اسم من «ريواس» است‏

مسرت‏بخش هستم اگر اشتهاي صاف مي‏خواهيد به سراغ من بياييد. مواظب باشيد در خوردن من زياده‏روي نكنيد. در ريشه‏ام خواص بسياري نهفته است‏ اگر از ريشه‏ام ضماد فراهم آوريد براي محكم شدن استخوان مفيد است‏ اسم من ريواس است - اعراب مرا معرب كرده، ريباس و ريباج مي‏گويند در فارسي به ساقه‏ي زيرزميني من كه عده‏اي به غلط آنرا ريشه مي‏دانند، ريوند و اعراب به آن راوند گويند - زادگاه اوليه من ايران، چين و تبت است. در ايران در كوه‏هاي نيشابور - دره توچال - شهرستانك - حصار بند كرج - اطراف اروميه - كوه‏هاي رزوند - كوه‏هاي اطراف اراك - قلعه رستم - اشتران كوه - گنجنامه كردستان - چكاب - تراران تفرش - كوه‏هاي اطراف تبريز مخصوصا بين تبريز و خوي - كوه تخت بلقيس - دشت ارژن فارس - راجرد قم و بالاخره بلوچستان بطور خودرو به عمل مي‏آيم - در حاليكه ايرانيان بهترين نوع طبي مرا ريوند چيني مي‏دانند - هيئت تحريريه‏ي دائرة المعارف «درولت» فرانسه نوع ايراني را مرغوبتر دانسته و آنرا سفيد و سلطنتي مي‏خوانند (درولت چاپ 1955 صفحه 1260) ساقه‏ي زيرزميني من مدتها در زير زمين باقي مانده و رشد مي‏نمايند و همين كه به آب مي‏رسند، يك شاخه با برگ بيرون مي‏دهند - برگ‏هاي نمونه طبي من بلندتر بوده، و شبيه دست مي‏باشند و اردشير را «راوند دست» از آن جهت گفته‏اند كه دستهايي بلند داشت. طبيعت برگ‏هاي من سرد است و داراي ويتامين‏هاي «آ» و «ب» و به مقدار زياد ويتامين «ث» است، و از خواص آن يكي آن است كه لوزالمعده را وادار به ترشح انسولين نموده و قند خون را كم مي‏نمايد. برگ من داراي چندين نوع ترشي است و چون آنرا با كمي قند بجوشانند، طعم مطبوعي پيدا كرده، و از سردي آن كاسته مي‏شود و به همين جهت است كه شربت من در بين ايرانيان دوستان فراوان دارد. من مسرت‏بخش - قابض - مقوي معده و روده‏ها هستم - پاك‏كننده جگر - اشتهاآور - برنده‏ي صفرا و مانع قي مي‏باشم - براي تنگ نفس و بواسير مفيد مي‏باشم - در امراض وبايي شكل و اسهال توصيه و تجويز شده‏ام - مداومت در خوردن من باعث پاكي خون مي‏شود و دمل را درمان مي‏نمايد. عصاره‏ي من جهت تقويت نيروي باصره و از بين بردن لكه‏هاي سفيد چشم تجويز شده است. ضماد من با آرد جو جهت باد سرخ - مورمور شدن بدن و آبله مفيد است - شهوت را كم مي‏كنم و مبتلايان به درد سينه و سرفه بايد از خوردن من پرهيز نمايند - اعصاب را ضعيف مي‏نمايم و زياده روي در خوردن من سبب قولنج و سنگ كليه و مثانه مي‏شود. مقدار خوراك برگ خالص من صد گرم مي‏باشد - قسمت‏هاي قرمز رنگ برگ من كه شبيه كف دست و پاي غاز مي‏باشد، بادشكن، ملين و مسهل است و به علت داشتن «اسيد اگزاليك» براي مبتلايان به درد كليه و سنگ خوب نيست چون ساقه‏هاي من قند خون را كم مي‏كنند و توليد ضعف مي‏نمايند براي كساني كه عقرب آنها را زده باشد خطرناك مي‏باشد چه قبل از گزيدن عقرب بخورند و چه بعد از آن! ساقه‏هاي زيرزميني نوع طبي من كه به ريوند معروف است، مسهل قوي است و معده را ضد عفوني مي‏كند و پادزهر سموم مخصوصا سم عقرب است. اين عمل آن درست معكوس عمل ساقه‏هاي من مي‏باشد. در خوردن ريوند نبايد زياده‏روي كرد، زيرا در پاره‏اي از معده‏هاي ضعيف پس از عمل مسهلي ايجاد يبوست مي‏نمايد - آنهايي كه مبتلا به يبوست مزمن هستند و آنهايي كه غذا را ترشح مي‏كنند، بايد از آن پرهيز نمايند - اين ريشه به صورت گرد كوبيده، در داروخانه‏ها تحت نام پودر ريوند در گذشته وجود داشت - اين گرد، ادرار و عادت ماهانه خانمها را باز مي‏كند. قوه‏ي جاذبه‏ي كبد را زياد مي‏كند و گرفتگي جگر و صفرا را باز مي‏نمايد و از گرفتگي طحال و امعاء جلوگيري مي‏نمايد. بادشكن بوده، درد كليه و مثانه و رحم را تسكين مي‏دهد. جهت خفقان، سردرد و معده و كبد و يرقان تجويز شده و درمان اسهال است و مخصوصا براي اسهال خوني مفيد است. تخامه و دل درد را از بين مي‏برد. براي بواسير و نواسير مفيد بوده، و تب ربع را معالجه مي‏كند و چون گرد ريشه مرا با لعاب بهدانه ساييده و حب نمايند و زير زبان نگاهداشته و آب آنرا فرو برند، براي سرفه كهنه و زيادي صفرا و درد شقيقه و سرگيجه و جنون نافع است. تنگ نفس و زخم‏هاي دهان را معالجه مي‏كند. اگر آنرا با عليله و صبر زرد مخلوط كرده و حب درست كنند و بخورند دماغ را باز مي‏كند و انواع سر درد را تسكين مي‏دهد. سرگيجه و ترس را از بين مي‏برد، وزوز كردن گوش و صدا كردن آنرا خاموش مي‏كند - ريشه نوع طبي من با سكنجبين ادرار را زياد مي‏نمايد و مخصوصا به كساني كه ادرارشان بند آمده، و با داروهاي ديگر باز نشده است هفت گرم ريشه مرا با ده گجرم تخم خربزه و ده گرم خارخاسك جوشانده بدهيد و اثر آنرا ببيند. جوشانده‏ي من با پرسياوشان جهت معالجه سياتيك و ضعف و درد مفاصل مفيد است. اگر تكه‏اي از ريشه مرا در دهن گذاشته و بمكيد و آب آنرا فروبريد، جهت جلوگيري از خونريزي معده مفيد است. اگر جوشانده‏ي آنرا در بيني بريزيد نزله و زكام را برطرف مي‏كند. ضماد آن با سركه جهت كك و مك و جوشهاي عصبي و از بين بردن آثار ضربه نافع است. ضماد آن با آرد جو و پنيرك و مازو جهت محكم كردن استخوان شكسته و درد دررفتگي سودمند مي‏باشد. براي اطفال و اشخاص ضعيف البنيه زيان دارد. مقدار خوراك ريشه طبي من از پنج گرم تا هفت گرم است.

زبان خوراكيها جلد يك دكتر غياث الدين جزايري