سوغات ننه سرما...

   خريدن، نگهداري و مصرف درست و به موقع اين ميوه‌ها، به همين سادگي نيست. سبك و سياق خودشان را دارند، ميوه‌هاي ننه سرما.

ميوه‌ها هم ميدان دارند

چطور خريد خوبي از ميدان‌هاي ميوه و تره‌بار داشته باشيم؟ميدان‌هاي ميوه و تره‌بار شهرداري، آخر از توليد به مصرف است. واردش كه مي‌شوي، درست مثل بازار مكاره‌اي است كه همه چيز مي‌شود پيدا كرد. منتها فرقش با آن بازارها اين است كه هم در و پيكر درست و حسابي دارد، هم مديريت و قيمت مشخص. منتها خريد كردن از اين بازارها همين‌طور بي‌حساب و كتاب ممكن است به‌صرفه نباشد. راه و چاه دارد.

كي بريم تره‌بار؟
عصرها، بدترين زماني است كه مي‌شود براي خريد از اين بازارها انتخاب كرد. آن قدر شلوغ است كه تا به خودتان مي‌آييد، متوجه مي‌شويد مثلا براي 2 كيلو پياز فقط 20 دقيقه داخل صف مانده‌ايد. اين موقع، همة آن‌هايي كه از سر كار برگشته‌اند، مي‌آيند براي خريد. غير از اين، توي اين بازار هم، سحرخيزها كامروا هستند. ميوه‌هاي خوب و نوبر، معمولا صبح‌ها تمام مي‌شود.

اگر هم زياد سحرخيز نيستيد، حدود ساعت 11صبح تا 3بعدازظهر، وقت خوبي براي اين كار است. يادتان هم باشد ميدان‌هاي تره‌بار، زمستان از 8 صبح تا 7 بعدازظهر باز هستند.

در نظر داشته باشيد ميدان ميوه و تره‌بار، بقالي سر كوچه نيست كه هر روز راه بيفتيد و براي يك عدد پفك برويد آن‌جا. تعريف اين بازارها مثل فروشگاه‌هاي زنجيره‌اي، براي خريدهاي عمده و متنوع است. بايد برنامه‌ريزي كنيد و خريدهاي هفتگي انجام دهيد. هميشه يك برگة اقلام مورد نياز بايد كنار دست خانم خانه باشد.

ليست كه پر شد، يك يا دو نفري بايد راه بيفتند بروند ميدان تره بار. اين‌طوري، صرفه‌جويي خريد از ميدان ميوه، بيشتر به چشم مي‌آيد.

چي بخريم؟
بعضي مواد غذايي و جنس‌هايي كه اين‌جا پيدا مي‌شود، با همين قيمت و كيفيت، همه جا هست. بي دليل، بارتان را سنگين نكنيد.

اگر هم براي ميهماني خريد مي‌كنيد و ميهماني جمع‌وجور است، خريد از مغازه‌ها گزينة بهتري مي‌تواند باشد. خيلي تفاوت هزينه زياد نمي‌شود، لااقل خيالتان از همان چهار تا سيبي كه خريده‌ايد، راحت است.

بعضي ميوه‌ها مثل هندوانه و ديگر صيفي‌جات،  طوري نيستند كه زود خراب شوند. به همين دليل، معمولا جنس‌هاي مشابه، در مغازه و تره‌بار كيفيت مشابهي دارند. اما بعضي ميوه‌ها مثل سيب، گلابي، گيلاس و... زود خراب مي‌شوند يا از شكل و قيافه مي‌افتند. در خريد دسته دوم، دقت و وسواس بيشتري داشته باشيد.

چطور بخريم؟
اين‌جا مثل يك نمايشگاه است. پس همان دم در كه به اولين غرفه رسيديد، شروع نكنيد به خريد. اول همة غرفه‌ها را چرخي بزنيد و از نظر خلوتي، اخلاق فروشنده و مهم‌تر از آن‌ها كيفيت ميوه‌ها، بررسي كنيد.

