سوهان در فرهنگ لغت به معناي مطبوع و دلپذير است و از تركيب مواد ارزشمندي نظير آرد گندم، جوانه گندم، زرده تخممرغ، كره، شكر، زعفران، هل و انواع مغزها تهيه ميشود. اين محصول به سبب دارا بودن جوانه گندم، پروتئين فراواني دارد و منبع فوقالعادهاي از ويتامينها و مواد معدني بويژه ويتامينهاي گروه B و E و آرامبخش اعصاب و روان است.
جوانه گندم موجود در اين محصول به دليل داشتن قندهاي طبيعي سبب ذخيرهسازي انرژي در ماهيچهها شده و باعث بهبود عملكرد عضلاني و جلوگيري از خستگي و بيحالي ميشود. براي تهيه سوهان، از كره يا روغنهاي گياهي استفاده ميشود.
افزودن چربي به سوهان، كالري آن را افزايش ميدهد و بر قابليت جويدن، طعم، بو، مزه و مدت زمان ماندگاري محصول ميافزايد. البته در ميان چربيها كره طعمي چشمگيرتر دارد و هنگام پخت به همراه هل و شكر طعم تافيمانندي را به سوهان ميدهد، اما فراموش نكنيد كه كره كلسترول، تريگليسيريد و همچنين وزن شما را افزايش ميدهد. شكر نيز در صنايع پخت سوهان به منظور شيرين كردن، بهبود رنگ و از همه مهمتر به عنوان نگهدارنده افزوده ميشود و تخممرغ هم به دليل دارا بودن پروتئين، چربي و قسمت عمدهاي از ويتامينها، ارزش غذايي محصول را افزايش داده و منجر به تردي و تازگي محصول ميشود.
با توجه به اهميت رنگ و طعم در سوهان استفاده از زعفران در اين محصول سنتي ضروري به نظر ميرسد. اما متاسفانه برخي كارگاههاي سوهانپزي غيرمجاز كه پروانه كسب و كد بهداشتي ندارند، براي خوشمنظر كردن يا مخفي و نامحسوس كردن عيوب فرآورده خود از رنگهاي مصنوعي يا زردچوبه به جاي زعفران و از چربيهاي نامرغوب به جاي روغن حيواني استفاده ميكنند.
رنگهاي مصنوعي كه در نتيجه سنتز مواد شيميايي به دست ميآيند به علت عوارض خاصي نظير ايجاد تومورهاي سرطاني و ناراحتيهاي شديد عصبي از طرف سازمان بهداشت جهاني ممنوع اعلام شدهاند. همچنين روغنهاي نامرغوبي كه براي تهيه اين محصول استفاده ميشود در برابر حرارت بالاي پخت سوهان به هم چسبيده و پليمريزه ميشوند يا آن كه دود كرده و شروع به سوختن ميكنند و باعث توليد آكرولئين ميشدند.
آكرولئين مادهاي خطرناك است كه ميتواند به بروز سرطان كبد در مصرفكننده منجر شود بنابراين استفاده از زعفران و چربيهاي مرغوب و مقاوم به حرارت بالا يكي از ملزومات پخت سوهان است. از اينرو، از خريد سوهان كه بدون نامو نشان بوده و كد بهداشتي روي آن درج نشده است جدا اجتناب كنيد.
توصيهها
1ـ سوهان بايد رنگ قهوهاي روشن و عطر و طعم مطبوع داشته و نبايد روي آن روغن دلمه بسته باشد يا بوي تند ناشي از فساد و ماندگي دهد.
2ـ سوهان بايد در كاغذهاي مومي يا هر پوشش بهداشتي ديگري قرار گيرد و سپس در ظروف فلزي ضدزنگ يا پلاستيكي كريستالي كه مناسب مواد غذايي است بستهبندي شود. در قوطي نيز بايد از نوع فشاري باشد به طوري كه كاملا جذب بدنه گردد تا از نفوذ هواي خارج به داخل قوطي تا حدامكان جلوگيري شود.
3ـ روي بستهبندي سوهان بايد لزوما نام و مشخصات كارخانه، پروانه بهداشت، وزن خالص، تركيبات و تاريخ مصرف نوشته شده باشد.
سوهان را پشت شيشه اتومبيل و مقابل نور مستقيم خورشيد قرار ندهيد. براي ثابت ماندن كيفيت محصول آن را در جاي خشك و خنك نگهداري كنيد. از همه مهمتر آن كه هنگام مصرف اين شيريني وطني مراقب وزن، قند و چربي خونتان باشيد
