شهرهای ایران(کجا بریم ؟)

بخش یامچی به مرکزیت شهر یامچی در تاریخ 8/5/1374 به تصویب هیات محترم وزیران رسیده و در تاریخ 18/5/1374 به تایید مقام محترم ریاست جمهوری رسیده و در محدوده شهرستان مرند تاسیس و شروع به کار نموده است .

این بخش در شمال غربی شهرستان مرند با وسعتی حدود 850 کیلومترمربع واقع شده است. از نظر مختصات جغرافیایی در عرض شمالی 38 درجه و 27 دقیقه و در 45 درجه و 43 دقیقه طول شرقی قرار گرفته است.

ازطرف شمال با شهرستان جلفا و از طرف شرق به بخش مرکزی شهرستان مرند و شهرستان جلفا و از طرف غرب به بخش مرکزی شهرستان مرند و از طرف غرب به شهرستان خوی و بخش مرکزی مرند محدود می گردد.

این بخش بر اساس آخرین تقسیمات کشوری دارای دو دهستان ذوالبین و یکانات می باشد که دارای 31 آبادی که 28 آبادی دارای سکنه و 3 آبادی خالی از سکنه می باشد.

دهستان یکانات به مرکزیت روستای یکانکهریز و 496 کیلومتر مربع وسعت دارد که دارای 15 روستای دارای سکنه و 3 روستای خالی از سکنه می باشد.

دهستان ذوالبین به مرکزیت یامچی و 344 کیلومتر مربع وسعت و دارای 13 روستای دارای سکنه می باشد.

از نظر توپوگرافی در یک ناحیه کوهستانی با دشت های میان کوهی قرار دارد که پست ترین نقطه شهرستان نیز دشت یکانات از توابع بخش یامچی می باشد.

این دشت (یکانات ) با دارا بودن حدود 50 هزار هکتاراراضی مستعد و با درجه بالای حاصلخیزی خاک، به علّت نبود آب کشاورزی و شبکه های آبرسانی، بلااستفاده و لم یزرع مانده است و در حال حاضر به صورت محدود و دیم کشت می شود .

شایان ذکر است خشکسالی های چند سال اخیر موجب تشدید کم آبی و کاهش درآمد اهالی و تشدید مهاجرت از این منطقه گردیده است که در این راستا سرمایه گذاری در پمپاژ و انتقال آب از رودخانه ارس به دشت یکانات که از طرحهای اولویت دار وزارت نیرو برای سال 89 می باشد که پیگیری و اجرای آن علاوه برایجاد اشتغال پایدار برای اهالی منطقه، می تواند نقش بسیار موثری در توسعه شهرستان و استان داشته باشد و مانع مهاجرت مردم از منطقه شده وحتّی موجب مهاجرت معکوس گردد.

جمعیت:

براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1375 جمعیت بخش یامچی 33211 نفر می باشد که حدود 18 درصد از جمعیت شهرستان را در خود جای داده است و مرکز بخش(شهریامچی) نیز در این سال حدود 9000 نفر جمعیت داشته است.

و بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1385 جمعیت بخش 27468 نفر می باشد که 32/14 درصد از جمعیت شهرستان را در خود جای داده است و جمعیت مرکز بخش(شهر یامچی)نیز 9332

می باشد که حاکی از رشد 8/3درصدی رشد جمعیت در این شهر می باشد.

با وجود اینکه تغیرات آب و هوایی و اقلیمی سالهای اخیر و کاهش درآمد روستاییان، تاثیر منفی بر اقتصاد منطقه و رشد جمعیت داشته و موجب مهاجرت از برخی از روستاها (بخصوص دهستان یکانات ) داشته است، امّا روند تحولات جمعیّتی شهر یامچی و برخی از روستاهای بخش روی هم رفته رشد مثبت نشان می دهد که پیش بینی جمعیت شهر یامچی در سال1388 جمعیتی بالغ بر 9932 نفر می باشد.

ترکیب سنی جمعیت بخش و بررسی های آماری حاکی از جوان بودن جمعیّت بخش دارد که در این بخش سرمایه گذاری برای ایجاد اشتغال و سرمایه گذاری در بخش های صنعتی و مولد و کشاورزی می تواند نقش موثّری در جلوگیری از مهاجرت از مناطق روستایی داشته و شکوفایی و توسعه منطقه را داشته باشد.

نیروی انسانی و اشتغال:

بخش یامچی با جمعیتی حدود 30 هزار نفر به علت نبود کارخانجات و کارگاه های صنعتی و اشتغال مولد به صادر کننده نیروی کار جوان به سایر مناطق کشور تبدیل شده است و بررسی ها حاکی از آن است که بین عرضه و تقاضای نیروی کار تعادل وجود ندارد و جمعیت فعال به علت عدم جذب در بازار کار به نیروی بیکار تبدیل شده و یا در مناطق دیگر به کار مشغول می شوند و نیروی جوان بیکار و جویای کار در منطقه در حال افزایش می باشد.

نرخ بیکاری در شهرستان مرند طی سالهای 1375 تا 1383 حدود 9 درصد می باشد که در بخش یامچی این نرخ بالاتر از میانگین شهرستان می باشد که اگر درصد بیکاری پنهان نیز به آن افزوده شود این نرخ به رقم بالاتری خواهدرسید.

