اسم من «گل طاووسي» است!

فارسي من گل طاووسي است و با گل پر طاووسي فرق بسيار دارم. اعراب به من «رتم وست الخديجه» گويند. در بعضي از كتب مرا بذسقان ناميده‏اند. چون تعداد برگ در گياه من كم است، به اين جهت همه مرا بدون برگ مي‏دانند و ساقه‏هاي سبز من كار برگ را انجام مي‏دهند يعني هنگام روز، گاز كربن هوا را گرفته اكسيژن پس مي‏دهد در اكثر خانه‏ها و گل‏خانه‏ها گياه مرا به علت داشتن گلهاي درشت خوشه‏اي، به عنوان يك گل زينتي مي‏كارند. رنگ گلهاي من طلايي است، گلهاي من داراي نوش فراوان است ولي زنبور عسل كمتر به سراغ آن مي‏آيد. گل و دانه‏هاي من داراي اثر سمي هستند و از آنها در صنعت داروسازي چند نوع داروي مفيد كه يكي از آنها اسيارتئين نام دارد مي‏گيرند، يكي از داروهاي مفيد براي قلب است، دانه‏هاو گل من به مقدار كم پيشاب‏آور و مسهل مي‏باشد، و اين خاصيت در دانه‏هاي من بيشتر است. از دمكرده هشت در هزار گل من فقط يك قاشق مي‏توان نوشيد و در شبانه روز بيش از دو قاشق جايز نيست، و نمي‏توان بدون اجازه پزشك از آن استفاده كرد. از ساقه‏هاي گياه من اليافي به دست مي‏آيد كه با آن مي‏توان طناب و پارچه‏هاي ضخيم بافت. در جنگلهاي قره‏داغ نوعي از گياه من مي‏رويد كه به آن گل طاووسي پاكوتاه مي‏گويند. سه گرم دانه‏هاي آن قي‏آور و كشنده اقسام كرم معده و مخرج جنين مرده است، ولي هرگز بدون اجازه‏ي پزشك نبايد از آن استفاده نمود. گل و دانه‏هاي آن ادرار را زياد مي‏كند و معرق است، و براي معالجه اسهال خوني به وسيله‏ي پزشكان تجويز مي‏شود، و براي سياتيك نافع است. خوردن يكي دو دانه آن چند روز متوالي توليد اسهال مي‏كند، و براي رفع دمل مفيد است. گل پر طاووسي چنانچه گفتيم، گل پر طاووسي با گل پر طاووسي فرق دارد، اين گل از خانواده گلهاي مركب بوده و به آن پريمور هم مي‏گويند، زادگاه اوليه آن نواحي گرمسيري است. ولي امروزه به عنوان يك گل زينتي در ايران و ساير كشورهاي جهان پرورش مي‏يابد. گلهاي آن مانند ساير مركبات از جمع چندين گلچه تشكيل مي‏شود و گياه آن داراي شيرابه است. تاكنون روي خواص دارويي آن مطالعه نشده است.

زبان خوراكيها جلد سوم دكتر غياث الدين جزايرى