قاعده لطف و وجوب امامت

فاعل لطف‏
شكّي نيست كه لطف، از صفات فعل خداوند است و از حكمت الهي سرچشمه مي‏گيرد - چنان كه بيان گرديد - ولي فاعل مباشري آن، هميشه، خداوند نيست، بلكه گاهي فاعل مباشري و بي واسطه‏ي آن، مكلَّفان‏اند. از اين روي، متكلّمان لطف را از اين نظر كه فاعل مباشري آن چه كسي است، به سه قسم تقسيم كرده‏اند:
1- لطف، فعل مستقيم خداوند متعال است، مانند تشريع تكاليف ديني، ارسال پيامبران، اعطاي معجزه به آنان، ارائه و نصب دلايل تكويني و عقلي بر توحيد و معارف الهي و نظاير آن.
2- لطف، فعل مكلّف در مورد خويش است، مانند تأمّل و نظر در دلايل و معجزات پيامبران و پيروي از فرمان آنان.
3- لطف، فعل مكلَّف در مورد ديگران است، مانند تبليغ احكام الهي به مردم از سوي پيامبران، و امر به معروف و نهي از منكر بر مكلّفان نسبت به هم.
مقتضاي لطف خداوند نسبت به مكلّفان، در مورد نخست، اين است كه لطف را انجام دهد، و در مورد دوم و سوم، اين است كه انجام دادن لطف را بر مكلّفان واجب كند. از آن جا كه در مورد سوم، نتيجه‏اي كه از انجام دادن لطف حاصل مي‏شود، به مكلّفان ديگر باز مي‏گردد و نه به فاعل لطف، مقتضاي عدل الهي، اين است كه به فاعل لطف نيز اجر و پاداشي برسد تا بروي ستمي روا نشده باشد.(11)