محصولات و تولیدات:

بخش یامچی با وسعتی بالغ بر850 کیلومتر مربع دارای 17/25 در صد مساحت شهرستان را به خود اختصاص داده است که در سال زراعی 88-87 حدود 433 هکتار از اراضی منطقه به محصولات باغی و درختان اختصاص داشته که حدود 6درصد از اراضی زیر کشت محصولات باغی شهرستان را به خود اختصاص داده است و در همین سال مقدار11204 هکتار از اراضی بخش به کشت محصولات زراعی اختصاص داشته است که حدود 2/30 درصد از محصولات زراعی شهرستان را شامل می شود.

در سال 88 و 89 به علت سرما زدگی و سیل خسارات زیادی به محصولات کشاورزی و باغی بخش وارد شده است که جهت کاهش اثرات منفی بلایای طبیعی و حوادث غیر مترقبه آگاهی دادن به مردم و تشویق کشاورزان به بیمه نمودن محصولات کشاورزی می تواند از اثرات منفی آن بکاهد.

تولید سالیانه گوشت قرمز در سال 1388 بالغ بر 700 تن و گوشت سفید 450 تن تولید عسل 31 تن تولید روزانه شیر 11تن و در زمینه شیلات دو واحد پرورش به تولید ماهی اختصاص داشته است.

با توجه به استعداد ها و قابلیت های مناسب بخش در زمینه کشاورزی و دامپروری در حال حاضر شهرک دامپروری در شهر یامچی در مساحت حدود 120 هکتار با پیشرفت فیزیکی حدود 30 درصد در حال اجرا می باشد که در صورت اتمام و بهره برداری از آن نقش موثری در توسعه منطقه و شهرستان خواهد داشت.

شهر ديزج ديز واقع در 9كيلومتري خوي با وسعت 236/8 هكتار محدوده قانونی شهر كه تعداد خانوار آن بيش از 1700 و جمعيت ان تا سال 1384حدود 8500نفر گزارش شده است.

مردمان آن بيشتر به كار زراعت ، دامداري و نيز قاليبافي مشغول وامرار معاش ميكنند.چيزي كه زجرآور است اينست كه هيچ اطلاعاتي از آن ؛ درجائي ثبت نگرديده است و تنها در تقسيمات كشوري و در موقعيت جغرافيائي شهرستان خوي فقط اسمي از دهستان قره سو در بخش دهستانها ميبينيم.

شهر دیزجدیز تا قبل از سال 88 روستايی بود از توابع دهستان قره‌سو بخش مركزي شهرستان خوي که با ابلاغیه شماره166177/ت38077ك به تاریخ 12/10/1386 معاون اول رئيس جمهور، مقدمات تبدیل آن به شهر دیزجدیز آغاز شد.

شهر زرآباد در استان آذربایجان غربی وشهرستان خوی درطول جغرافیایی 44درجه و35 دقیقه و عرض جغرافیایی 38درجه و48دقیقه ودرارتفاع1796متری ازسطح دریا قرارگرفته است.
این شهر درفاصله 42کیلومتری شهرستان خوی و170 کیلومتری مرکز استان آذربایجان غربی واقع میباشد.

سِرو یکی از شهرهای استان آذربایجان غربی ایران است. این شهر در بخش صومای برادوست شهرستان ارومیه جای دارد.

شهر سرو در ۵۵ کیلومتری و در شمال غرب شهر ارومیه قرار گرفته‌است. سرو شهری مرزی است و حالتی گمرکی و ترانزیتی دارد.

شهر سرو در سال ۱۳۷۹ با تصویب دولت و با ادغام چهار روستای سرو، کورآباد، بهیک و نوجوان با یکدیگر تشکیل شد. و به خاطر قرار گرفتن در نزدیکی کوه‌های بلند مرزی دارای آب و هوای سردسیر و کوهستانی است.

سرو شهری مرزی است و حالتی گمركی و ترانزیتی دارد. سرو به دلیل قرار گرفتن در نزدیكی كوه‌های بلند مرزی دارای آب و هوایی سردسیر و كوهستانی است و منطقه‌ای بكر و زیبا به حساب می‌آید. مرز سرو یكی از دروازه‌های كشور تركیه هم هست. در مسیر منتهی به مرز تك مغازه‌هایی دیده می‌شود كه به آن بازارچه مرزی می‌گویند، اما بازارچه مرزی اصلی روبه‌روی پمپ بنزین در همان نزدیكی است كه از 2 قسمت تشكیل شده كه سمت چپ آن مخصوص كفش و سمت راست این بازارچه ویژه لباس است. علاوه بر دیدن این منطقه زیبا و پردرخت می‌توانید خریدهای عید را نیز از این بازار انجام دهید.

