverted Sink (Selected، استفاده از سیستمهای تلفیقی، استفاده از بالگرد سبک در نقاط تجمع هوای سرد در سطح مزارع، پرواز بالگرد در ارتفاع پایین جهت بر هم زدن لایه های وارونگی و پوشش خاک با استفاده از مالچ جهت جلوگیری از هدر رفت گرمای خاک (3).
انواع سیستم های SIS نیز عبارتند از: دستگاه HEAT DRAGON جهت گرم کردن هوای سرد مجاور سطح زمین، دستگاه HEAT DRAGON جهت گرم کردن هوای سرد مجاور سطح زمین.
مهمترین روشهای حفاظتی غیرفعال نیز عبارتند از: انتخاب مکان مناسب، انتخاب محصول، انتخاب واریته، پوشش زمین، عملیات به زراعی (کوددهی، هرس، شخم، آبیاری، تاریخ کاشت، عمق کاشت، و....)، به کارگیری سیتمهای نظارتی جامع مجهز به حسگرهای دمایی و زنگ اخبار (Monitoring) و استفاده از مواد شیمیایی است.
بنابراین: اصلاح‌ برای‌ مقاومت‌ به‌ سرما و اصلاح‌ برای‌ مقاومت‌ به‌ یخ‌زدگی‌ (از نظر تئوری‌، عملی‌ و مفهومی) از یکدیگر متفاوت است، منظور از سرما، کاهش دما به حدود صفر درجه سانتیگراد ویا چند درجه بالاتر است که می تواند برحسب نوع گیاه ودرجه مقاومت آن، به اندامهای مختلف (گل، برگ، میوه، جوانه و شاخه) خسارت وارد کند (5).
این مقاله گیاهان را از نظر طبقه‌بندی انها‌ براساس‌ واكنش‌ آنها به‌ دماهای‌ پایین‌، به گیاهان: حساس‌ به‌ سرما، حساس‌ به‌ دماهای‌ سرد بالای‌ صفر، حساس‌، حساس‌ به‌ درجه‌ حرارتهای‌ یخبندان‌ كم‌ یا دماهای‌ نزدیك‌ به‌ صفر درجه‌ سانتی‌گراد، كمی‌ مقاوم‌، زنده‌ماندن‌ در دماهای‌ انجماد تا -5 درجه‌ سانتی‌گراد، نیمه‌مقاوم‌، زنده‌ماندن‌ در دماهای‌ انجماد در محدوده‌ -5 تا -10 درجه‌ سانتی‌گراد، بسیار مقاوم‌، زنده‌ماندن‌ در دماهای‌ انجماد در محدوده‌ -10 تا -20 درجه‌ سانتی‌گراد، خیلی‌ زیاد مقاوم‌، گونه‌های‌ با حداكثر مقاومت‌ به‌ یخ‌زدگی‌ كه‌ توانایی‌ تحمل‌ سرماهای‌ بسیار شدید (فراسردی‌) را دارند.
‌اساس ژنتیكی تحمل به‌ سرما عبارت است از: پلی ژن بودن وراثت اکثر صفات مهم اقتصادی از جمله مقاومت به سرما و یخبندان، تحت تاثیر محیط بودن این صفات و دشواری اندازه گیری آنها، متکی بودن مطالعه این صفات بر روشهای آماری پیچیده و شاخصهای آماری مانند میانگین، واریانس، کوواریانس، شاخصهای چند متغیره و ...
