بيماريهاي تيروئيد (گواتر)

هورمون تحريك كننده تيروييد (TSH) يا تيروتروفين كنترل مي شود. هورمون TSH بوسيله قسمت قدامي غده هيپوفيز ترشح مي وشد. غده هيپوفيز به اندازه يك نخود مي باشد كه در قسمت زير مغز و درست در پشت چشمها قرار دارد.
وقتي كه به علت بيماري تيروييد، سطح هورمون تيروييد در خون كاهش پيدا مي كند، ترشح هورمون TSH از غده هيپوفيز افزايش مي يابد. همچنين وقتي كه سطح هورمون تيروييد افزايش مي يابد، ترشح هورمون TSH كاهش مي يابد. اين ارتباط هورمونها كه با افزايش يك هورمون، هورمون ديگري كاهش مي يابد را اصطلاحاً "فيدبك منفي" مي نامند.
اگر پزشكتان مشكوك شود كه ممكن است شما دچار كم كاري غده تيروييد يا اصطلاحاً "هيپوتيروييدي" شده باشيد، شما را براي انجام آزمايشات تيروييدي به آزمايشگاه خواهد فرستاد. اگر با انجام آزمايش خون مشخص شد كه هورمونهاي T4 و T3 شما كاهش يافته و هورمون TSH شما افزايش يافته است، حدس پزشك شما درست بوده و شما دچار كم كاري غده تيروييد شده ايد. به همين ترتيب اگر شما دچار پركاري تيروييد يا اصطلاحاً "هيپرتيروييدي" شده باشيد، هورمونهاي T4 و T3 شما افزايش و هورمون TSH شما كاهش يافته است. نتايج اين آزمايشها را معمولاً آزمايشگاهها در عرض چند روز خواهند داد.
بيماريهاي تيروييدي بسيار شايع هستند. اختلالات هيپرتيروييدي (پركاري تيروييد)، هيپوتيروييدي (كم كاري تيروييد) و بزرگ شدن غير طبيعي تيروييد (گواتر يا ندول تيروييد) در پنج درصد افراد جامعه ديده مي شود. اكثر بيماريهاي تيروييدي و حتي سرطانهاي آن را مي توان بطور موفقيت آميزي درمان نمود (البته اگر زود تشخيص داده شوند) بيماريهاي تيروييدي در بعضي خانواده ها بيشتر ديده مي شود كه نشاندهنده زمينه ارثي اين بيماريهاست. تمام انواع بيماريهاي تيروييدي در خانمها شايعتر از آقايان است.

غده تيروييد در جلوي گردن، بين پوست و حنجره قرار گرفته است. غده تيروييد داراي دو قسمت (دو لوب) چپ و راست مي باشد كه عرض هر كدام از اين لوبها حدود پنج سانتيمتر است و در قسمت مركزي، اين دو لوب به يكديگر متصل مي گردند. وزن كل غده تيروييد از 20 گرم كمتر مي باشد.
با وجود كوچكي غده تيروييد، كارهاي بسيار مهمي در كنترل متابوليسم بدن و عملكرد تمام سلولهاي بدن بر عهده آن مي باشد. غده تيروييد با ترشح هورمونهاي تيروكسين (T4) و تري يدوتيرونين (T3) باعث انجام اين كارهاي مهم و حياتي مي شود.
يد يكي از عناصر مهم تشكيل دهنده اين هورمونها مي باشد. در هر مولكول تيروكسين، چهار اتم يد قرار دارد و به همين علت است كه علامت اختصاري هورمون تيروكسين T4 مي باشد. همچنين در هر مولكول تري يدوتيرونين يا T3، سه عدد اتم يد قرار دارد. پزشكان معتقدند كه هورمون T4 فقط وقتي كه به T3 تبديل مي شود (با از دست دادن يك اتم يد) به هورمون فعالي مبدل مي شود. اين تبديل عمدتاً در كبد صورت مي پذيرد.
در بعضي از قسمتهاي جهان كه در رژيم غذايي شان كمبود يد وجود دارد (مثلاً در كوههاي هيماليا)، غده تيروييد به اندازه كافي يد در اختيار ندارد تا مقادير كافي از هورمونهاي T3 يا T4 را بسازد. براي جبران اين كار، غده تيروييد بزرگ مي شود، بطوريكه به راحتي ديده مي شود. اين حالت را اصطلاحاً "گواتر" مي نامند. اگر با بزرگ شدن جبراني تيروييد باز هم هورمونهاي T4 و T3 به اندازه كافي ترشح نشوند، بيمار دچار وضعيتي مي شود كه به آن اصطلاحاً "كم كاري غذده تيروييد" گفته مي شود كه بعداً راجع به آن صحبت خواهيم كرد. كمبود يد در كشورهايي مثل انگلستان وجود ندارد. گاهي اوقات مقادير خيلي زياد يد در رژيم غذايي باعث افزايش بيش از حد هورمونهاي تيروييدي مي شود. اين وضعيت ممكن است در اثر مصرف دارو هم ايجاد گردد.
در افراد سالم، مقادير هورمونهاي T4 و T3 در خون در يك محدوده باريكي توسط