​​​​​​​تاکتیک تنبیه کودکان

تکنیکِ تنبیه جبرانی برای این طراحی شده که میتونه در کنار توضیح ساده علت تنبیه یا همون رفتار نادرست، به‌طور عملی هم حالیش کنه که چه‌کاری نادرست بوده. در واقع تنبیه جبرانی یعنی تنبیه کردن با جبران کردن رفتار نادرست. یعنی چی؟
یعنی اینکه وقتی لباسش رو وسط اتاق می‌اندازه، تنبیه اون اینه که لباسش رو جمع کنه، چون اینطوری بهتر می‌فهمه که دقیقاً چه‌کاری نادرست بوده.
شاید منظورمون رو متوجه نشدین. فرض کنین پسری لباسش رو کثیف می‌کنه. مادرش هم اون رو تنبیه می‌کنه، چطوری؟ با زدن یک پس گردنی به‌اون و ناسزا گفتن بهش و یا بخت و اقبال خودش لعنت فرستادن و ... ، بچه همۀ این ناسزاهارو می‌شنوه و می‌فهمه اما حق داره اگه نفهمه این همه توهین چه ربطی به‌کثیف کردن لباس‌ها داره.
خوب حالا بگین، بچه اتاقش رو مرتب نکرده، تنبیه جبرانیش چیه؟ یعنی جبران رفتار نادرستش چی میشه؟ یعنی چه‌کاری جبران رفتار نادرستش محسوب میشه؟ کاملاً با شما موافقیم: تمیز کردن اتاقش.
یا اگه لیوان شیر رو ریخته، تنبیه اون اینه که شیر ریخته شده رو تمیز کنه، حتی اکه نمی‌تونه خوب تمیز کنه، همین که تلاش کنه یا کمی کمک کنه، تنبیه جبرانی اون محسوب میشه و کافیه، اما هرگز ناسزا گفتن بهش یا اینکه نذاریم پارک بره، تنبیه برای اون حساب نمیشه.
ممکنه بعضی فکر کنن همیشه امکانش نیس. یعنی همیشه امکان جبران رفتار نادرست نیس. چه باید کرد؟ اگه اینطور بود، اونوقت باید نحوۀ تنبیه براساس نتیجه نادرستش تعیین بشه.
تکنیک تنبیه نتیجه‌ای اینطوریه که نحوه تنبیه براساس نتیجه رفتار نادرست تعیین بشه، نه براساس شدت عصبانیت ما. چرا براساس نتیجه؟ چون اینطوری بهتر می‌فهمه چه‌کاری نادرست بوده. دقت کنین. مهم اینه که بفهمه کارش نادرست بوده، نه اینکه آزار ببینه.
حالا فرض کنین بچه اتاقش رو مرتب نکرده، امکان جبران اون کار نادرست، یعنی مرتب کردن اتاق رو هم، به‌هر دلیل، نداریم. خوب حالا بگین کدوم تنبیه مناسب‌تره؟
یک روز حق استفاده از اتاقش رو نداره.
یک روز حق استفاده از تلویزیون رو نداره.
درسته، نتیجه حاصل از رفتار نادرستی مثل مرتب نکردن اتاق، از دست دادن اتاقه. مهم اینه که بفهمه اگه اتاقش رو مرتب نکنه، اتاقش رو از دست میده. کسی که اتاقش رو مرتب نکرده، حق استفاده از اتاق رو نداره. کارش ربطه به‌تلویزیون نداره.
چرا باید تنبیه براساس نتیجه کارش تعیین بشه؟ چون در دنیای واقعی، تنبیه‌های واقعی، تنبیه‌های نتیجه‌ای هستن. نتیجه حاصل از مصرف مواد مخدر، درد کشیدنن و از دست دادن شغل و خونوادس. نتیجه حاصل از ننوشتن مشق، کم شدن نمره‌ها و خجالت کشیدنه. روزگار اینطوری مارو تنبیه می‌کنه.
پس تا بچه‌هامون کوچیک هستن و نتیجه کارهاشون، مثل مرتب نکردن اتاق، کم اهمیته، بهتره اونهارو با تنبیه نتیجه‌ای مواجه کنیم، تا زندگی کردن در دنیای واقعی رو هم یاد بگیرن.
تنبیه نتیجه‌ای مشکله اما به مسئولیت‌پذیری بچه‌ها خیلی کمک می‌کنه. فعلاً بگین بچه سه ساله‌ای که قشقرق به‌پا می‌کنه یا مامانش رو میزنه رو چطور میشه تنبیخ نتیجه‌ای کرد؟ نتیجۀ این کار چی میتونه باشه.
تکنیک محرومیت موقت اغلب برای بچه‌های 2 تا 5 ساله‌ای به‌کار میره که قشقرق راه می‌اندازن، یاد گرفتن که با گریه و زاری راه انداختن به‌هدفشون برسن یا به‌خودشون یا دیگران خشونت می‌کنن، یعنی دیگران را می‌زنن و ... استفاده از این تکنیک برای تنبیه این قبیل رفتارها در این‌قبیل بچه‌ها، کار رو خیلی آسون می‌کنه.
تحقیقات زیادی روی این تکنیک شده. روش اجرا اینه که بچه رو در مدت زمان مشخص، در مکان مشخص قرار می‌دیم. همین. اما لازمه برای اجرای این تکنیک حتماً به‌این چند نکته دقت کنین:
یک مکان امن و مناسب برای قرار دادن بچه داشته باشین. مثلاً اتاق خواب یا یک صندلی مشخص داخل اتاق پذیرایی. رعایت امنیت اون مهمه. هربار که می‌خواهین او رو در اون مکان قرار بدین، علت اون رو خیلی ساده به‌او بگین. قانون آگاهی رو رعایت کنین.
به‌ازای هر سال سن، یک دقیقه کودک رو در اون مکان قرار بدین. مثلاً یک بچۀ سه ساله، فقط سه دقیقه. چرا؟ چون مهمه یادمون نره که قصد آزارش رو نداریم. اختیار زیادی هم نداریم که هرکاری خواستیم باهاش بکنیم. اینکه می‌گیم به‌ازای هر سال سن، یک دقیقه، یعنی برای شدت تنبیه، زمان مهمه و سن اون، نه نوع اشتباه اون یا شدت عصبانیت ما.
اما توجه داشته باشین که مدت زمان قرار گرفتن اون توی مکان مشخص شده، از وقتی شروع میشه که همکاری می‌کنه. یعنی از وقتی که آرومه. پس وقتی اونو توی اتاق قرار دادین، اما داره همه چیز رو بهم میریزه و ... زمان رو شروع نکنین. صبر کنین تا آروم بشه و البته لازمه بهش بگین منتظر هستین آروم بشه تا زمان رو حساب کنین.
منبع: تکنیک‌های فرزندپروری