سيمينه شهري است در بخش سيمينه شهرستان بوکان استان آذربايجان غربي
سيمينه در گذشته روستايي بود با نام قره‌موسالو. سيمينه بين شهرهاي بوکان و مياندوآب قرار گرفته است.
در سال ۱۳۸۵ خورشیدی شهر سیمینه با جمعیت حدود1000 هزار نفر کم‌جمعیت‌ترین شهر استان آذربایجان غربی بود. روستای رحیم خان بوکان بااینکه یک روستاتلقی می‌شود ازسیمینه پرجمعیت تر است وبه عنوان بزرگترین روستای شهرستان بوکان تلقی می شود.سیمینه کم جمعیت ترین شهرایران است

سیه چشمه مبین شهرهای خوی و ماکو با وسعتی معادل 5000 کیلومتر مربع واقع شده است. منطقه چالدران که در این قسمت از استان قرار گرفته است، به علت وقایع جنگ‌های شاه اسماعیل اول با سلطان سلیم عثمانی اهمیت تاریخی دارد.نام سابق سیه چشمه «قره عینی» بود که طبق روایتی از نام پدر و پسری که «قره» و «عینی» نام داشتند و اولین ساکنان این منطقه بودند گرفته شده است به روایتی دیگر، نام سیه چشمه از منطقه‌ای نیمه باتلاقی و چمن زار به نام قره‌باغ (سیه چشمه) گرفته شده است. مرکز منطقه همان سیه‌چشمه است که سابقه تاریخی آن به حدود پنج قرن می‌رسد. از آثار تاریخی آن، می‌توان به قره کلیسا و مقبره صدر الدین- وزیر شاه اسماعیل- اشاره کرد. در پیرامون این شهر مقبره یا سکونت‌گاه صخره‌ای فرهاد نو شیرین قرار دارد که قدمت آن را به دوره اورارتوها می‌رسد.

شهر قطور یکی از 6 شهر شهرستان خوی است و در غرب این شهرستان قرار دارد.

شهر قطور در دشتی وسیع و محصور در بین کوههای سر به فلک کشیده واقع شده

جمعیت این شهر طبق سرشماری سال 1390 برابر با ۴۷۶۷ نفر بوده‌است .

فرهنگ و زبان

مردم شهرقطور به زبان کردی تکلم می‌کنند. مسلمان و سنی مذهبند. آداب و رسوم آنان تلفیقی از آیین‌های پیش از اسلام و اسلامی است.

آیین‌های پیش-اسلامی: عید نوروز (به کردی نه و روز)، چهارشنبه سوری، شب چله

نماد فرهنگ اصیل منطقه، هنوز نیز در زندگی مردم حضوری چشمگیر دارند و هرچند که بسیاری آداب و رسوم ملی در اثر زندگی نوین‌شده امروزی به ورطه فراموشی سپرده شده‌اند ولی باز گاه گاهی در گوشه و کنار خصوصا در روستاها دیده می‌شوند. کوسا، عروسی‌های پر دبدبه و مفصل، نامگذاری فرزندان، ختنه پسران (سنت)، طلب باران، رسم خضر نبی (خیدیر نبی) و… نمونه‌هایی از این آیین‌های در حال فراموشی هستند

چهاربرج شهری است در بخش مرحمت‌آباد شهرستان میاندوآب استان آذربایجان غربی ایران.

جغرافیا

بر پایه سرشماری سال ۱۳۹۰، جمعیت این شهر برابر با ۸٬۶۸۱ نفر بوده است این شهر در ۲۵ کیلومتری میاندوآب قرار دارد و از یک سو مرز بین آذربایجان شرقی و غربی است این شهر ازشمال به روستای قپچاق و از جنوب به روستای فیروزآباد(چره جلو) ختم میشود.

تاریخ شهر چهار برج

منطقه مرحمت آباد به مرکزیت شهر چهاربرج در شمال غربی شهرستان میاندوآب واقع شده است و از حدود ۵۰۰ سال پیش ناصر الدین شاه عایدات جلگه شمالی میاندوآب را به نوه ی دختری خویش به نام مرحمت واگذار کرد. و از آن پس جلگه شمالی میاندوآب به منطقه مرحمت آباد معروف و نامگذاری شد.

اما در مورد وجه تسمیه شهر چهاربرج نقل و قولهای بسیاری وجود دارد. از جمله :

سابقه تاریخی شهر چهاربرج به هزاران سال قبل بر می گرددو طبق ادبیات سینه به سینه به زمان هلاکو خان حاکم در مراغه می رسد که با توجه به شرایط آب و هوایی و جغرافیایی از جمله: دریاچه ارومیه، جنگل های چند صد کیلومتری معروف به شامات، شکارگاه مناسب و محل نگهداری اسب و گوسفند و ….این منطقه احشام حکومتی محسوب می شده و وجود شکار و امکانات دیگر حیاتی باعث مهاجرت مردم از سایر مناطق و رونق سکونت در این منطقه شد.و با گذشت زمان به شکل و بافت امروزی تبدیل شود. البته آثار تاریخی و زیر خاکی از جمله کوزه های سفالی و… بدست آمده از منطقه حاکی از سابقه تاریخی حتی قبل از هلاکوخان است.

و هم چنین چندین روستا که سالیان خیلی پیش در اثر بلایای طبیعی و… ازبین رفته است و آثار به جای مانده از آنها، و نشانه های حیات و زندگی در آن مخروبه ها که هم نام روستا های امروزی بودند در منطقه آثار آنها بر جای مانده است.