استراتژی های بهنژادی برای‌ افزایش‌ مقاومت‌ گیاهان‌ به‌ سرمانیز عبارتند از: اصلاح تدریجی گیاهان برای مقاومت به سرما و یخبندان از طریق کاربرد روشهای مرسوم اصلاحی و انتخاب، انجام هیبریداسیون بین گیاهان زراعی و خویشاوندان وحشی آنها که دارای صفت مقاومت به سرما و یخبندان هستند، اهلی كردن‌ گونه‌ های‌ وحشی‌ كه‌ در محیطهای‌ سرد به‌ خوبی‌ رشد می‌كنند از طریق‌ اصلاح‌ و انتخاب‌ برای‌ بهبود صفات ‌زراعی‌ آنها، شناسایی‌ ژن‌های‌ مقاومت‌ به‌ سرما و یخ‌زدگی‌، كلون‌كردن‌ آنها و دست‌ورزی‌ ژنتیكی‌ آنها با استفاده‌ از روش‌های‌ بیولوژی‌ مولكولی، معرفی‌ ژنی‌ خالص و نو به‌ محیطهای‌ سرد به‌ منظور وسعت‌ بخشیدن‌ به‌ منابع‌ پایه‌ ژنی، مثال‌های‌ كمی‌ در مورد هیبریداسیون‌ بین‌گونه‌ای‌ شامل‌ گوجه‌فرنگی‌ و گندم‌ وجود دارد (3و5).
در جمعیتهای‌ اصلاح‌ شده‌ و سازگار گیاهان‌ مختلفی‌ مانند ذرت‌، تنوع‌ ژنتیكی‌ فراوانی‌ برای‌ مقاومت‌ به‌ تنش‌ سرما دیده‌ شده‌ است اما استفاده‌ از نژادهای‌ خارجی‌ مقاوم‌ نیز موقعیتهای‌ مناسبی‌ را جهت‌ اصلاح‌ مقاومت‌ به‌تنش‌ سرما در این‌ گیاهان‌ فراهم‌ می کند.
‌به عنوان مثال در اصلاح‌ سیب‌ زمینی‌ می‌توان‌ از منابع‌ ژنتیكی‌ وحشی‌ مانند گونه‌های‌ وحشی‌ سیب‌ زمینی‌ مقاوم ‌به‌ یخ‌زدگی‌ به‌ عنوان‌ والد در تلاقی‌ها استفاده‌ كرد.
این مقاله در پایان می افزاید: در هر گیاه‌ زراعی‌ عملكرد نتیجه‌ نهایی‌ تمامی‌ فرآیندهای‌ بیوشیمیایی‌ و فیزیولوژیكی‌، از زمان‌ سبزشدن‌ تا بلوغ‌ فیزیولوژیكی‌ و تأثیرات‌ متقابل‌ این‌ فرایندها با محیط است، اختلاف‌ بین‌ عملكرد ثبت‌ شده‌ و میانگین‌ عملكردها، به‌ عواملی‌ كه‌ از بروز كامل‌ پتانسیل‌ ژنتیكی‌ گیاهان‌ جلوگیری‌ می‌كنند مربوط می‌شود، برای‌ تعدادی‌ از مؤلفه‌ های‌ صفات‌ مقاومت‌ به‌ سرما، تنوع‌ ژنتیكی‌ وجود دارد. تركیبی‌ از مقادیر كمی‌ از این‌ تنوع‌، با برخی‌ ازتكنولوژی‌های‌ دقیق‌ اصلاحی‌ كه‌ در اینجا بحث‌ شد، می‌تواند زمینه‌ را برای‌ دستكاری‌ ژنهایی‌ در زمینه‌های‌ ژنتیكی‌ خالص‌ فراهم‌ سازد.
در مناطقی‌ كه‌ گیاهان‌ حساس‌ به‌ سرما كشت‌ می‌شود، هر جا كه‌ دماهای‌ سرد درطول‌ فصل‌ رویش‌ غالب‌ است‌، اصلاح‌ مقاومت‌ به‌ سرما كه‌ منجر به‌ تولید بهتر در مزرعه‌ می‌شود، می‌تواند قسمتی‌ از تفاوت‌ بین عملكردهای‌ بهینه‌ و عملكرد واقعی‌ را كاهش‌ دهد.
اصلاح‌ یك‌ صفت‌ مقاومت‌ به‌ سرما به‌ صورت‌ منفرد نمی‌تواند در یك‌ محیط دارای‌ محدویت‌ از نظر دما، اثری‌ روی‌ عملكرد یك‌ ژنوتیپ‌ خاص‌ داشته‌ باشد، بلكه‌ راه‌ بهتر این‌ است‌ كه‌ چندین‌ صفت‌ مقاومت‌ را در زمینه‌ ژنتیكی‌ مناسب‌ جمع‌آوری‌ كنیم‌ تاژنوتیپ‌هایی‌ به‌ دست‌ آیند كه‌ توانایی‌ تولید را در شرایط دمایی‌ سرد طی‌ فصل‌ رشد داشته‌ باشند (5).