غرفه‌هاي ميدان، چند دسته‌اند. ميوه، سبزيجات، لبنيات، گوشت و.... اول تكليفتان را مشخص كنيد كه موضوع خريد امروز چيست. ابتدا غرفه‌اي را انتخاب كنيد كه كمترين خريد را داريد. چون اگر از اولين غرفه با چهار پنج تا پلاستيك، در حالي كه در مجموع 20 كيلو سنگين شده‌ايد، بيرون بياييد، ادامة خريد سخت مي‌شود.

اصولا خريد هفتگي از تره‌بار، مي‌طلبد دو نفري برويد. يكي انبارداري كند، يكي هم كالاها را خريداري و ترخيص كند. اين‌طوري، هم مي‌شود كامل خريد كرد، هم خريد اول، آخري نمي‌شود، چون كسي از كت و كول نمي‌افتد.

يك نكته را هم يادتان باشد. فروشنده‌هاي اين غرفه‌ها، به دليل شغلشان، دستشان ترازوست. منتها چون حسابي ورزشكارند، 4 كيلو برايشان 2 كيلو هم نمي‌شود. به خاطر همين، پلاستيك شما كه قرار است مثلا يك كيلو خيار داشته باشد، هميشه از 3 كيلو بالا مي‌زند. ربع كيلو بخواهيد تا يك كيلو به‌تان بدهند.

چند نكته كوچك در ميدان تره‌بار
دنيا براي خودش نظم مشخصي دارد. حكمتي دارد كه مثلا زردآلو بايد اوايل تابستان ثمر بيايد، پرتقال اواخر پاييز.

ميوه‌هاي زمستاني، حكم مسكّن و واكسن بيماري‌هاي فصل سرما را دارند و بدن را در برابر سرما مقاوم مي‌كنند. انگار كه ننه سرما براي مبارزه‌اي عادلانه، اين ميوه‌ها را  فرستاده باشد!

درهم است
اين‌طور مواقع، بيخودي بحث نكنيد. قانون حاكم بر ميدان‌هاي تره‌بار، درهم بودن ميوه‌هاست. اين واقعا قانون آن‌جاست. نمي‌خواهيد، نرويد.

يك تذكر  بي‌ربط
دست‌آخر هم اين‌كه اگر طلبة شير يارانه‌اي هستيد، معمولا هر روز در دو نوبت، كاميون شير به ميدان مي‌آيد. ساعت آمدنش را نشان كنيد و يك ساعت زودتر برويد، چون حسابي صف درست مي‌شود. البته بعضي وقت‌ها زياد شلوغ نيست. به هر نفر، حداقل سه پاكت شير مي‌دهند.

فقير و غني... كيلو چند؟
اين‌كه كي از مغازه خريد مي‌كند كي از ميدان تره‌بار، يك طورهايي ملاك تميز دادن فقير و غني است. باور نمي‌كنيد، قيمت‌هاي مغازه و ميدان را مقايسه كنيد. مي‌دانيد كه در تره‌بار، ميوه درهم است، ديگر...

میوه رمز بقای انسان و گیاه!
گیاهان برای پخش‌کردن بذرهایشان، از میوه استفاده می‌کنند. برخی گیاهان مانند افرای چناری، میوه خشك خاردار یا چرمی دارند كه به وسیله باد پراكنده می‌شود. اما میوه‌های آبدار و گوشتی را  ما و حیوانات با علاقه فراوان می‌خوریم و پس از خوردن میوه، بذر آن را در جایی دورتر از گیاه روی زمین می‌اندازیم.

معمولا مزة میوه پیش از رسیده شدن بذرها خیلی بد است. ارتباط گیاه با آن‌هایی كه میوه‌هایش را می‌خورند، كاملا دوطرفه است. گیاه یك وعده غذای خوب تقدیم می‌كند و در عوض، انتظار دارد کاری کنیم که نسلش منقرض نشود!

توی قوطی میوه فروش چی هست؟

وقتی میوه‌فروشی می‌روید، یادتان باشد دارید از یک داروخانه یا لااقل عطاری خرید  می­کنید. اگر اهل تغذیة اصولی باشید، دانستن ویتامین و مواد مفید معدنی میوه‌هایی که این روزها در مغازه‌ها پیدا می شوند، به کارتان می آید.

