خاطرات سبز

خاطرات سبز

شهامت در گفتن کلمه «نمی‏دانم» حضرت علی علیه‏السلام می‏فرماید: «گفتن «نمی‏دانم» را بیاموز؛ زیرا اگر گویی: نمی‏دانم، به تو آموزند تا بدانی و اگر گویی می‏دانم، از تو سؤال کنند تا نادانستنت آشکار شود». یکی از ویژگی‏های برجسته علامه طباطبایی، شهامت ایشان در گفتن «نمی‏دانم» بود. برخی از انسان‏ها، حاضرند پاسخ‏های نادرست به افراد بدهند و آنها را در بسیاری از زمان‏ها به گمراهی افکنند، ولی «نمی‏دانم» نگویند. آنها کسانی هستند که به تعبیر زیبای حافظ «عرض خود می‏برند و زحمت ما می‏دارند»، اما علامه طباطبایی، با آن همه مقام علمی خویش، بارها در پاسخ پرسش‏ها، واژه «نمی‏دانم» را بر زبان جاری کرده بود. یکی از شاگردان وی در این‏باره می‏گوید: «در طول سی سال که افتخار درک محضر ایشان را داشتم، هرگز کلمه «من» از ایشان نشنیدم. در عوض، عبارت «نمی‏دانم» را بارها در پاسخ سؤالات از ایشان شنیده‏ام. همان عبارتی که افراد کم‏مایه از گفتن آن عار دارند، ولی این دریای پرتلاطم علم و حکمت، از فرط تواضع و فروتنی به آسانی می‏گفت و از گفتن آن، هیچ ابایی نداشت». پاسخ‏گویی به پرسش ها یکی از بزرگان درباره علامه طباطبایی می‏گوید: «ایشان تابستانی را در دَرَکه در اطراف تهران به سر می‏بردند. در آن سال‏ها افکار کمونیستی و ماتریالیستی رایج بود. یکی از صاحب‏نظران افکار مادی، خواست با ایشان به بحث آزاد بنشیند. ازاین‏رو، به حضور ایشان در همان ییلاقی که در تابستان برای تعطیلات تابستانی می‏گذراندند، رفت. علامه می‏فرمود: وقتی این صاحب‏نظر آمد، از صبح شروع کرد به بحث تا پایان روز و من از راه برهان با او به سخن نشستم. بعدا این شخص مارکسیست می‏گفت: آقای طباطبایی مرا خداشناس کرد. باری علامه طباطبایی، حرف توهین‏آمیز هر کافری را می‏شنید و نمی‏رنجید و از پرخاش پرهیز می‏کرد». وفا کنیم و ملامت کشیم و خوش باشیم *** که در طریقت ما کافری است رنجیدن