حکایت دیگر اینکه: منطقه چهاربرج اردوگاه قوم مغول و لشکرگاه بوده و دور تا دور منطقه حصار کشیشده بودو چهار تا برج و قلعه ی محکم، در چهار گوشه ی منطقه به عنوان برج مراقبت برای نگهبانی وجود داشت که اثر دو تا ازآنها به نام های تپه بزرگ چهاربرج و تپه ی فیروزآباد تاکنون باقی است. همچنین بناهای تاریخی و زیارتی موجود در منطقه برای گویا ساختن قدمت تاریخی شهرچهاربرج و شناخت دقیق تر منطقه قابل توجه است.
آثار دیدنی

از مناطق دیدنی چهاربرج، امام زاده تاج الدین علی ومنطقه ی شامات را می توان اشاره کرد.

شهر طرقرود، تقريبا در مركز ايران، در 335 كيلومتری تهران، 35 كيلومتری نطنز و 90 كيلومتری شمال اصفهان و نزديكی قلّه كركس قرار دارد. اين شهر كوهپايه ای، دارای آثار باستانی و تاريخی و ديدنی فراوانی است كه برای نمونه مي توان از قلعه خشتی دوره اشكانی با بيش از 2200 سال قدمت، قلعه سنگی دوره ساسانيان، درخت چنار و سرو 1400 ساله، مسجدجامع دوره ايلخانی، امام زادگان چهاربزرگوار(ع)، درياچه های طرق و چهار سامون(صابون)، عمارت افسانه ای 40 دختران، گورستان قديمی و حمام هانی كه از جاذبه های گردشگری طرق نيز به شمار مي روند، نام برد.

طرق يا طرقرود دارای روستاهای زيادی است كه نيه، مزده، طار، كشه، آبكشه، ورگوران، يحيي آباد، باغستان پايين و باغستان بالا، از مهم ترين آنها محسوب مي شوند.

علامه ذكريای قزوينی دركتاب”آثارالبلاد واخبار العباد” درمورد طرق می نويسد: (درقرن هفتم هجری قمری)، طرق شهری نزديك اصفهان است و اهالی آن دستی فراخ در ساخت ظروفی از عاج و آبنوس دارندكه مردم شهرهای ديگر، توانايی ساخت آنها را ندارند.

در داخل و اطراف اين شهر، معادن متعدد سنگ تراورتن قرار دارد و گويش مردم اين ديار”طرقی” است كه از زمان باستانی باقی مانده و شاخه ای از زبان راجی تلقی مي شود.

از بزرگان طرق يا طرقرود مي توان از احمدبن ثابت بن محمد طرقی(فقيه، اصولي، حافظ، نويسنده و خطاط ) نام برد كه متوفی به سال 520 هجری قمری است، شيخ تاج الدين طرقی(عالم، اديب، شاعر ظريف گوی قرن ششم) و سلطان بابا احمد طرقي(عارف) هم از اهالی طرق بوده اند.

طرق يا طرق رود داراي آب لوله كشی، تلفن، برق، گاز، مركز بهداشت و ساير امكانات بوده و از جمله محصولات آن زعفران و انگور است.

طرق در لغتنامه دهخدا

قصبه مرکز شهرستان طرقرود بخش نطنز، شهرستان کاشان در 33هزارگزی جنوب باختری نطنز و يک هزار گزی شمال شوسه نطنز به مورچه خورت
کوهستانی و سردسير با 4430 تن سکنه
آب آن از 17 رشته قنات
محصول آنجا غلات و ميوه‌جات و حبوبات و انگور
شغل مردان زراعت و گله‌داری است و عده ای برای تامين معاش به تهران رفته برمي‌گردند
صنايع دستی آن گيوه چينی و تخت کشی است
تلفن و دبستان و راه فرعی به شوسه دارد
قلعه‌ی خرابه و مسجد آن قديمی است
مزارع يحيی آباد و باقر آباد و هنجوه و ايل آباد جزء اين قصبه است.(از فرهنگ جغرافيايي ايران ج 3)
طرق در جنوب نطنز و در کنار راه نطنز به مورچه خورت ميان ياهپود و گردنه طرق در 33300 گزی نطنز واقع شده است

شهر محمودآباد از شهرهای ایران در استان آذربایجان غربی در ۵ کیلومتری شمال غرب شاهین دژ قرار دارد. این شهر جزء بخش مرکزی شهرستان شاهین‌دژ است.

جمعیت این شهر در سال ۱۳۸۵، برابر با ۶۳۳۸ نفر و ۱۵۰۷ خانوار بوده است.

نازک‌ علیا، مرکز بخش ارس از توابع شهرستان پلدشت استان آذربایجان غربی است. بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت این شهر ۲٫۴۶۷ نفر (۶۱۳ خانوار) است.
وجه تسميه

نازك را مي توان به نازيك (كه اسم ناني مشهور است و امروزه هم گندم و نان توليدي نازك در كل منطقه مشهور است) نسبت داد.
پیشینه

در اين بخش آثار تاريخي بسياري به جاي مانده است كه تاكنون مطالعاتي بر روي آنها انجام نشده است قابل ذکر می باشد که با توبه شواهد و آثار موجود می توان قدمت این منطقه قدیمی را بیش از ۱۰۰۰ سال دانست .همچنین این مکان تاریخی دوبار زندگی را تجربه نموده است یعنی اینکه این مکان در زمانهای خیلی قدیم وجوداشته و بر اثر مرور زمان خالی از سکنه شده و دوباره شکل زندگی به خود گرفته است . عمده شغل ساكنان نازك كشاورزي ودام داری و خدماتي و تجاري است

بخش مرادلو به مركزيت مرادلو يكي از بخش هاي شهرستان مشكين شهر مي باشد . كه در بهمن ماه سال 1380به بخش تبديل شده است .

