کودکان تا قبل از سن سه سالگی نمیتوانند کاملا بین واقعیت و رویا قضاوت چندانی قائل شوند. در واقع وقتی چیزی خلاف واقعیت میگویند میتواند ناشی از موارد زیر باشد.
1-یک تخیل فعال :
خلاقیت کودک شما در سالهای اولیه به سرعت در حال رشد است به حدی که در بسیاری از موارد فکر میکند هرچه به ذهنش می آید واقعیت دارد.
2-فراموشی :
وقتی کودک خردسالتان را به خاطر اینکه مداد رنگی خود را به دیوار کشیده دعوا میکنید و او میگوید که کار او نبوده احتمالا دروغ نمیگوید.او فقط فراموش کرده چنین کاری کرده است یا آنقدر آرزو دارد که ای کاش کار او نمی بود که در ذهنش باور کند رفتار خطا از او نبوده است.
3-جایز الخطا نبودن کودک :
وقتی پدر و مادر تصور کنند که بچه ی آنها اصلا نمیتواند خطا بکند خود کودک هم کم کم باور میکند.مثلا وقتی شیرش را روی زمین میریزد به خودش میگوید : (( مامان،بابا واسه این منو دوست داره که بچه خیلی خوبیم.پس بچه خوب شیرش را زمین نمیریزه ،پس من نریختم)) یا اصلا ((کدوم شیر؟))
4-برخورد درست :
با او شوخی کنید.البته شما نمیخواهید دروغگویی را تشویق کنید ولی بهترین روش برخورد با این مسئله در سن بین سه تا پنج سال آن است که خونسرد باشید و با لذت به داستان او گوش دهید.
5-صداقت :
در سالهای اولیه رشد کودک داستان بافی عموما بی ضرر است و بخشی از رشد طبیعی یک کودک دوساله به شمار می آید.به علاوه شما قصه های افسانه ای برایش تعریف میکنید چه اشکالی دارد که او نیز قصه های ساخته و پرداخته ی خود را تعریف کند.
به همین ترتیب وجود دوستان تخیلی نیز برای خردسالان طبیعی است و نشانگر رشد تخیل اوست.حتی زمانی که او از دوست خیالی اش پیش شما شکایت میکند جای نگرانی نیست.چنین دوستانی به او کمک میکنند که کشف کنید چه کسی می خواهد باشد.
6-متهم نکردن :
مسئله را طوری مطرح کنید که او خود به خود مایل به اقرار ماجرا شود نه اینکه بترسد و انکار کند.مثلا میتوانید بگویید : ((عجیبه که این مداد رنگیها دور و اطراف اتاق ریخته .کاش یکی کمک میکرد اینها رو جمع میکردم.)) یا او را تشویق به صداقت کنید.مثلا وقتی کودک می گوید که یواشکی یک شیرینی برداشته او را فورا سرزنش نکنید.اگر این رفتار وی را با داد و فریاد و نکوهش پاسخ دهید، احساس خواهد کرد که راستگویی فایده ای ندارد.
بهتر است به آرامی به او یادآوری کنید که قبل از برداشتن چیزی باید اجازه بگیرد و ضمنا از او بخاطر اینکه راستش را گفته تشکر کنید.بدین ترتیب او در می یابد که راستگویی مزایا و محاسن خودش را دارد.
7-انتظار نداشتن بیش از حد:
کودک خردسال را با انبوه انتظارات و قواعد و مقررات تحت فشار نگذارید.او همه ی آنها را درک نمیکند و از پس همه ی آنها بر نمی آید.لذا ممکن است برای اینکه شما ناراحت نشوید،دروغ بگوید.
8-دوست داشتن :
وقتی ناخواسته چراغ اتاق خواب یا اسباب بازی یا لیوان و... می شکند یا چیزی را می اندازد از ترس اینکه دیگر دوستش ندارید ممکن است مسئله را انکار کند.خوب است برایش توضیح دهید که شما او را همیشه دوست دارید، حتی وقتی کاری کند که بهتر بود انجام نمیداد.
9-اعتماد :
بگذارید کودک شما بداند که به او اعتماد دارید و خود شما نیز قابل اعتماد هستید.سعی کنید حتی المقدور دروغ نگویید.مثلا وقتی قرار است به او آمپول بزنید نگویید اصلا درد ندارد و اگر قول دادید و نتوانستید عمل کنید شهامت عذرخواهی را داشته باشید.
منبع: کتاب این گونه فرزندتان را تربیت کنید
