زن در قرآن

صفحه : 158

بيان آيات‏بيان‏آيات مربوط به زنان و مسائل زن و شوهر و تعدد زوجات

گفتار در اين آيات در حقيقت برگشت به مطالب اول سوره است‏كه آنجا نيز سخن درامور زنان بود، مسائل ازدواج و اينكه ازدواج با چه كسانى حرام است و مسائل ارث وغيره را بيان‏مى‏كرد، در اينجا نيز به همان مسائل پرداخته شده و آنچه سياق به ما مى‏فهماند اين است كه‏اين آيات بعداز آن آيات نازل شده، و اينكه مردم بعد از شنيدن آن آيات در امر زنان از رسول خدا(ص)سؤال‏هائى كرده بودند، چون‏در آيات اول سوره رسوم ريشه‏دار عرب را لغوو باطل اعلام كرده و آنچه مردم جاهليت از حقوق زنان در اموال ودر معاشرت‏ها پايمال كرده‏بودند را احياء كرده بود و جاى آن داشت كه سؤال كنند و توضيح بخواهند.

خداى تعالى رسول گرامى خود را دستور داد تا در پاسخشان‏بگويد كه: احكامى كه‏در شريعت او به نفع زنان و به ضرر مردان تشريع شده فتاوائى است آسمانى و احكامى‏است‏الهى و خود آن جناب در تشريع آنها هيچگونه دخالتى نداشته و نه تنها در تشريع اين احكام‏دخالت ندارد بلكه‏در تشريع هيچ حكمى ديگر و از آن جمله تشريع احكام مربوط به ايتام زنان‏هيچ دخالتى ندارد و باز اين تنها نيست‏بلكه خداى تعالى بطور كلى در باره ايتام دستورشان داده‏كه به قسط و عدالت رفتار كنند.

آنگاه چند حكم از احكام اختلافى بين‏زن و شوهر را كه مورد ابتلاء عموم است بيان‏فرموده است.

و يستفتونك فى النساء قل الله يفتيكم‏فيهنراغب مى‏گويد: كلمه: فتيابه ضمفاءونيز كلمهفتوابه فتح اول به معناى‏پاسخ دادن به حكمى است كه تشخيص‏دليل آن براى ديگران مشكل باشد و چون گفته‏مى‏شود: من از فلانى استفتاء كردم و او به من چنين افتاء كرد معنايش اين است‏كه من از اوحكم شرع را پرسيدم و او حكم را برايم بيان كرد.(1) و آنچه از موارد استعمال اين ماده لغوى فهميده‏مى‏شود اين است كه معناى اين كلمه‏جواب دادن به امور مشكل است، البته نه هر جوابى بلكه جوابى كه از خودانسان باشد و انسان‏آن جواب را با اعمال نظر و فكر بدست آورده باشد(و به همين جهت است كه مساله گو راصاحب فتوانمى‏خوانيم)گو اينكه به خود نظريه نيز هر چند ابتدائى و ساده باشد اطلاق فتوا

(1)مفردات راغب، ص 373.