اين بخش داراي سه دهستان بنامهاي 1- دهستان مركزي به مركزيت مرادلو 2-دهستان صلوات به مركزيت صلوات 3- دهستان يافت به مركزيت كنچوبه و داراي 110 روستا و تعداد 3300خانوار و 15645 نفر جمعيت بوده و با مساحت حدود 893 كيلومتر مربع وسعت از طرف شمال با بخش انگوت شهرستان گرمي و از طرف جنوب با رودخانه قره سو و بخش هاي مركزي و مشكين شرقي و از طرف شرق با بخش ارشق و از طرف غرب با بخش هوراند شهرستان اهر هم مرز مي باشد .

اين بخش از نظر آب و هوايي شرايط جوي مساعد داشته و داراي استعداد كشاورزي و دامي است ، داراي 30000هكتار زمين ديم و 2000هكتار زمين آبي و 1000هكتار باغات ميوه بوده و امرار و معاش اهالي بخش عمدتاً از طريق كشاورزي ، دامداري و اشتغال به صنايع دستي منجمله فرش ابريشمي و … تأمين مي گردد و با توجه به استقرار نزديك به 500خانوار عشاير در قشلاقات تابعه ، بخش دامداري از رونق بالايي برخوردار است .

بخش مرادلو از نظر گردشگري و آثار باستاني داراي استعدادهاي بالقوه بوده و قلعه باستاني قهقهه در كنچوبه ، آنذيردر كنده ، قلعه ارشق،قلعه كهللي ، منطقه زيباي تنگ و علي قيه سي و باغات ميوه دهستان يافت و جنگل گنديمان كنده از مناطق مهم گردشگري و باستاني محسوب مي شوند

مرادلو مركز بخش مرادلو به لحاظ واقع شدن در كنار جاده اصلي و ترانزيتي اردبيل-پارس آباد بعنوان يك چهارراه ارتباطي بين شهرستانهاي مشكين شهر –گرمي ، پارس آباد با مركز استان اردبيل و استان آذربايجان شرقي بوده و تا مركز شهرستان 45 كيلومتر فاصله دارد

وجه تسميه مرادلو
فردي بنام عباسقلي خان از خوانين و حاكمان معروف دوره افشاريه داراي سه فرزند بنامان : 1- مراد بيگ 2-قضات بيگ و 3-پولاد بيگ بوده كه مرادبيگ فرزند ارشد ايشان در اين محل سُكني گزيده و حاكميت منطقه را بعهده داشته است و بدين لحاظ نام آبادي كه ايشان سكونت گزيده اند ، بنام مـرادلو معروف و نامگذاري گرديده است و ضمناً يك روستاي ديگر به همين نام در شهرستان بيله سوار وجود دارد كه ساكنين آن نيز از طايفه مرادلو هستند

شهر باغشاد واقع در شهرستان لنجان در فاصله 45 کیلومتری غرب اصفهان می باشد که در سال های اخیر

با توجه مشکل خشکی رودخانه زاینده رود در محدوده شهر اصفهان و لنجان سفلی، و به دلیل جاری بودن

آب در منطقه باغشاد و پل کله و همچنین جاده دسترسی مناسب( مجاور اتوبان اصفهان-شهرکرد) بسیاری از

گردشگران این منطقه را برای استقرار و تفریح انتخاب میکنند.

شهر زاینده رود در سال 1379 با عنایت به ردیف 3 مصوب شماره 15288 /ت 21357 ك کمیسیون دفاعی هیات محترم دولت و طی مصوبه 79 در سال 1379 از ادغام 5 محله پراکنده به نامهاي باباشیخعلی ، بیستجان ، بهجت آباد ، کله مسلمان و /10کله مسیح /27 -11112/1/ شماره 34تشکیل و بواسطه عبور رودخانه زاینده رود از سراسر طول نام این شهر بنام رودخانه مسمی گردید و قدمتی معادل تشکیل این شهر یافت ولیکن قدمت مراکز اجتماعی پنجگانه اي که اینک محلات شهر هستند به سال 1000 هجري و مقارن با عصر شاه عباس صفوي است . و برخی نیز قدمت آن را به 300 هجري دانسته اند چرا که در بقعه متبرکه امامزاده سید احمد باباشیخعلی ، سنگ نبشته قبري به تاریخ 322 هجري وجود دارد.

