پرورش کودکی مسئول – قسمت اول
در زبان لاتین واژۀ مسئول از ریشۀ واژۀ پاسخ میآید. کسی که برای پاسخ دهی توانایی داشته باشد، مسئول است؛ معتمد است و به آنچه از او انتظار میرود، عمل میکند. بهعبارت دیگر، اگر از انسان مسئول درخواستی شود، به آن پاسخی میدهد.
چگونه کودکان یاد میگیرند بهشیوۀ مسئولانه پاسخ دهند؟
نخستین درسهای مسئولیتپذیری کودکان از پدر و مادری آموخته میشود، که بهنیازهای کودکانشان پاسخ داده اند. باز هم کلید موفقیت کودکان، میزان پاسخگویی پدر و مادر است.
پدر و مادری که بهطور مناسب بهکودکشان پاسخگو بودهاند، به احتمال بیشتر کودکانی مسئول بار میآورند.چرا؟ زیرا پاسخگویی، قانون طبیعی کودک میشود.
کودکانی که پدر و مادرشان نیازهای آنان را درک کرده و برآورده ساختهاند، با احتمال بیشتری داشتن مسئول را در برابر خود و دیگران درک میکنند. برای اینکه کودکان نسبت بهخود احساس خوبی داشته باشند، باید مسئولانه رفتار کنند.
ما زیاد کودکانمان را بغل میکردیم؛ و بهسرعت بهگریه های وی پاسخ میدادیم؛ و همواره میکوشیدیم نیازهای دلبستگی او را برآورده سازیم.
بنابراین اکنون او میتواند با اعتماد به نفس خوبی بدون ما زندگی کند؛ عزت نفس خوبی دارد؛ و ما معتقدیم با اعتماد بهاشارههای کودکمان و پاسخگویی به آن اشارهها، میتوانیم به او فرصت شکوفایی دهیم، تا انسان ویژه و ارزشمندی شود؛ بهجای اینکه باورهای خود را به او تحمیل سازیم، تا انسانی شود، که ما میخواهیم.
در ماههای نخستین دوران نوزادی، زمانی که نوزاد بهتوجه پی در پی پدر و مادر نیاز دارد، هیچ ردپایی از مسئولیت پذیری و استقلال در او دیده نمیشود. شاید بسیار دشوار است، که بپذیریم استقلال نوزاد پایهای برای توانایی خودتنظیمی او در آینده خواهد بود؛ بهویژه دوستان و خویشاوندان همواره به ما میگویند: باید کودک را عادت دهید تنها بخوابد؛ نباید زیاد بغلش کرد چون لوس میشود.
با وجود این، وقتی شما بهاشارهها و گریههای نوزاد پاسخ میدهید، به او یاری میرسانید به خودش اعتماد کند. در اینصورت شما ارزیابی او را از احساسات و نیازهایش تایید کردهاید.
این توانایی اعتماد بهخود برای معتمد بودن او در آینده پایه خواهد شد. همچنین پاسخگویی به اشارههای نوزاد بیان میکند، که رفتارهای او بر محیط تاثیر دارند؛ یعنی او ناتوان نیست؛ و میتواند بر مسائل زندگی تاثیر بگذارد.
