ملکزادهای را شنیدم که کوتاه بود و حقیر و دیگر برادران بلند و خوبروی. باری پدر به کراهت[1] و استحقار[2] درو نظر میکرد. به فراست استبصار[3] به جای آورد و گفت: ای پدر کوتاه خردمند به که نادان بلند. نه هر چه به قامت مهتر به قیمت بهتر. الشاةُ نظیفة و الفیل جیفة.
اقلُّ جبالِ الارضِ طور و انّه لا عظمُ عندَاللهِ قدراً و منزلاً[4]
آن شنیدی که لاغری دانا گفت باری به ابلهی فربه
اسب تازی و گر ضعیف بود همچنان از طویله خر به
پدر بخندید و ارکان دولت پسندیدند و برادران به جان برنجیدند.
تا مرد سخن نگفته باشد عیب و هنرش نهفته باشد
هر پیسه گمان مبر نهالی[5] باشد که پلنگ خفته باشد
شنیدم که ملک را در آن قرب[6] دشمنی صعب روی نمود. چون لشکر از هر دو طرف روی در هم آوردند اول کسی که به میدان درآمد این پسر بود. گفت:
آن نه من باشم که روز جنگ بینی پشت من آن منم گردر میان خاک و خون بینی سری
کانکه جنگ آرد به خون خویش بازی میکند روز میدان و آنکه بگریزد به خون لشکری
این بگفت و بر سپاه دشمن زد و تنی چند مردان کاری بینداخت. چون پیش پدر آمد زمین به خدمت ببوسید و گفت:
ای که شخص منت حقیر نمود تا درشتی هنر نپنداری
اسب لاغر میان به کار آید روز میدان نه گاو پرواری
آورده اند که سپاه دشمن بسیار بود و اینان اندک. جماعتی آهنگ گریز کردند. پسر نعره زد و گفت ای مردان بکوشید یا جامه زنان بپوشید. سواران را بگفتن او تهور زیادت گشت و به یکبار حمله آوردند. شنیدم که هم در آن روز بر دشمن ظفر یافتند. ملک سر و چشمش ببوسید و در کنار گرفت و هر روز نظر بیش کرد تا ولیعهدی خویش کرد. برادران حسد بردند و زهر در طعامش کردند. خواهر از غرفه بدید. دریچه بر هم زد. پسر یافت و دست از طعام کشید و گفت محالست که هنرمندان بمیرند و بیهنران جای ایشان بگیرند.
کس نیاید به زیر سایه بوم ور همای از جهان شود معدوم
پدر را از این حال آگاهی دادند. برادرانش را بخواند و گوشمالی به واجب بداد. پس هر یکی را از اطراف بلاد حصه[7] معین کرد تا فتنه بنشست و نزاع برخاست که ده درویشی در گلیمی بخسبند و دو پادشاه در اقلیمی نگنجند.
نیم نانی گر خورد مرد خدا بذل درویشان کند نیمی دگر
ملک اقلیمی بگیرد پادشاه همچنان در بند اقلیمی دگر
[1]- زشتی
[2]- تحقیر
[3]- دانایی
[4]- کوچکترین کوههای زمین، طور است حال آنکه نزد خداوند قدر و منزلت آن بزرگتر است.
[5]- هر بیشه گمان مبر که خالی است. (تحریف صورت گرفته است.)
[6]- نزدیکی
[7]- سهم
