اسم من «بادنجان» است!

فارسي من بادنگان و معروف آن بادنجان و بادمجان است، ولي عده‏اي از اعراب به من حدق و عده‏اي حدج گويند. زادگاه اوليه من هندوستان است و قبل از اسلام به ايران آمده‏ام. از نظر غذايي نيروي زيادي ندارم و به همين جهت است كه در رژيم لاغري از من زياد استفاده مي‏كنند، خاصيت درماني من بيشتر به علت باز كردن عروق است و به همين جهت رنگ رخساره را باز مي‏كنم، من كمي پيشاب آور و كمي ملين هستم، به علت داشتن يك ماده سمي به نام «سولانين» براي اشخاص سودايي مزاج خوب نيستم، مخصوصا اين دسته نسبت به نمونه‏هاي تخم دار من حساسيت داشته و بلا فاصله پس از خوردن من دچار چشم درد شده و يا در بدنشان جوش پيدا مي‏شود، و دسته‏اي هم مبتلا به كهير مي‏شوند، ولي با امراض غير سودايي سازگار هستم و معده را تقويت مي‏نمايم. كد بانوهاي قديم طرز تهيه مرا از آن روز مي‏دانستند و اكنون نيز آشپزخانه ماهر طبق همان رويه گذشته مرا تهيه مي‏كنند. بهترين نمونه من قلمي بدون تخم و رسيده است و فرآورده‏هاي انديمشك و دزفول كه زمستان به بازار مي‏آيند، به علت داشتن گوشت زياد و نداشتن تخم مرا جوجه گياهي لقب داده‏اند. براي تهيه غذا با من اول بايد مرا پوست بكنند و بعد آن را ورقه ورقه كنند و در نمونه‏هاي قلمي كه قابل ورقه شدن نيستند، با چاقو جوف آنها را شكاف داده، بعد در رو و زير و يا جوف آن نمك بپاشند و بعد در آب سرد روي هم بچينند. پس از مدتي كه اين آب سياه و تند مي‏شود، آب آن را عوض كنند تا زماني كه ديگر آب سياه و تند نشود، و چنانچه به اين دستور عمل نمايند گوشت من خوشمزه‏تر شده و سم آن گرفته مي‏شود. هيچوقت مرا با روغن كهنه و بودار سرخ نكنيد، بلكه مرا با كره گاو يا روغن تازه حيواني سرخ نمايثد و چنانچه خواستيد با روغن نباتي تهيه كنيد، سعي نماييد روغن بدون بو يا معطر باشد و يا با كمك پياز زياد يا سير روغن را معطر كنيد. انواع وحشي من كه در هندوستان به عمل مي‏آيد قابل استفاده نيستند و تنها نمونه‏هاي پرورش يافته در تهيه خوراك به كار مي‏رود. من مقوي معده هستم و گرفتگي معده را ياز مي‏كنم، مشروط بر آنكه گرفتگي در اثر خوردن من نباشد. چه من بعضي اوقات باعث گرفتگي كبد و طحال مي‏شوم. ترشي من قابض بوده، و ادرار را بيشتر مي‏كند، خوردن من بوي عرق بدن را از بين مي‏برد و كساني كه زير بغل و كشاله‏هاي ران آنها بد بو است بايستي زياد از من استفاده كنند. كسانيكه دستهايشان عرق مي‏كند و هميشه نمناك است، مي‏توانند از آب سياه پوست من استفاده كنند، كوبيده پوست مرا در دست بگيرند و يا دست خود را مدتي در جوشانده گرم آن بگذارند. من مسكن در پهلو، درد مثانه (زير شكم) و درد بواسير هستم، و درد چشم را كه علت سودايي نداشته باشد برطرف مي‏كنم. خاكستر من مخلوط با سركه براي معالجه زخمهاي جلدي نافع است اگر كلاهك و دم مرا در سايه خشك كنيد و خوب بساييد و گرد آن را روي بواسير و ساير زخمهاي نشيمنگاه بپاشيد، آنها را معالجه مي‏كنم.

زبان خوراكيها جلد دوم دكتر غياث الدين جزايرى