در مورد شهر انبارالوم سه نظريه متفاوت وجود دارد:
– نام روستا ، انبارعلوم بوده( بدليل وجود علماي بزرگ و چهره هاي ديني و تدريس علوم ديني و معارف توسط روحانيون بزرگ اهل تسنن)
– بنا به نظريه دوم ، اسم آن انباراّلّمّ بوده، زيرا ظلم و ستم شاهان و خوانين گذشته مخصوصاً در دوره پهلوي ، مردم دائماً در رنج و درد و متالم بودند و اين اسم يادآور خاطره اي ناخوشايند و تلخ از آن دوران است.
– بنا به نظريه سوم ، نام آن انبارالوم بوده، انبار يعني محل ريختن و نگهداري و انباشتن غله است و الوم يعني گذرگاه و معبر. بنابراين به معني گذرگاهي كه محل نگهداري غله مي باشد.
البته گفتني است كه نظريه سوم به حقيقت نزديكتر است.
موقعیت جغرافیایی
شهر انبارالوم دقيقاً در فاصله 50 كيلومتري شمال گرگان و در 25 كيلومتري شمال شرق شهرستان آق قلا قرار گرفته و از نظر تقسيمات كشوري تابع شهرستان آق قلا است. بنا بر اعلام سازمان مديريت و برنامه ريزي استان در سال1380 داراي 8575 نفر جمعيت مي باشد. اين شهر در حاشيه شمالي رودخانه گرگان قرار گرفته و امتداد آن تا مرز كشور تركمنستان بيابان و دشت، صحرا است و مردم آن به كشاورزي و دامپروري اشتغال دارند.
نگاهی اجمالی به شهر انبارالوم
– شناخت شهر
1-2- ويژگيهاي طبيعي و جغرافيايي
شهر انبارالوم براساس آخرين تقسيمات سياسي و اداري، در شهرستان آق قلا، بخش وشمگير و در دهستان مزرعه شمالي واقع شده است. اين شهر مركز بخش و دهستان مي باشد.
شهر انبارالوم طبق مصوبه هيأت وزيران مورخه 1/7/1380 به شماره 31589/ ت 248475 از روستابه شهر ارتقاء يافت.
شهر انبارالوم در عرض جغرافيايي 37 درجه و 7 دقيقه شمالي و 54 درجه و 35 دقيقه طول شرقي استقرار يافته است. ارتفاع اين شهر از سطح دريا به طور متوسط برابر 9 متر مي باشد.
اين شهر در محدوده اي هموار و دشت قرار يافته است. رودخانه گرگانرود در سمت جنوب شرق، درياچه سد وشمگير در 10 كيلومتري غرب شهر و درياچه اينچه در فاصله 15 كيلومتري شمال شرق شهر قرار گرفته است. شيب عمومي شهر از شمال به جنوب مي باشد. اين شهر در فاصله 25 كيلومتري شهر آق قلا و 50 كيلومتري شهر گرگان استقرار يافته است.
2-2- ويژگيهاي اقليمي
جهت بررسي ويژگيهاي اقليمي شهر انبارالوم از ايستگاه هواشناسي مزرعه نمونه استفاده شده است. اين ايستگاه در عرض جغرافيايي 37 درجه و 7 دقيقه شمالي و 54 درجه و 34 دقيقه طول شرقي استقرار يافته است. ارتفاع متوسط از سطح دريا 5 متر مي باشد.
دما
براساس آمار 2000-1987 ايستگاه هواشناسي مزرعه نمونه، متوسط درجه حرارت سالانه اين ايستگاه برابر 7/21 درجه سانتيگراد ميباشد. متوسط درجه حرارت سردترين و گرمترين ماه سال به ترتيب برابر با 7/6 و 4/28 درجه سانتيگراد در دي و مرداد ماه ميباشد.