موز: ویتامین ب6، اسید فولیک، پتاسیم، منیزیم، پتاسیم، نیاسین
سیب: بیوتین، آهن، پتاسیم
آناناس: ویتامین‌ث، منیزیم، پتاسیم
کیوی:  پتاسیم، منیزیم، پتاسیم، آهن، فسفر، کلسیم، ویتامین‌های‌ كا و ث
نارنگی: منیزیم، کلسیم، پتاسیم، ویتامین‌ث
انبه: منیزیم، پتاسیم، اسید فولیک، بیوتین، ویتامین‌های ث و آ
پرتقال: اسید فولیک، بیوتین، ویتامین ب1 و ث، منیزیم، كلسیم، پتاسیم، فسفر
لیمو: اسید فولیک، ویتامین ث، منیزیم، پتاسیم

میوه‌هایی برای تمام فصول

هیچ میوه‌ای به اندازه میوة تازه، مفید و دارای ارزش غذایی نیست. با این حال، بعضی میوه‌ها را می‌شود با كمترین آسیب بر ارزش غذایی آن‌ها انبار و ذخیره كرد. مثلا سیب یكی از بهترین موارد برای انبار كردن است. انواع دیررس سیب را می‌توان تا یك سال در انبار نگه داشت.

این سیب‌ها بعد از چیده شدن، آمادة خوردن نیستند و در مدت انبارداری به تدریج نشاسته و اسیدهای موجود در میوه به قند تبدیل می‌شود و میوه طی چند هفته یا چند ماه به اصطلاح می‌رسد.

بعضی از گلابی‌ها را هم می‌شود تا چند ماه انبار كرد، البته نه به اندازة سیب. گلابی زودتر رسیده می‌شود و اگر به موقع مصرف نشود، لك‌لکی می‌شود و پوسیدگی پیدا می‌کند.
كیوی هم میوة مطلوب انباردارهاست و می‌توان در انبارهای سرد تا چند ماه، آن را نگه داشت.

كيوي‌هاي سفت را می‌توان هشت هفته در اتاقی با دمای معمولی نگهداری كرد. میوه‌های كاملا رسیده نیز به مدت یك هفته در یخچال باقی می‌مانند. اما میوه‌های نارس را می‌توان در دمای پایین، خیلی بیشتر از این‌ها نگه داشت. تزریق گاز CO2 عمر انبارداری کیوی را به ۱۲ ماه هم مي‌رساند.

انگور جزء میوه‌های حساس است و باید در نگهداری‌اش دقت زیادی كرد. با تمام این‌ها پیشرفت انبارداری باعث شده بتوان میوه‌های گوشتی و آبدار انگور را در دمای ۳۱ درجه فارنهایت و رطوبت ۹۵ درصد به مدت سه تا شش ماه بسته به نوع آن، همان‌طور تازه نگه داشت.

 

آن‌چه خوبان همه دارند این‌ها تنهایی دارند!

از پوست مرکبات، اسانس‌های معطری می‌گيرند كه ضدعفونی‌كننده است  و در ساختن ادكلن و مرهم‌های ضد زخم به كار می‌آید. از پوست خارجی این میوه‌ها، ترشی‌ و مربا هم می‌شود درست کرد. پوستشان را اگر كنار منقل يا بخاری بگذارید، محيط خانه را معطر می‌کنند.

تلخی بعضی از آن‌ها مثل ترنج و دارابی مربوط به يك مادة مؤثر است كه اشتها را باز می‌كند.
رب نارنج كه در اثر جوشاندن و غليظ كردن آب نارنج به‌دست می‌آيد، نه تنها يك چاشنی خوب برای ترش كردن غذاها است ، بلكه يك مرهم ضد زخم، ضد انگل و ضد ميكروب هم هست.

برای از بين بردن چربی پوست و موها هم می‌توانيد از رب يا آب‌ميوه مرکبات استفاده کنید.
برای پاك كردن لكه‌های قرمز و سياه كه روی پوست و صورت و بدن به ‌وجود می‌آید، به رب نارنج، نمك زده و روی آن‌ها بماليد و بگذاريد تا خوب خشك شود.

