تاريخ عصر غيبت كبرا

پرسش دوم - چرا غيبت، طولاني است؟
حال كه در آن شرايط بحراني، غيبت، امري اجتناب‏ناپذير بود، مدّت غيبت و طولاني بودن آن نيز بدون دليل نخواهد بود. دليل طولاني بودن غيبت، با دليل اصل غيبت، ارتباط دارد؛ يعني، همه‏ي دلايل و عواملي كه غيبت آخرين حجّت الهي را به وجود آورده بود، بايد مرتفع گردند و تمام شرايط لازم براي ظهور و قيام به حق، جهتِ عدالت گستري در جهانِ بشريت، بايد فراهم شود و يا به گونه‏اي باشد كه فراهم گشتن آن شرايط ممكن باشد تا حضرت، ظهور كند، البته با توجّه به كلّيّه‏ي سنت هاي الهي كه در حركت و دگرگوني‏ها و تربيّت و تكامل جوامع بشري جريان دارد.
بنابراين، به همه‏ي عامل‏هاي غيبت، بايد توجّه شود، و زمانِ لازم براي تحقّقِ شرايطِ مطلوب در ظهور و قيام آن يگانه يادگار فاطمه و علي‏عليهما السلام - كه براي گسترش عدالت در جهان ذخيره شده است - مورد عنايت قرار گيرد. به تناسبِ اين زمانِ لازم براي فراهم شدن شرايط، مدّتِ غيبت نيز رقم زده مي‏شود و طولاني شدن آن، مرهون اين امر مي‏باشد.
پياده شدن اصول تحوّلات اجتماعي در جامعه‏ي اسلامي و انساني، با توجّه به انحرافاتِ فراوان و ريشه دار در جامعه اسلامي و بشري، اقتضائاتِ خود را دارد و بدون فهم آن‏ها، فهمِ فلسفه‏ي غيبت، كمي مشكل به نظر مي‏رسد.
به همين جهت بايد به بيان فلسفه و علل غيبت بپردازيم تا از اين رهگذر به پاسخ پرسش دوم برسيم.
فلسفه و علل غيبتِ كبرا
طولاني شدن غيبتِ امام مهدي‏عليه السلام قطعاً بدون دليل نمي‏تواند باشد، و دلايل عقل پسند در مسائل اعتقادي و تاريخي - بويژه در اين مسئله - وجود دارد.
روايات پيامبرصلي الله عليه وآله و اهل بيت‏عليهم السلام كه پيش از تولّد حضرت مهدي‏عليه السلام صادر شده و در كتاب هاي حديثي و تاريخي قبل از تولّد امام مهدي‏عليه السلام ثبت شده، به برخي از اين دلايل عقل پسند اشاره داشته و به دلايلي فراتر از اين سطح نيز توجّه كرده است.
شهيد صدر كه در ملموس و محسوس كردن معقولات و دلايل و حياني و غيبي، دستي توان‏مند دارد، دلايلي روان‏شناختانه و جامعه شناختانه مطرح كرده كه از روايات نيز فهميده مي‏شوند.
ما، از سه منظر، به اين مسئله مي‏توانيم بنگريم:
1- از منظر روان‏شناختانه و جامعه شناختانه؛
2- از منظر تاريخي و كلامي؛
3- از منظر روايات و وحي الهي.
نظر روان شناختانه و جامعه شناختانه‏ي شهيد صدر
آيةالله العظمي شهيد سيّد محمّد باقر صدرقدس سره در كتاب شريف و بسيار فشرده و محقّقانه خود درباره‏ي امام مهدي‏عليه السلام(13) سه دليل و سه تفسير براي غيبتِ طولاني رهبري مانند امام مهدي‏عليه السلام - كه يك انقلاب جهاني فراگير و گسترده‏اي را برنامه ريزي و تدارك مي‏كند - مطرح كرده و با فرض چشم پوشي از دلايل غيبي - كه براي هر مسلمان قابل قبول بايد باشند - اين مسئله‏ي اعتقادي را تفسير يا تحليل مي‏كند.