پس از انتقال پایتخت از قزوین به اصفهان و علاقه شاه عباس به توسعه و رونق بازرگانی و احیاي عظمت سیاسی اجتماعی و اقتصادي ایران و بخصوص دشت اصفهان و اطراف آن باعث شد که به منطقه لنجان که حد فاصل قبایل مهاجم لر و اصفهان بوده توجه ویژه شود.پس از احداث راههاي ارتباطی کاروانسراهاي متعدد احداث شد و در بیستجان و باباشیخعلی قبایل ترك و ازبک و در کله مسیح و کله مسلمان نیز اغلب قبایل ارمنی ساکن شدند. بزرگترین این قلعه ها بیستجان بود که ساکنین آن عمدتاً به کشاورزي روي آورده بودند و این قلعه به بزرگترین کاروانسراهاي راه ارتباطی بین اصفهان و چهار محال بختیاري تبدیل شد . سیاح انگلیسی الیزابت مکین رز نیز اهمیت و رونق منطقه بیستجان و کاروانسراي مجهز آن نامبرده است . ازلحاظ تنوع نژادي نیز گروه هاي فارس و ترك زبان و لر بختیاري با تعداد خانوار نزدیک به 3000 خانوار در شهر ساکن هستند.

آداب و رسوم

در زمان های گذشته ازدواج ها فامیلی بود و حدود ده درصد غیر فامیلی بود و حدود 98 درصد در خود محله ها انجام می گرفت و از دیگر محله ها و غریبه ها به ندرت اتفاق می افتاد. در قدیم چون سطح توقعات پایین بود امر ازدواج به آسانی صورت می گرفت و به همین دلیل سن ازدواج پایین بود. بعضی تا 5 خانواده در یک خانه زندگی می کردند.انتخاب همسر نیز به عهده مادر خانواده بود و تصمیم نهایی را پدر و مادر می گرفتند و پسر و دختر تابع تصمیمات پدر و مادر خود بودند. اما در زمان حال ازدواج های فامیلی به 40% کاهش پیدا کرده است وحتی حدود 25% خاج از محله ها و شهر انجام می شود. سطح توقعات بسیار بالا رفته و به همین دلیل سن ازدواج نیز بالاست حدود65% انتخاب ها با خود دختر و پسر ها شده و شاید یکی از عوامل بالا رفتن درصد طلاق ها نیز همین باشد.

شهر زاینده رود متشکل از پنج محله به نام های : بیستجان بابا شیخعلی بهجت آباد کله مسلمان و کله مسیح می باشد . قدیمی ترین و تنها مسجد در زمانهای قدیم مسجد جامع بیستجان بوده است که با معماری اسلیمی و سنتی دارای شبستان و نهرآب بیستجان از وسط مسجد می گذشت و به قول قدیمی ها هنگام وضو گرفتن صحنه ای زیبا و دیدنی بوجود می آمد.

اولین گروه زنجیرزنی دردهه اول محرم در سوگ ابا عبدالله الحسین از محله بیستجان واز همین مسجد شروع می شد.امامزاده سید احمد از نوادگان علی بن ابی طالب (ع) در محله باباشیخعلی قرار دارد و از قدیم الایام مردم محله بیستجان در روز عاشورا به صورت دستجات سینه زن و زنجیرزن با علم و گهواره و قافله تعزیه خوانان به سمت محله باباشیخعلی رفته ودر محل زیارتگاه امامزاده سید احمد به عزاداری می پرداختند.

دردیگر محلات شهر نیز این مراسم با تعزیه خوانی و دستجات سینه زن و زنجیر زن به سوی مساجد می رفتند.اولین محله ای که در آن تعزیه خوانی شروع شد به گفته ابوالقاسم پاینده محله بیستجان بود و سپس باباشیخعلی و کله مسلمان و بهجت آباد وکله مسیح نیز به این مراسم دینی و مذهبی روی آوردند.

اولین مکتب خانه در محله بیستجان توسط شیخ ملا محمدکریم امامی راه اندازی و اداره می شد و حاج امید علی موذنی نیز از مکتب داران این محله بود و درادامه در محله باباشیخعلی توسط ملا عبدالله و شیخ ملا عباسعلی معظم و در کله مسلمان و کله مسیح و بهجت آباد توسط آقا سید هاشمی اولین مدرسه در بیستجان به نام باباییان و اولین معلم آن علییار رجبی و اولین مدرسه کله مسیح و کله مسلمان و بهجت آباد به نام روزبهان و معلم و مدیر آن آقای افتخاری بوده است.

در قدیم شغل مردم کشاورزی بود که به صورت ارباب رعیتی و انواع محصولات اعم از گندم ،جو،ارزن

ذرت،ماش ولوبیا،سیب زمینی و گوجه و بادمجان و برنج کشت می شد.بعداز اصلاحات ارضی مردم اقدام به خریداری زمین ها کردند و با وجود کارخانجاتی مثل ذوب آهن به استخدام آن نیز درآمدند.

ناگفته نماندبیستجان که درقدیم بیستگان نامیده می شد حدود35 کاروانسرا داشت که از این راه نیزدرآمد کسب می کردند.هم اکنون کشاورزی تک محصولی شده وفقط برنج کشت عمده کشاورزان است و باغات میوه نیز براثر آلودگی آب و هوا و افزایش جمعیت از بین رفته اند.