مواد و روش ها
به منظور بررسی تحمل گیاه زیره به سرما آزمایش به صورت اسپلیت پلات فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار در گلخانه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی به اجرا در آمد.
فاکتورهای مورد آزمایش شامل خو سرمایی (خوسرمایی و عدم خوسرمایی ) به عنوان پلات اصلی و ترکیب اکوتیپ (تربت، قوچان، سبزوار، خواف، قائن) در دما (0،3-، 6-،9-،12-،15- درجه سانتیگراد) به صورت فاکتوریل در پلات فرعی در نظر گرفته شده بود. تحمل به سرما و بازیافت گیاه از طریق اندازه گیری صفاتی مانند درصد بقا و دمای کشنده برای 50% از نمونه ها (LT 50 ) سه هفته پس از اعمال تیمار یخ زدگی و ارتفاع گیاه تعداد گره در ساقه اصلی، وزن خشک گیاه، دمای کاهنده 50% وزن خشک گیاه ( DMT50 ) در پایان اندازه گیری مورد نظر بود که به دلایلی آزمایش ادامه نیافت.
بذور پنج اکوتیپ زیره با دقت به صورت منوکارپ در آمد. سپس با قارچ کش کربوکسی تیرام به مدت 24 ساعت آغشته شد. این عمل بواسطه قرار دادن بذور در دستمال های پارچه ای و خیساندن آنها توسط آب شهری بود. به گونه ای که آب از شیر با دبی تقریبی 1 قطره در ثانیه بر دستمال های حاوی بذر و قارچ کش ریخته و از سمت دیگر اضافی اب از دستمال ها خارج می شد. سپس بذور ضد عفونی شده را در پتری دیش کشت کرده و بیش از 50% از بذور تمام اکوتیپهای مورد نظر پس از 72 ساعت جوانه زدند، که این زمان به عنوان زمان جوانه زنی ثبت شد. سه روز پس از جوانه زنی بذور مذکور توسط پنس آغشته به وایتکس رقیق شده در لیوان های پلاستیکی ( با قطر 8 cm) که از قبل در زیر آنها زهکش تعبیه شده بود قرار داده شد. خاک مورد استفاده مخلوطی از ماسه و خاک برگ ضد عفونی شده بود که با آون استریل شد. بستر کشت متشکل از این دو ماده به نسبت مساوی بود. خاک پیش از کشت خیس شده روی بذور کشت شده در لیوان ها ماسه ای به ضخامت 3 تا 4 میلیمتر پوشانده شد.
لیوان ها هر یک روز در میان آبیاری شده و در شرایط دما و رطوبتی گاخانه های تحقیقاتی نگهداری شدند. پس از حدود 4 روز گلدانها به مرحله سبز شدن رسیدند. در ابتدای کار تمامی اکوتیپهای مورد آزمایش به خوبی سبز شدند و مشکلی نیز در مورد بوته میری مشاهده نشد. ولی باگذشت حدود یک هفته از زمان سبز شدگی، در تمامی اکوتیپ ها کمابیش علائم بوته میری مشاهده شد. پس از حدود پانزده روز(مرحله دو برگ حقیقی) عوارض بوته میری به گونه بود که ادامه آزمایش غیر ممکن نمود.
 
