ترومبو آمبولی وریدی

مقدمه :. ترومبوآمبولي وريدي (VTE)يك بيماري خاموش ، كشنده و قابل پيشگيري كه شامل DVT و PE يا آمبولي ريوي بوده  و يكي از دلايل مرگ ناشي از بيماريهاي قلبي – عروقي مي باشد . شيوع VTE از 4-10 % در بيماران عمومي  و بستري بخش جراحي تا 40-60% در بيماران ارتو پديك متغيير بوده كه مسئول ساليانه حدود 250000 مورد PE  است ترومبوز وريدي عمقي و آمبولي ريه هر دو از عوارض قابل پيشگيري در اعمال جراحي هستند كه مرگ ومير بالايي را سبب مي شوند . آمبولي ريه مي تواند سبب مرگ سريع و يا هايپرتانسيون مزمن شريان ريوي مي شود در حاليكه ترومبوز وريدهاي عمقي ظرف مدت 5 تا 10 سال از زمان بروز در 49% تا 100% بيماران سبب سدرم مزمن پس از فلبيت در اندام هاي تحتاني مي شود

اختلالات جريان خون ، تروما به ديواره عروقي و شرايط افزايش انعقاد پذيري و سن بالا ، بي حركتي ، نارسايي قلبي ، چاقي و سكته مغزي از جمله مهم ترين عوامل زمينه ساز وقوع DVT بوده كه با آمبوليزه و پرتاب شدن ترومبوز PE رخ مي

درحالي كه سرطانها ،بيماريهاي التهابي روده – پلي سيتمي و استفاده از داروهاي ocp و كم آبي بدن مي توانند احتمال بروز لخته را از طريق تغيير ويسكوزيته و قابليت انعقاد خون ايجاد كنند به علاوه برخي اعمال جراحي ( مانند اعمال جراحي بزرگ ارتوپدي با عمل هاي پيچيده و طولاني شكم ولگن )و مصرف داروهاي OCP از طريق افزايش مقاومت به پروتئين C فعال سبب افزايش خطر DVT  مي گردد هرچند در برخي از مطالعات به عنوان عامل خطري مستقل در نظر گرفته نمي شود  و نيز پروازهاي طولاني مدت از جمله مهم ترين عوامل خطر DVT  بوده كه مورد توجه بود ه اند در اين زمينه مطالعات نشان داده اند كه مسافرت هوايي طولاني با ساير عوامل زمينه اي ازجمله كاهش تحرك در طي مدت پرواز همراهي داشته و انجام اقدامات پيشگيرانه همچون استفاده از جورابهاي الاستيك را توصيه نموده اند 

عوامل خطر در بيماران

در بسياري از مطالعات جراحي و ارتوپدي جوراب هاي كش دار را در جلوگيري از ترومبوفلبيت از نظر هزينه  به صرفه ولي اطلاعات در مورد اثر آن در جلوگيري از آمبولي ريه بسيار محدود است. استفاده از جوراب هاي كش دار بي خطر است وبراي بيماران با ريسك بالا تجويز شده است اين جورابها احتمالا از طريق تسهيل حركت خون و جلوگيري از اتساع  وريدها كه سبب افزايش احتمال ترومبوز وريدي مي شود اثر خود را اعمال مي كند. در مورد لزوم پوشش سرتاسري اندام  در مقايسه با ساق نظر مشخصي وجود ندارد

پيشگيري دارويي مواد دارويي مانند آسپرين و انواع هپارين ها بر روي حالت افزايش لخته پذيري خون كه حاصل عمل جراحي است اثر مي گذارند اطلاعات حاصل در مطالعه بيماران ارتوپدي كاهش بروز ترومبوفلبيت عمقي را پس از استفاده هپارين با وزن مولكولي پايين نشان داده است ولي تاثيري در جلوگيري از آمبولي ريه نداشته است 

درمانهاي مشترك

دو روش بالا با هم سبب بروز كاهش ترومبوآمبولي و بروز ترومبوفلبيت مي شود . يك مطالعه بر روي بيماراني كه جراحي قلب داشتند نشان داد كه استفاده همزمان از هپارين با وزن مولكولي پايين و جوراب هاي بالشتك دار ميزان بروز آمبولي ريه را تا 62% كاهش مي دهد

مهمترين عارضه آمبولي وريدي مي باشد                 رها شدن لخته و حركت آن از مثلا پاها به شش ها

عوامل موثر            1. سن بالاي 40 سال

                          2.محدوديت حركتي يا ناتواني در راه رفتن به دليل بيماري و جراحي يا هرگونه مشكل سلامتي        

                          3.ocp ها كه باعث بالا رفتن انعقاد پذيري خون كه در HDL درصد سكته قلبي زياد مي شود       

                         4. سيگار         چون كه ديواره عروق خاصيت الاستيسيته خوبي ندارند

                         5. صدمه ديواره ي وريد             تزريقات وريدي

علايم:             1. افزايش دماي پا و تب خفيف

                    2. درد در پا ها و حساسيت به لمس

                    3.تورم يك طرفه عضله پشت ساق پا ، قوزك                

                    4.به دليل حركت لخته به سمت سرخرگ هاي ريه و انسذاذ آنها علايمي مثل                                      

تشخيص:           1. حساسيت در با باد كردن فشار سنج درد در انتها ايجاد مي شود (لوونبرگ)

                     2. كشيدن پا به سمت عقب و مقاومت به آن و درد در عضله گاستروكنيموس (هومان)

                     3.سي تي اسكن (جهت بررسي وضيعت خونرساني به ريه)

                     4.پلتيمو گرافي (اندازه گيري ميزان خون عبوري اندام ) براي تاييد تشخيص

                     5.سونوگرافي داپلر

درمان:          1. جراحي        براي به كار گذاشتن يك دستگاه غربال در وريد اجوف فوقاني براي به دام انداختن لخته ها قبل