آیین تلاوت قرآن

اصول  ضوابط لحنی در روش تحقیق

¬ تطبیق پرده شروع و فرود

با توجه به توضیح ضابطه های اول و دوم و سوم  قرائت قرآن کریم ، در ضرورت بم بودن پرده صدا در بخشهای آغاز و پایان تلاوت تردیدی وجود ندارد و ملاحظه تلاوتهای همه قاریان داخلی و خارجی در همه کشورها  مهر تاییدی بر این پندار می باشد و نه تنها در تلاوت قرآن بلکه در موشحات ، ادعیه و ابتهالات ، سرودها و …..این قاعده اجراء می شود و گاهی دقیقا” و گاهی هم با روش و فن و اسلوب دیگری به آن عمل می شود ، اما این تطبیق همیشه به یک صورت واحد و به شکلی کاملا” یکسان انجام نمی شود و نوع و مقدار و شکل این تطبیق حتی در تلاوت قرآن هم تابعی از شرایط مختلف می باشد .

البته زمان تلاوتهایی که با روش تحقیق انجام می شوند یا کوتاه و کم هستند و یا مقدار تلاوت متوسط است و یا مدت تلاوت قاری بیش از ۱۵ دقیقه می شود و بهمین دلیل قاعده تطبیق هم انواعی دارد و مثلا” اگر به دلیل محدودیت وقت در یک محفل و مجلس و یا شرکت در یک مسابقه قرائت قرآن ، قاری حدود ۵ دقیقه وقت داشته باشد یا به او گقته شود چند خط  محدود و یا یکی دو آیه قرائت کند ، در اینصورت قاری می بایست با استفاده از تجارب و مهارتهای خود سریعا” به پرده های بالای صدا برسد و در پایان نیز با همان صدای مرتفع فرود آمده و به تلاوت خاتمه دهد و در این شرایط روشهای زیر وجود دارد

۱-استعاذه و بسمله و تصدیق را با صداهای بم خوانده و با هم  تطبیق دهد و آیات مورد نظر را با صدای بلند بخواند .

۲- استعاذه و بسمله و آیات مورد نظر و تصدیق همه در پرده های  بالا انجام می شود ( تلاوت دفعی رفعی ) .

۳- استعاذه و بسمله و یکی دو نفس اول و یکی دو نفس آخر و تصدیق با صداهای بم و بقیه در پرده های متوسط و زیر انجام می شود . همانطور که ملاحظه می شود ، هر چند که پرده صدا در هر یک از روشهای فوق از نظر شروع و فرود تفاوت دارد ، اما ضابطه و اصل تطبیق در هر سه روش مشهود و ملحوظ  می باشد .

نکات مهم :

۱- چنانچه قاری در یک مسابقه شرکت کرده و زمان تلاوت هم کم باشد ، منطقا” نباید او را به تطبیق کامل پرده صدا در شروع و فرود تلاوت وادار و مجبور نمود و در این شرایط داور لحن این آزادی و عدم اجبار تطبیق را اعلام خواهد نمود .

۲- پرده صدا در نقطه پایان تلاوت تابعی از نقطه آغاز تلاوت می باشد یعنی الزامی وجود ندارد که حتما” از پرده اول صدا شروع کند و در همان پرده هم فرود بیاید ( هر چند که اگر این اتفاق بیافتد بهترین حالت ممکن خواهد بود ) بلکه چنانچه تلاوت خود را از پرده اول شروع نموده در پرده اول و اگر از پرده دوم شروع کرده در پرده دوم و اگر از پرده سوم شروع نموده در پرده سوم فرود بیاید و این نظام را دراین  پرده ها  و سایر پرده ها و همواره وهمیشه و همه جا  رعایت نماید.

۳- نکته سوم اینست که در مسابقات قرآن کریم به روش تحقیق بر حسب آئین نامه موجود لحن ، بازاء هر پرده تفاوت در عدم تطبیق پرده صدا در شروع و فرود تلاوت به مقدار ۲۵ صدم یک امتیاز از امتیازات لحن قاری کسر می شود و مثلا” اگر قاری از پرده دوم شروع کرده و در پرده سوم یا اول صدا فرود آمده باشد بیست و پنجصدم یک امتیاز از او کسر می شود و هر چقدر اختلاف بین پرده شروع و فرود بیشتر یا کمتر باشد کسر امتیاز حداکثر بمیزان ۷۵% یعنی حداکثر سه پرده اختلاف منظور خواهد شد ، البته بندرت چنین اتفاقی روی می دهد .

۴- داور باید پرده شروع و فرود را یا از طریق دستگاه ” د یا پازون ” و یا با استفاده از مهارت و تشخیص خود ثبت و محاسبه کند هر چند که استفاده از ” د یا پازون ” توصیه نمی شود و دستگاه های عادی دارای صدا های مخل در جلسه هیات داوران و مکان بر گزاری مسابقه می باشد اما اگر از دستگاههای پیشرفته که نام پرده را به صورت متنی ثبت کند وجود داشته باشد مانعی ندارد اما با این فرض نیز حداقل داور باید پرده همتراز را به ” د یا پازون ” بدمد و بدهد که باز اشکال اخلال تکرار می شود و در نهایت اتکاء بر تجارب و مهارت در تشخیص ، بهترین عامل در تشخیص درست پرده ها می باشند .

۵- در پیش نویس اصلاحیه این ضابطه یعنی تطبیق پرده صدا در شروع و فرود تلاوت تا یکی دو پرده اختلاف پرده بین شروع و فرود تلاوت مورد اغماض و مسامحه قرار گرفته است .