پيدا شدن سياراتي مانند زمين
شايد ديميتار ساسلوف زماني که چند روز پيش بر صحنه کنفرانس جهاني تد که در انگلستان برگزار شد، قرار گرفت تا سخنراني 18 دقيقه اي خود را آغاز کند هرگز فکر نمي کرد آنچه در دقيقه هشتم سخنرانيش خواهد گفت به سرخط مهمترين رويدادهاي علمي جهان تبديل شود.
او سخنان خود را با داستان پيدا کردن بقاياي استخوان هاي کپرنيک آغاز کرد و با روياي کپرنيکي ادامه داد و درباره سيارات فراخورشيدي صحبت کرد. او در اسلايدهاي خود نشان داد که علي رغم کشفياتي که در 15 سال گذشته رخ داده است اما نمودار جرمي سيارات پيدا شده به شدت نااميد کننده است. تعداد انبوهي از سيارات پيدا شده، مشتري گون هاي غول پيکر گازي هستند که کانديداي مناسبي براي سيارات زمين مانند نيستند.
ساسلوف بدين ترتيب به دقيقه 8 سخنراني خود رسيد که با نشان دادن اسلايدي اعلام کرد در نخستين داده هايي که از تلسکوپ فضايي کپلر در اختيار محققان قرار گرفته است حداقل 140 سياره زمين مانند در راه شيري کشف شده اند و اين يعني تغيير تمام دانسته هاي ما از توزيع جرمي سيارات فراخورشيدي.
اگرچه او اشاره کرد که اين ها تنها نامزدهايي از سيارات هستند اما اعلام کرد از نظر آماري، اين داده ها براي ما معني خاصي دارند و آن معني اين است که اينک با صداي بلند و رسا مي توانيم بگوييم سياراتي مانند ما در آن بيرون فراوانند و کهکشان ما مملو از سيارات زمين مانند است. او در ادامه افزود: مي شود تخمين زد که حدود 100 ميليون سياره بالقوه زيست پذير در کهکشان ما وجود داشته باشند.
انتشار چنين خبري اگرچه براي همه علاقه مندان هيجان انگيز است اما همه از آن استقبال نکرده اند و در راس آنها NASAقرار دارد. معمولا نتايج چنين پروژه هايي مدتها پيش از انتشار، براي بررسي در اختيار دانشمندان باقي مي ماند و با نظارت آژانس هاي حامي طرح منتشر مي شود. در حاليکه انتظار مي رفت نخستين داده ها فوريه سال آينده منتشر شود، اينک ساسلوف آنها را در تد منتشر کرده است.
اين لحظات با شکوهي در تاريخ علم ما است. شايد ما يک بار ديگر شاهد تغيير جايگاهمان در کيهان باشيم.
اما اين درز اطلاعات و حاشيه هايي که براي اين خبر به وجود آمده است نبايد سايه ايي بر روي اهميت خبر اصلي بياندازد. اين خبر بسيار مهم است، اينک ما نه تنها در مرکز عالم نيستيم، بلکه در کهکشان خود سياره اي بسيار معمولي به حساب مي آييم که در ميان دريايي از دنياهاي مشابه خود قرار گرفته ايم. اگر زمين تا اين حد عادي باشد شايد اتفاق معجزه واري که روي زمين رخ داده نيز در نقاط ديگر جهان بارها و بارها تکرار شده باشد.
اينک انسان يک گام به پيدا کردن جام مقدس ستاره شناسي مدرن که همان پيدا کردن حيات در بيرون زمين است نزديک تر شده است. اين اتفاق مهمي است و اولين باري است که ما قطعا مي دانيم در کهکشان ما سيارات زمين مانند بسياري وجود دارند.
يکي از نکاتي که با کشف سيارات فراخورشيدي براي تئوري هاي منظومه شمسي به وجود آمد اين است که ما سياراتي با ابعاد بسيار بزرگ را در فواصل نزديک به ستاره هاي مادر پيدا کرده ايم. به اين معني که شايد به دور ستاره اي هم جرم و هم سن خورشيد سياره اي را پيدا کرديم که چند برابر مشتري جرم داشت اما در مداري نزديک تر از عطارد به خورشيد، ستاره مادرش را دور مي زد و بسياري از سياراتي که پيدا کرده بوديم اين چنين بودند. آن زمان اين سوال مطرح بود که آيا ما بايد در نظريات تحول منظومه شمسي تجديد نظر کنيم يا اينکه به دليل ضعف ابزارهايمان تنها در حال نگاه کردن به استثناهاي جهان هستيم. اينک با کشف اخير که يک باره تعداد سيارات سنگي را در جاي درست خود افزايش داده است به نظر مي رسد نظريات قبلي تا حد بسيار زيادي اعتبار خود را حفظ کنند.
اين لحظات با شکوهي در تاريخ علم ما است. شايد ما يک بار ديگر شاهد تغيير جايگاهمان در کيهان باشيم.