 برای نرم كردن دست و صورت و از بين بردن گوشت‌های زيادی، سراغ رب نارنج و بدل آن ليمو برويد. برای از بين بردن زگيل بايد نوع ترش این میوه‌ها را با پوست و هسته در سركه خيساند و آن‌ را له كرد و روی زگيل گذاشت.

اگر با خوردن مرکبات، احساس ناراحتی در معده كرديد  يا مبتلا به دل درد و درد پهلو شديد، کمی صبر کنید. داشتن مواد راديواكتيو در این میوه‌ها، امراض خفته را بيدار می‌كند.
برای معالجه گواتر سمی و كوچك كردن غده آن، بهترين وسيله ضماد كوبيدة پوست پرتقال و ليمو است .

سالاد ميوه‌هاي زمستاني
سالاد یعنی همه چیز با هم و در کنار هم. یک شام زمستانی را در کنار هم و با میوه‌هایی که در این فصل پیدا می‌شود، می‌توان دلپذیرتر کرد. موافق نیستید؟

مواد لازم
يك فنجان مغز پرتقال
يك فنجان انگورهسته گرفته
يك فنجان مغز نارنگي
يك فنجان سيب پوست گرفته ورقه شده
يك فنجان موز  حلقه شده
2 عدد كيوي پوست گرفته شده
يك فنجان خامه آماده شده
2 قاشق سوپ‌خوري  آبليمو

طرز تهيه
آبليمو را در ظرف سالاد بريزيد. سيب ورقه شده را با آن مخلوط كنيد. بعد به جز كيوي، بقية ميوه‌ها را اضافه كنيد. ميوه‌ها را به آرامي مخلوط كنيد و بعد خامه را در

 

قيف با ماسورة كنگره‌دار روي سالاد به صورت شكوفه تزئين كنيد. حالا كيوي‌ها را چهار قاچ كنيد و روي سالاد را با آن تزئين كنيد. تا مي‌توانيد، سليقه به خرج بدهيد. سالاد ميوه هنوز از آن چيزهايي نيست كه لوس و تكراري شده باشد.

تو سرخ
میوه پوست کلفت تو سرخ در شمال ايران به عمل مى‌آيد. نوعى ميوة مركب است که  طرفداران زيادى ندارد. در خوزستان درخت این میوه به ?حسينقلى خانى? معروف است. در تهران هم به آن گريپ فروت  می‌گویند. خوردن آب آن اشتهاآور است و براي تقويت معده و قلب به كار مى‌رود. اين ميوه، راست کار آن‌هاست که دائم فشارشان بالا می‌زند. گريپ فروت، تقريبا  ۴هزارسال پيش در مالزي كاشته شد، ولي تا قرن ۱۶ ناشناخته بود؛ تا اين‌كه اسپانيايي‌ها آن را به همه‌جاي دنيا بردند.

ليمو ترش
نزدیک به 400 سال پيش از تولد مسيح، تئو فراست از ليمو سخن گفت. اما تنها در قرن چهارم ميلادي، هنگامي که جنگجويان مسيحي در جنگ‌هاي صليبي به فلسطين رسيدند، ليمو را ديدند که در باغ‌هاي آن سرزمين کشت شده بود. در آن زمان، اين داستان بر سر زبان‌ها بود که دو نفر به خاطر جرمي که مرتکب شده بودند، از طرف دادگاه به مرگ با نيش افعي محکوم شدند. زني به آن‌ها رحم کرد و چند ليمو به آن‌ها داد. آن‌ها با خوردن ليمو از نيش افعي‌ها مصون ماندند و زهر در آنان اثر نکرد.

ابن سينا پزشک معروف ايراني، آب ليمو را بهترين دارو براي تشنجات ناشي از تب مي‌دانست و يرقان را هم با ليمو معالجه مي‌کرد.

باب بارتو
در بلوچستان معروف به  باب بارتو است. نوعى ميوه از خانوادة مركبات است كه هسته‌اش، لعاب زيادى مثل تخم كتان دارد و براى نرم كردن سينه بسيار مفيد است.