در قدیم در غرب محله بیستجان یک آسیاب آبی وجود داشته که هنوزآثاری ازآن بر جای مانده است درکله مسیح نیز چناری وجود دارد که قدمت بسیار زیادی دارد ودر حاشیه رودخانه و جنب مسجد جامع کله مسیح قرار دارد. مابین محله کله مسلمان و شهر سده لنجان یک قلعه قدیمی به نام قلعه احمد آباد وجود داشته که هنوز آثاری از آن بر جاست.

در شرق محله باباشیخعلی آبگیری وجود دارد که معروف به آبگیر قایقرانی می باشد و از زمان احداث ذوب آهن بر اثر شن برداری بوجود آمده و دو باشگاه فجر و قدس نیز در ابتدا و انتهای این آبگیر ساخته شده که پذیرای مهمانان زیادی در طول سال می باشد.

پل سلمان فارسی (معروف به پل بهجت آباد)در قدیم بصورت چوبی بود و بعد از انقلاب بصورت فلزی ساخته شد و از زمان تاسیس شهرداری به صورت دو باند رفت و برگشت مشابه پل فردوسی اصفهان ساخته شده است و ساختمان شهرداری نیز در جنب رودخانه وپل سلمان فارسی قرار گرفته که از زیباترین شهرداریهای سراسر کشور محسوب میشود .

رودخانه زاینده رود از وسط شهر عبور می کند و شهر را همانند اصفهان به دو قسمت شمالی و جنوبی تقسیم کرده است و بر زیبایی شهر افزوده است .در فصل بهار از خرداد ماه تا پایان تابستان شالیزارهای برنج در دو طرف رودخانه زاینده رود یک دشت سرسبز وبسیار زیبا و دیدنی بوجود می آورند.

جاده اصفهان شهرکرد از شمال این شهر عبور می کند که استان های اصفهان ،چهار محال و بختیاری و خوزستان را به هم متصل می کند .در قدیم به دلیل اینکه آب لوله کشی نبود و از چاه استفاده می کردند و باوجود حیاط های خاکی که معمولا در آن حیوانات خانگی نگهداری می شد از لوله کشی فاضلاب نیز خبری نبود وچون مردم بیشتر نیازهای خود را به طور طبیعی از کشاورزی و محصولات دامی بر طرف می کردند ،زباله چندانی نیز بوجود نمی آمد چرا که فضولات دامی وانسانی به صورت کود در مزارع استفاده می شد ،باقیمانده غذا و نان به خوراک مرغ ها می رسید و پس مانده سبزیجات نیز به خوراک دام.

زن ها بیشتر ظروف و لباسها را درنهر های آب که آب سالمی داشت می شستند و به دلیل عدم وجود کارخانجات متعدد هوای سالمی نیز در محله ها مورد استفاده مردم بود .ولی بیماری های ناشناخته ای هم وجود داشت که با احداث خانه های بهداشت درمحله های مختلف شد تا حد زیادی با آموزش و پیگیری از بروز این بیماریها جلوگیری شد.

منبع :پرتال اصفهان

حسن آباد از شهرهاى استان اصفهان در 52 درجه و 37 دقیقه و 28 ثانیه طول جغرافیایى و 32 درجه و 22 دقیقه و 2 ثانیه عرض جغرافیایى و در ارتفاع 964 مترى از سطح دریا به فاصله 120 کیلومتر از شهر اصفهان بر روى دشتى واقع گردیده است.
این شهر در سال 1374 به شهر تبدیل شده است.

وجه تسمیه

حسن آباد در گذشته هاى دور قریه اى به نام “دست جردوک” و وابسته به روستاى بزرگ ترى به نام دستگرد بوده است.(در دوره ساسانیان معمولاً به اماکن و قلعه هاى نظامى دستگرد مى گفته اند).

قلعه دست جردوک دروازه اى داشته که محل عبور و مرور مردم داخل قلعه به بیرون بوده است. ضمنا در اطراف این قلعه، خندقى نیز حفر شده بود.

به تدریج و با افزایش جمعیت داخل قلعه، عده اى از مردم در خارج از قلعه به کار ساخت و ساز پرداختند و آن را توسعه دادند. این امر به حدود 750 سال پیش بر مى گردد و احتمال داده مى شود که در دوره قره قوینلوها و زمان جهان شاه قره یوسف بوده است. مؤید قدمت حسن آباد سنگ نبشته هایى ست که در حسینیه حسن آباد قرار دارد. حتى در گورستان قدیمى این شهر سنگ قبرهایى با قدمت 400 ساله وجود دارد که بر روى برخى از آنها نام فامیلى حسن آبادى به چشم مى خورد.
ساخت و ساز اماکن مسکونى بیشتر در کنار نهر آبى که از قنات خارا سرچشمه مى گرفته و از وسط حسن آباد رد مى شده صورت گرفته است.

به هر صورت، اولین محله اى که در خارج از قلعه بنیاد نهاده شده به محله یخچال معروف است. در ایام فعلى نیز هنگام حفر چاه هاى آب، سفال هایى به دست آمده که حکایت از وجود تمدن دیرینه اى در این منطقه مى نماید.باور عمومى بر آن است که حسن آباد فعلى در دوره اوزون حسن آق قوینلو بنیاد نهاده شده است.

