بهترین زمان برای خواب
هميشه از قديم شنيدهايم كه بايد شبها زود خوابيد و صبح زود بيدار شد. حتي در تعليمات مذهبي نيز به خواب شب توصيه شده است. مثلاً خداوند در قرآن ميفرمايد كه شب را براي استراحت شما قرار دادم يا حتي به حضرت محمد(ص) ميفرمايد: «قسمتي از شب را بخواب و قسمتي از آن را بيدار باش.»
راستي چرا كساني كه شبها بيدار ميمانند از نظر عصبي به هم ريخته هستند و زود رنج و كمطاقت ميشوند؟ چرا دير خوابيدن در شب باعث بياشتهايي و كاهش رشد بدن ميشود؟ و چرا وقتي ساعتهاي زيادي در روز ميخوابيم به جاي سرحال شدن و شادابي بعد از بيدار شدن احساس خستگي و بيماري ميكنيم؟
از نظر علمي پاسخ اين سؤالها به شرح زير است:
در بدن ما از غده هيپوفيز، هورمونهاي مختلفي براي رشد قسمتهاي مختلف بدن ترشح ميشود كه هورمون (GH) يكي از آنها است و براي رشد تمامي سلولهاي بدن به خصوص رشد استخوانها موثر است.
پس اين هورمون در سن نوجواني باعث افزايش قد ميشود و چون روي بقيه سلولهاي بدن نيز موثر است به فعاليت آنها كمك ميكند.
طبق بررسيهاي انجام شده، ميزان ترشح هورمون رشد طي خواب عميق شبانه افزايش مييابد. پس حدود نيم ساعت تا يك ساعت بعد از شروع خواب ترشح هورمون رشد شروع به افزايش خواهد داشت كه حدود دو ساعت اين افزايش ترشح ادامه مييابد و بعداً كاهش مييابد.
پس اگر فردي ساعت9 يا10 شب بخوابد، وقت كافي براي خواب عميق شبانه دارد كه هورمون رشد به افزايش ترشح خود برسد، ولي اگر ساعت يك يا 2 نيمه شب بخوابد، خواب شبانه كاهش مييابد و هورمون رشد به اندازه كافي ترشح نميشود، بنابراين در طول روز احساس خستگي ميكند و حتي اگر در سن نوجواني باشد، روي رشد قد او نيز اثر كاهنده خواهد داشت.
جالب توجه است كه ترشح هورمون كورتيزول كه به هورمون جنگ و ستيز نيز معروف است با طلوع خورشيد افزايش مييابد و با افزايش آن ترشح هورمون رشد كاهش مييابد، بنابراين وقتي فردي روز ميخوابد، مقدار ترشح هورمون كورتيزول در بدنش افزايش و ترشح هورمون رشد كاهش مييابد.
بدن آماده فعاليت است و چون اين هورمون اجازه افزايش به ترشح هورمون رشد را نميدهد فرد از خواب روز احساس خستگي و حتي سردرد ميكند.
ـ پس شبها زودتر بخوابيم تا رشد بدني و عصبي خوبي داشته باشيم