بالهنگ
بیشتر شهرتش به خاطر مربای خوشمزه‌ای است که با پوست کلفت آن درست می‌کنند. این یکی هم 70 درصدش پوست است!

نارنگى
انواع و اقسام شيرين و ترش و بزرگ و كوچك دارد. علاوه بر عناصر مفيدى كه همه مرکبات دارند، مقدارى هم كلر و برم دارد که در لطيف كردن پوست دست و صورت به کار می‌آید. نوع شيرين اش در تسكين اعصاب اثر دارد.

كيوي
استرس، مواد مضر و كمبود خواب، روي بدن انسان اثر مي‌گذارند. هر كس كه مي‌خواهد به اين وضع گرفتار نشود، بايد در طول روز، كيوي بخورد. كيوي از تب، ناراحتي‌هاي معده و روده، بي‌حالي و خستگي، سرفه‌هاي شديد و سرماخوردگي كه در اثر وجود باكتري‌ها بروز مي‌كند، جلوگيري و سيستم حفاظتي بدن را تقويت مي‌كند .

كيوي آنزيم‌هايي دارد كه پروتئين‌ها را تجزيه مي‌كنند. اگر كيوي را بعد از غذاهاي گوشتي و لبني بخوريد، اثر آن تقويت مي‌شود و عمل هضم غذاهاي سنگين در معده و روده را آسان‌تر مي‌كند. اما اگر کیوی نارسِ مثل سنگ به پُست‌تان خورد، کافی است یک دانه سیب داخل جعبه‌شان بگذارید. در عرض چند ساعت، دلشان نرم‌نرم می‌شود. حکمتش چیست نمی‌دانیم!

لبو
میوه که نیست، اما چون این روزها طرفدار داغ زیاد دارد، این‌جا راهش داده‌ایم. بیشتر به عنوان یک سبزی سالادی شهرت دارد.خاصیت تصفیه‌کنندگی دارد.نوشیدن آب چغندر، باعث تحریک کبد، کلیه‌ها، صفرا و روده شده و در تقویت فعالیت سیستم گوارشی، بسیار مفید است.

در طب چینی از چغندر برای بهبود عملکرد قلب، آرامش روان و تصفیه خون استفاده می‌شده است. این نکته را هم وقت خرید یادتان باشد که هر چغندری لبو نمی‌شود. لبو باید کاملا قرمز باشد و از رگه‌های سفید در آن خبری نباشد.

پرتقال
پرتقال شاه ميوه‌های زمستانی است. سرشاراز ويتامين‌هاي ب، ث و آهن، آهک، کلسيم، فسفر، منيزيم، پتاسيم، سديم و مس است. ويتامين آ در پرتقال نیست ولي کاروتن دارد. اين ماده وقتي خورده مي‌شود، با عصير کبد مخلوط مي‌شود و درکبد ويتامين آ مي‌سازد.
از نظر شيميايي، پرتقال را منبع غني ويتامين‌‌ث مي‌دانند و جالب اين که پوست آن در بسياري موارد حتي مغذي تر از پرتقال است.

يک ليوان آب پرتقال، 120 ميلي‌گرم ويتامين‌ث دارد؛ يعني دو برابر مقدار توصيه شده در روز است. آب پرتقال هر چقدر سردتر باشد، ويتامين‌ث را بيشتر حفظ می‌کند.

خرمالو
خرمالو سرشار ازويتامين آ و بتاكاروتن و همچنين  مقدار قابل توجهي ويتامين‌هاي ب1، ب2، ب3 و ث است. در ضمن، اين ميوه مواد معدني زیادی مثل كلسيم، گوگرد ، آهن ، فسفر، منيزيم و پتاسيم دارد.

خرمالو ميوه اشتها‌آوري است.  مواد قندي خرمالو براي مبتلايان به بيماري قند، زيان ندارد. خرمالو چربي‌هاي خون را كم مي‌كند.

شاخ در نياوريد، ولي آب خرمالو زخم‌ها را خوب مي‌كند. براي آفت دهان و گلودرد هم خوب است. حالا این‌که احتمالا از مزة گس آن خوشتان نمی‌آید پای خودتان