متوسط درجه حرارت حداكثر برابر 7/23 درجه سانتيگراد مي باشد. بيشترين و كمترين متوسط حداكثر دما در تير (8/34 درجه سانتيگراد) و دي ماه (9/12 درجه سانتيگراد) مي باشد.
متوسط درجه حرارت حداقل برابر 3/11 درجه سانتيگراد مي باشد. كمترين و بيشترين متوسط دما به ترتيب برابر 4/1 و 9/21 درجه سانتيگراد مي باشد.
بارش
متوسط بارش سالانه ايستگاه مزرعه نمونه طي دوره 2000-1987 برابر 3/357 ميليمتر گزارش شده است كه بيشترين بارش ماهانه طي دوره مذكور به اسفندماه با 0/53 ميليمتر و كمترين ميزان مربوط به تيرماه با 9/7 ميليمتر مي باشد.
بيشترين و كمترين بارش سالانه مربوط به سالهاي 1987 و 1998 به ترتيب برابر437 و 236 ميليمتر مي باشد. بيشترين و كمترين تعداد روزهاي داراي بارندگي مربوط به اسفند با 9 روز و خرداد، تير، مرداد با 3 روز مي باشد. متوسط تعداد روزهاي بارندگي سالانه 62 روز مي باشد.
رطوبت نسبي
مطابق اطلاعات اخذ شده از ايستگاه هواشناسي مزرعه نمونه متوسط رطوبت نسبي سالانه 76 درصد و حداكثر و حداقل رطوبت نسبي سالانه به ترتيب برابر 89 و 63 درصد مي باشد.
حداكثر مطلق رطوبت نسبي مربوط به ماههاي آذر و دي ماه با 94% و حداقل مطلق مربوط به خرداد با 51 درصد مي باشد.
تعداد روزهاي يخبندان
برمبناي اطلاعات مأخوذه از ايستگاه هواشناسي مزرعه نمونه، بطور متوسط طي دوره 2000-1987 تعداد روزهاي همراه با يخبندان حدود 25 روز مي باشد كه بيشترين آن در ماههاي زمستان بخصوص در دي ماه بوده است.
زمين شناسي
منطقه خزر از ديدگاه زمين شاختي در زون البرز قرار مي گيرد كه در آن راندگيهاي طويل باراستاي شمال خاوري ـ جنوب باختري و شمال باختري ـ جنوب خاوري وجود دارد.
برخي از گسله ها جنبا بوده در نتيجه حركات رخداده در امتداد آنها زمين لرزه هاي دهشت باري روي داده است. از جنوب اين منطقه گسل خزر كه گسله اي لرزه زا مي باشد به درازاي بيشتر از 600 كيلومتر راستاي خمدار E-W با شيب به سوي جنوب كه در حد فاصل ميان رشته كوههاي البرز و دشت كرانه اي مازندران قرار دارد عبور مي نمايد.
براساس پهنه بندي خطر نسبي زمين لرزه اين شهر و پيرامون آن در پهنه با خطر نسبتاً بالا جاي مي گيرد.
3- ويژگيهاي اجتماعي و جمعيتي شهر
1-3- تاريخچه و سابقه سكونت
سابقه سكونت شهر انبارالوم به 200 سال پيش بر مي گردد. سكونت خانوارهاي دامدار و برپاكردن آلاچيق هاي خود در كنار هم تشكيل روستايي به نام انبارالوم را دادند در آن زمان اين روستا تنها محل ييلاق دامداران بوده و زمستانها آلاچيق هاي خود را جمع مي كردند، به مرور زمان با احداث آلونكهاي چوبي و گلي در اين روستا سكونت دائم يافته اند.
وجه تسميه انبارالوم برگرفته از فرهنگ، هويت و شرايط زيست محيطي بوده است سه نظريه متفاوت درمورد نام اين شهر وجود دارد.
نخست اينكه عده اي اعتقاد دارند نام اين شهر انبارعلوم بوده و آن به دليل وجود علما و روحانيوني چون (ناز محمد آخوند توماج، حاج غفور آخوند كم، قره ملا توماج) بوده است.
