پرورش کودکی مسئول – بخش دوم

بررسی‌ها روی کودکان دردسرساز نشان داد که آنان هرگز در برابر رفتارهایشان پاسخگو نبوده‌اند. آنان نمی‌دانستند مسئول بودن نسبت به رفتارهایشان یعنی چه؛ و بی مسئولیتی چه پیامدهایی دارد.
به‌سرعت از بار مسئولیت شانه خالی می‌کردند؛ و دیگران را برای اشتباهاتشان مقصر میدانستند؛ برای نمونه می‌گفتند: اون من رو عصبانی کرد. منم اون رو زدم.
اگر کودک ناچار باشد برای رفتارهایش پاسخگو باشد، یاد می‌گیرد رفتارش برای خودش و دیگران پیامدهایی دارد. همچنین می‌آموزد رفتار انسانها با هم وابستگی درونی دارند. او بخشی از سیستم اجتماعی به شمار میرود، که از خودش بزرگتر است؛ و انتخابهایش بر دیگران و خودش تاثیر می‌گذارند.
پاسخگو بودن بخش مهمی از حس دلبستگی انسان به خانواده، گروه اجتماعی و جامعه است. پس وقتی به کودکان یاد دهیم آنان بابت رفتارهایشان مسئول باشند، به آنان ابزار ارزشمندی برای زندگی یا دیگران، همچنین حس دلبستگی داده ایم.
به کودک بیاموزیم از همان آغاز مسئولیت‌پذیر باشد
امتناع از مسئولیت پذیری با بهانه‌های زیر همراه است: یادم رفت؛ منظوری نداشتم؛ منظورت رو نفهمیدم؛ نمی‌تونم؛ نشنیدم و در کل هر جمله‌ای که با واژۀ اما آغاز شود.
این بهانه‌ها نشانۀ ناپختگی کودک است و از این دست جمله‌ها بسیار میشنوید. شیوۀ پاسخ شما به کودک میفهماند، که بهانه‌هایش پذیرفته نیست.
کودک چهار ساله‌ای گلدان را می‌اندازد. وقتی از او می‌پرسید، میگوید: گربه کرده. بی‌گمان مادرش واقعیت را میداند؛ اما در نظر میگیرد اگر کودک تقصیر را گردن گربه می‌اندازد، ساده‌تر از این است، که بپذیرد اشتباه کرده و نباید در خانه میدوده است.
مادر و پدر خردمند در این وضعیت، دربارۀ اینکه چه کسی گلدان را انداخته، بحث نمی‌کنند، بلکه به یاد کودک نافرمانشان می‌آورند برای همین، قانون خانه این است، که نباید در آن دوید.
سپس به کمک او تکه‌های شکستۀ گلدان را جمع میکنند. بار دیگر – که فرزندشان تند دوید- مادر و پدر جریان این گلدان را به او یادآوری می‌کنند.
اگر کودکی فراموش کرده است به تمرینات کلاس ورزش خود برود، نمرۀ پایین آورده، پدر و مادر به کودک می‌فهمانند، این جزو مسئولیتهای اوست؛ و اهمال کاری او برایش چنین پیامدهای بدی را به همراه دارد.
پس قانون جدید این است، که پیش از به پایان رساندن تکلیف‌هایش، نمیتواند مدت زیادی پای کامپیوتر بنشیند؛ یا باید خودش برود و با مربی‌اش حرف بزند و تصدیق کند برای نرفتن سر تمریناتش دلیل خوبی ندارد.