دلایل پیشنهادی برای توقف آزمایش و از بین رفتن گیاهچه ها
1-      وجود عامل بیماری ( احتمالا قارچ Fusarium oxysporum) در داخل یا سطح خارجی بذر ها(7)
2-       وجود عامل بیماری در بستر کشت ( آلودگی خاک یا لیوان ها)
3-       انتقال عامل بیماری توسط ابزار مورد استفاده برای کشت
4-       انتقال عامل بیماری از گلدان ها و طرح های مجاور و حتی از خارج گلخانه
5-       دما و رطوبت نسبی بالای هوا( شرایط گلخانه ای)
6-       آبیاری بیش از حد
7-       تیره بودن خاک بستر به گونه ای که دمای خاک در روز به بیش از 35 درجه سانتیگراد هم می رسید
8-       تراکم بالای کشت (بیش از 10 گیاهچه در هر لیوان)
9-       حساسیت بیش از حد گیاهچه های زیره سبز به شرایط فوق الذکر
 
پیشنهادات جهت کاهش بوته میری و کاهش خطا در آزمایش
استفاده از ماده سدیم متیل دی تیو کاربامات. این ماده بر روی جوانه زنی، رشد گیاه، و عدم ابتلای زیره سبز به بوته میری اثر مطلوبی نشان می دهد.
استفاده از کود ها ی آلی، نیتروژنه، فسفره و پتاسه در کاهش شدت بیماری بوته میری موثر است.
استفاده از قارچکش های خاک مصرف مانند اگروزان که پایداری زیادی در خاک داشته در صورت انتقال عامل بیماری، از ابتلای گیاهچه ها جلوگیری می کنند.
استفاده از مدیریت های زراعی از جمله افزایش فواصل آبیاری، کاهش تراکم بوته ای، تنظیم دما و رطوبت نسبی گلخانه و استفاده از وسایل و خاک استریل و جلوگیری از انتقال بیماری از مناطق مجاور نیز می توانند ابتلای گیاهچه ها به بوته میری را کاهش دهند.
نویسنده / مولف: الیاس رضاییان زاده

استفاده از روش استخراج فوق بحرانی در جداسازی مواد موثره غنچه میخک
 


استفاده از روش استخراج فوق بحرانی در جداسازی مواد موثره غنچه میخکگیاهان داروییمرتضی مافی 1، فرشاد یزدانی1، فتح الله فرهادی21 - عضو هیأت علمی مركز پژوهشهای شیمی و مهندسی شیمی ایران ،خ شیراز، خ سهیل،پ657 صندوق پستی 186 - 14335،E-mail: mafi@ccerci.ac.ir2 - عضو هیأت علمی دانشكده مهندسی شیمی دانشگاه صنعتی شریف ، تهران خیابان آزادی
 
خلاصه
مواد مؤثر موجود در گیاهان دارویی مواد با ارزشی هستند كه باعث اثرات درمانی و تقویتی می‌گردند. تاثیر این مواد به‌طور مستقیم متناسب با مقدار موادیاست كه در اختیار قرار می‌گیرند. روش استخراج فوق بحرانی باعث می‌شود تا بیشترین ماده مؤثر موجود در گیاه به‌طور انتخابی استخراج گردد. باقیمانده حلال در ماده استخراج شده غیرسمی بوده و آلودگی باقی نمی‌گذارد. دراین تحقیق مواد مؤثره غنچه میخك ((EugeniaCaryophyllata Thunb از تیره مورد (Myrlaceae) به روش فوق بحرانی استخراج و تاثیر مؤلفه فرآیندی بر مقدار ماده موثره استخراج شده بررسی گردید.
واژه های كلیدی : گیاهان داروئی- مواد مؤثره - میخك

 مقدمه
مواد مؤثره موجود در گیاهان دارویی به نسبتهای گوناگون در بخشهای مختلف گیاه نظیر گل، برگ، ریشه، پوست، ساقه و دانه ذخیره می‌گردد. جهت خارج نمودن این مواد روشهای متفاوتی از جمله جوشاندن و دم كردن گیاه و استخراج با بخار (عرق گیری) وجود دارد. از آنجا كه برخی از مواد مؤثر موجود در گیاه در اثر بالا رفتن دما هنگام دم كردن و یا عرق گیری شكسته و یا تبدیل می‌شوند، تاثیر نهایی گیاه دارویی كاهش یافته و در برخی موارد به‌كلی از بین می‌رود. بدین منظور روشهای دیگری جایگزین روشهای سنتی شده است. یكی از این روشها استخراج با حلال است. حلالهای شیمیایی گوناگونی مانند اتانول،متانول،استن، گلیسیرین وگلایكول‌ها می‌توانند مورد استفاده قرار گیرند. از اوائل دهه هشتاد میلادی روش استفاده از حلال فوق بحرانی افقهای روشنی را جهت استخراج دقیق، كامل و ایمن مواد موثر گیاهان دارویی فراروی قرار داده است(1و2)و در سالهای اخیر بیشتر توسعه یافته است (3و4).
 