تحولات تاریخى

به احتمال خیلى زیاد در گذشته، مردم این روستا به آئین زرتشت عقیده داشتند و براى این که مشخص شود چه زمانى پیروى از این آئین به کلى از این منطقه از بین رفته باید تحقیق گسترده ترى به عمل آید. آنچه این امر را اثبات مى کند، وجود بناها و آتشکده هایى است که آثارى از آن همچنان بر جاى مانده است و مورد تأیید باستان شناسان نیز قرار گرفته است. مورد دوم وجود قبرستان هایى از آن دوره است که چنانچه به جهت قرار گرفتن مرده در قبر دقت کنیم، مشاهده مى شود که با نحوه تدفین به صورت اسلامى تضاد دارد و این خود اثبات مى کند که مردم قدیمى این منطقه به آئین دیگرى غیر از اسلام بوده اند. در بالاى سر مرده ها و زیر خاک ها هنوز هم اگر حفارى شود سکه ها و یا دانه هاى تسبیحى که مربوط به دوران گذشته است یافت مى شود. به هر صورت آنچه که مسلم است این است که این منطقه از دوران بسیار پیش تر از اسلام وجود داشته و منطقه مسکونى به شمار مى رفته است. اما از آنجا که تا سال 1374 به صورت بافتى روستایى به حیات خود ادامه مى داده ؛ لذا داراى پیشینه و تاریخى مستقل و مکتوب نیست و تاریخ گذشته آن را نمى توان به صورت مجزا از تاریخ شهرستان هاى جرقویه و اژیه و سایر شهرهاى اطراف آن مشخص نمود.

مردم شناسی

زبان و گویش : زبان مردم حسن آباد فارسى و شبیه به گویش نائینى بوده و بنا به رحى در کتاب گویش کلیمیان اصفهان آمده، گویش آنها از لحاظ استعمال برخى از واژه ها و لغات شباهت زیادى به گویش یهودیان اصفهان دارد. خود اهالى معتقد هستند که گویش آنها نزدیکى فراوانى با گویش فارسى درى دارد که خود اهالى به آن گویش ولایتى مى گویند.

دین: دین مردم حسن آباد اسلام و مذهب آنها شیعه اثنى عشرى است. مردم این شهر بسیار به دین اسلام مؤمن و معتقد بوده و به مناسبات مذهبى از قبیل اعیاد و عزادارى هاى مذهبى سخت پایبند بوده و خصوصا ایام عزادارى سالار شهیدان امام حسین علیه السلام را با شکوه فوق العاده اى برپا مى دارند.

جمعیت : بر اساس سرشماری سال 1390برابر 4267 نفر و 1377 خانوار می باشد.

اقتصاد و مشاغل

مجموع اراضى زیر کشت آبى در حسن آباد برابر 538 هکتار است، که براى محصولات گندم برابر 395 هکتار، جو معادل 75 هکتار، پنبه حدود 20 هکتار و نباتات علوفه اى حدود 47 هکتار در نظر گرفته شده است که توسط ده قنات و 50 چاه نیمه عمیق و یک چاه عمیق آبیارى مى گردد.

فعالیت در بخش دامدارى نیز مکمل بخش کشاورزى به شمار مى آید. در مجموع بخش کشاورزى در این شهر نسبت به سایر بخش هاى اقتصادى اهمیت کمترى دارد و علت اصلى آن عدم وجود آب کافى در منطقه است.

محصولات عمده این شهر عبارت اند از: گندم، جو، چغندر قند و علوفه شامل: یونجه، ذرت، پنبه، ارزن و صیفى جات.
عمده ترین فعالیت اقتصادى شهر حسن آباد فعالیت در زمینه صنایع دستى و کارگاهى کوچکى است که در شهر احداث شده است. در حسن آباد فعالیت صنایع دستى در زمینه قالى بافى، زیلو بافى، گلیم بافى، خورجین بافى و نساجى است. به طورى که در اکثر منازل به بافت قالى مى پردازند.

مشاغل دیگرى از قبیل سفره بافى به صورت قلمکار و پارچه بافى و سفره قندى و بافت خورجین رنگى و ساده و گلیم بافى نیز اشاره نمود. قالى هاى بافته شده در حسن آباد عمدتا به صورت شش لا و نُه لا بافته مى شوند.

مساجد، امامزاده و آثار تاریخى

مساجد: در شهر حسن آباد تعداد پنج مسجد وجود دارد که مهم ترین و قدیمى ترین آنها مسجد جامع شهر است. در این شهر حسینیه بزرگى نیز وجود دارد که برخى از مراسم مربوط به عزادارى هاى مذهبى مردم در این حسینیه برگزار مى شود.

امامزاده: امامزاده اى سید محمد علیه السلام

دژکوه: با توجه به عدم وجود یک مجموعه تفریحى، و فرهنگى و ورزشى در شهر حسن آباد، و با عنایت به اینکه در ضلع غربى شهر حسن آباد و در بالاى تپه اى در این منطقه برجى قدیمى و به جاى مانده از دوران ایران باستان به نام دژکوه با قدمت حدود 1500 سال واقع شده، که نیاز به مرمت و بازسازى دارد.

برج هاى کبوتر و خانه هاى تاریخى از جمله آثار به جا مانده و دیدنى این شهر است.

منبع : پرتال اصفهان