نظريه دوم اين است كه حكومت ستم شاهي رژيم پهلوي كه ظلم و ستم فراواني را بر اين روستا تحميل مي كردند و يادآور و رنج بوده اند،به همين دليل نام روستا را انبارالم ناميده اند
نظريه سوم اينكه نام انبار برگرفته از محل نگهداري انباشتن غله ميباشد و الوم يعني گذرگاه و آبخشور رود، جايي كه دامداران احشام خود را جهت سير آب كردن از طريق الوم به لب رودخانه مي آورند و كليه محصولات كشاورزي خود را در انبارهاي زميني با پوشش كاه و خاك در كنار الوم دفن مي كردند به همين جهت اين شهر به نام انبارالوم يعني الومي كه انبار دارد معروف شده است.
2-3- زبان، دين و مذهب
زبان مورد تكلم ساكنان شهر تركمني و سيستاني مي باشد. به لحاظ دين، ساكنان شهر مسلمان و به لحاظ مذهب، جمعيت تركمن سني و جمعيت سيستاني شيعه مي باشند.
3-3- وضع سواد
براساس سرشماري سال 1375 از 4806 نفر جمعيت 6 ساله و بالاتر اين شهر، 9/75 درصد باسواد بوده اند كه اين نسبت در بين مردان و زنان به ترتيب 8/83 درصد و 67 درصد بوده است لذا جمعيت بي سواد اين شهر 1/24 درصد بوده كه اين نسبت نيز در بين مردان و زنان به ترتيب معادل 2/16 درصد و 33 درصد بوده است.
جمعيت شهر انبارالوم در سال 1385برابر 7258 نفر با تعداد 1220 خانوار مي باشد. شهر انبارالوم در طي دوره هاي مختلف مهاجر پذير بوده است.
متوسط نرخ رشد طبيعي شهر 9/1 درصد مي باشد و بعد خانوار در طي سالهاي 65 و 75 و 1385 به ترتيب معادل6/6 ، 2/6 و 9/5 بوده است كه بيانگر نرخ رشد طبيعي بالا و مهاجرت مي باشد.
براي پيش بيني جمعيت عواملي از قبيل ارتقاء يافتن شهر انبارالوم از روستا به شهروهمچنين از مركز دهستان به مركز بخش، در نظر گرفتن امكانات خدماتي، رفاهي و اداري،رشد شاخصهاي بهداشتي و درماني، كنترل باروري و ساير عوامل اجتماعي، اقتصادي و همچنين متوسط نرخ رشد در طي دوره هاي مختلف در نظر گرفته شده است.
4- ويژگيهاي اقتصادي شهر
1-4- وضع فعاليت
براساس نتايج حاصله از سرشماري عمومي نفوس و مسكن سال 1375، ميزان اشتغال و بيكاري جمعيت 10 ساله و بيشتر ساكنان اين شهر به ترتيب برابر با 9/32 درصد و 3/1 درصد بوده است.
ميزان اشتغال در بين مردان و زنان اختلاف فاحشي دارد به طوريكه در سال مذكور نسبت شاغلين به جمعيت 10 ساله و بيشتر به ترتيب معادل 58 و 8/3 درصد بوده است.
2-4- اشتغال و بخشهاي عمده اقتصادي
برپايه نتايج حاصله از سرشماري سال 1375 از 1340 نفر شاغل، تعداد801 نفر در بخش كشاورزي(8/59 درصد)، 178 نفر (3/13 درصد) در بخش صنعت و معدن و 360 نفر (9/26 درصد) در بخش خدمات مشغول فعاليت بوده اند.
براساس مطالعات ميداني و بررسي هاي صورت گرفته، از 1710 نفر شاغل در سال 1385، در بخشهاي عمده اقتصادي (كشاورزي، صنعت و معدن و خدمات) به ترتيب 6/58 ، 2/14 ، 2/27 به خود اختصاص داده اند.