مواد و روشها
میخك درختی است به ارتفاع 10 الی 12 متر و برداشت محصول به صورت غنچه‌های آن از سال دهم آغاز می‌گردد. غنچه‌های خشك شده این درخت ظاهری شبیه به میخ كوچك دارد و از این رو به میخك موسوم گردیده است (شكل شمارة 1).
 
پژوهشهای بیولوژیكی و بیوشیمیایی فراوانی دربارة قسمتهای مختلف درخت میخك به‌خصوص غنچه‌های آن و در مورد اوژنول انجام شده است و خاصیت ضد اكسیدان و غیرسمی بودن آن بر روی حیوانات به اثبات رسیده است(5). از غنچه میخك به عنوان داروی تقویت كننده، مسكن اعصاب و درد، ضدالتهاب، ضدكرم و قارچ، محرك اشتها، ضدعفونی كننده قوی، ترمیم كننده جراحت و به عنوان چاشنی اغذیه و از اسانس آن برای مطبوع كردن انواع اغذیه استفاده می‌شود (6). گیاه میخك حاوی اسانسی است كه به طورعمده از اوژنول تشكیل شده است به طور كمی ثابت شده است مقدار اسانس در غنچه درخت میخك بیشتر از قسمتهای دیگر گیاه است. این مقدار حدود 15% وزنی گزارش شده است (7). ارزش اسانس تهیه شده به مقدار درصد اوژنول بستگی دارد. اوژنول مایعی روغنی به رنگ زرد روشن تا بیرنگ با نقطه جوش Cْ255 است و بوی اسانس میخك ناشی ازاین ماده است(8). غنچه میخك به‌طور سنتی به روش استخراج با بخار جدا می‌گردد. در تحقیق فوق روش جدید حلال فوق بحرانی مورد استفاده قرار گرفت.
نتایج و بحث
عملیات استخراج فوق بحرانی بر روی 100 گرم پودر غنچه میخك در یك سل استخراج به حجم یك لیتر و حداكثر فشار عملیاتی 200 بار انجام گرفت و گاز CO2 به عنوان حلال انتخاب گردید. جهت بررسی نحوه تاثیر مؤلفه فرآیندی فشار عمل استخراج در چند فشار متفاوت انجام گرفت و اسانس استخراج شده در شرایط مختلف مورد مقایسه قرار گرفت. تحلیل نمونه‌ها به روش گاز كروماتوگرافی (GC) و گاز كروماتوگرافی جرمی (GC Mass) صورت گرفت. تحلیل نمونه‌ها سه جزء اصلی را در اسانس استخراج شده نشان می‌دهد، جزء عمده و اصلی آن به روش گاز كروماتوگرافی جرمی اوژنول تشخیص داده شد. دو جزء عمده دیگر استیل اوژنول (Acetyl Eugenol) و كاریوفیلن Caryophyllene)) است (شكل شمارة 2).


نتایج آزمایش نشان می‌دهد كه تغییر در فشارفرآیند استخراج برمقدار هر یك از اجزاءتاثیر متفاوت دارد و تاثیر فشار بر تركیب درصد اجزاء استخراج شده درشكل شمارة 3 نشان داده شده است. بنابراین با تنظیم مناسب فشار می‌توان مقدار حداكثر اوژنول را از غنچه میخك استحصال نمود. براساس نتایج حاصل مقدار اوژنول استحصال شده با افزایش فشار به 169 بارافزایش می‌یابد و بعد برای فشارهای بالاترثابت می‌ماند

بازده كلی استحصال به روش فوق بحرانی 80 درصد و حداكثر مقدار اوژنول موجود در اسانس 7/86 درصد است. تعداد كم اجزاء تشكیل دهنده اسانس استخراج شده نشان از انتخاب پذیری بالای روش استخراج فوق بحرانی دارد و درصد بالای ماده موثره اوژنول در اسانس از مزایای این روش است. از نظر ظاهری نیز اسانس حاصل از روش استخراج فوق بحرانی از بوی مطبوع تر و پایداری بیشتری نسبت به اسانس حاصل از استخراج با بخار برخودار است.