وسعت اراضي باغي اين شهر 30 هكتار باتوليد 27 تن در سال واراضي زراعي 10842 هكتار مي باشند. زراعت در اين شهر به صورت ديم و آبي صورت مي گيرد. تعداد واحدهاي بهره برداري از اراضي ديم بيشتر از اراضي آبي مي باشد و محصولات زراعي اين شهر شامل گندم، جو، پنبه و محصولات باغي شامل اوكاليتوس و زيتون مي باشد.
دامداري
دامداري در اين شهر از رونق چشمگيري برخوردار است به طوريكه بعد از زراعت فعاليت اصلي ساكنين را تشكيل مي دهد. براساس اطلاعات مأخوذه از مديريت جهاد كشاورزي شهرستان آق قلا اين شهر داري 13687 رأس گوسفند، 1233 رأس بز ،2001 رأس گاو ، 168 نفر شتر ، 9 رأس اسب و 2500 قطعه طيور خانگي مي باشد. تعداد واحدهاي بهره برداري برداي گوسفند، 425 واحد و تعداد مرغداريهاي گوشتي 8 واحد باتعداد 447000 قطعه مرغ مي باشد.
منابع آب كشاورزي
اراضي كشاورزي از طريق سد وشمگير و 10 حلقه چاه عميق مشروب مي شوند. آب سد وشمگير از طريق شبكه آبرساني به اراضي زراعي منتقل مي گردد.
صنعت و معدن
در شهر انبار الوم سه واحد كارگاه صنعتي فعال مي باشد كه در زمينه فعاليتهاي صنعتي نظير تجهيزات و لوازم لوله كشي گاز و بلوك زني فعاليت مي نمايند، همچنين شاغلين در صنعت دستي فرشبافي و زير مجموعه هاي وابسته به آن مشغول فعاليت مي باشند.
در اين شهر 4 شركت تعاوني كه سالانه 3600متر مربع فرش ،150مترمربع پلاس و 500متر مربع نمدتوليد مي كنند به فعاليت مي پردازند.
خدمات
بر پايه مطالعات ميداني، در اين شهر 210 واحد انواع واحدهاي خدماتي ـ تجاري در قالب صنوف مختلف فعال هستند كه واحدهاي خوار و بار فروشي با 84 واحد ، تعميرگاه اتومبيل هاي سبك و موتور سيكلت با 11 واحد و مصالح ساختماني با 12 واحد بيشترين تعداد را به خود اختصاص داده اند.
شاغلين در اين بخش به غير از واحدهاي تجاري در واحد هاي آموزشي ،اداري وانتظامي مشغول فعاليت مي باشند.
3-4- پيش بيني نقش اقتصادي شهر
بررسيهاي انجام شده از جمعيت شاغل شهر انبار الوم در سال 1385 حاكي از آن است نقش اقتصادي شهر، بخش كشاورزي مي باشد.شاغلين اين بخش 6/58 درصد از جمعيت شاغلين را به خود اختصاص داده اند.
سهم شاغلين بخش صنعت و معدن و خدمات به ترتيب معادل 2/14 و 2/27 درصد مي باشد. براساس پيش بيني هاي انجام شده تعداد كل شاغلين شهر در سال 1395 برابر 2230 نفر خواهد بود كه در مقايسه با شاغلين شهر در سال 1385 به لحاظ نسبي افزايش 5/0 درصدي خواهد داشت.
پيش بيني مي شود باتوجه به محوريت بخش كشاورزي به عنوان فعاليت پايه و با قابليت نسبتاً مناسب و همچنين وجود سد وشمگير به عنوان منابع آب تأمين كننده اراضي كشاورزي و ساماندهي شبكه آبرساني، اين بخش در طي افق طرح به عنوان بخش غالب اقتصادي مطرح خواهد بود.
