پاسخ به:تاپیک جامع نهج البلاغه
سه شنبه 14 شهریور 1391 12:40 PM
خداوند ما را آفریده تا عمل کنیم و نتیجه عمر ما و کلا ارزشی هر کس به آن چیزی است که کسب کرده یکی فقط به شهوات و مادیات پرداخت و ارزش او همینقدر است و آن دیگری خدا را خواست و به سمت او رفت و دل از زرق و برق دنیا کند و ارزش خدایی پیدا کرد .
امام علی علیه السلام آن اسوه انسانیت داشته های گران بهای ما را برایمان بازگو می کند که باید قدرشان را بدانیم و الا حسرتی جانسوز نتیجه بطالت و هدر دادن نعمت فرصت هاست .
«اعْمَلُوا رَحِمَکُمُ اللهُ، عَلَى أَعْلاَم بَیِّنَة، فَالطَّرِیقُ نَهْجٌ یَدْعُو إِلَى دَارِ السَّلاَمِ، وَ أَنْتُمْ فِی دَارِ مُسْتَعْتَب عَلَى مَهَل وَ فَرَاغ...»
امام على علیه السلام در بخشى از خطبه (94) نهج البلاغه، اشاره به غنیمت شمردن فرصت عمر و زندگى در این دنیا مى کند و مى فرماید:
طىّ بیانى کوتاه و بسیار پرمحتوا، تذکّراتى بسیار آموزنده بیان مى فرماید. نخست مى گوید: «به عمل بپردازید خدا شما را رحمت کند!».سپس به مسیر اشاره کرده، مى فرماید: «و باید اعمال شما بر طبق نشانه هاى روشن (کتاب خدا و سنّت معصومین(علیهم السلام) بوده باشد».سپس این نکته را یادآورى مى کند که تشخیص این راه و مقصد آن کار مشکلى نیست: «راه، روشن است و شما را به خانه امن و امان (بهشت و سعادت جاویدان) دعوت مى کند».آنگاه به فرصت هاى بسیار گران بهایى که مردم در اختیار دارند و غالباً به آن توجّه ندارند، اشاره کرده و طىّ هشت جمله، جوانب مختلف این فرصت هاى گران بها را روشن مى سازد. نخست مى فرماید: «شما در سرایى هستید که مى توانید از خطاهاى خود، (از پیشگاه خداوند) عذرخواهى کنید و رضایت او را جلب نمایید».«مهلت کافى و فراغت خاطر (براى انجام حسنات و کسب فضایل)دارید».«پرورنده هاى اعمال گشوده، و قلم ها آماده نوشتن است (و این، فرصت گرانبهایى است که نباید آن را از دست دهید)».«بدن هاى شما سالم و زبان ها آزاد است (و آماده انجام هر کار خیر، و بیان هر سخن نیکى هستید)».«توبه پذیرفته مى شود، و اعمال مقبول مى گردد».
از یک سو، وسایل سعادت فراهم و از سوى دیگر، موانع راه قابل برطرف کردن است اگر از این فرصت ها استفاده نشود، به راستى جاى تأسّف است! به خصوص اینکه، هیچ تضمینى سپرده نشده که این فرصت گرانبها تا کى پایدار مى ماند ممکن است در یک لحظه کوتاه، همه چیز پایان گیرد درهاى توبه بسته شود، پرونده هاى اعمال مختومه گردد، قلم ها از نوشتن حَسَنات باز ایستد، بدنها علیل و ناتوان به بستر بیمارى افتد، زبان ها از کار بیفتد و هیچ گونه راه بازگشتى وجود نداشته باشد!
و در بخشى از خطبه (230)نیز اشاره اى به این مطلب نموده و مى فرماید:
فَاعْمَلُوا وَ الْعَمَلُ یُرْفَعُ، وَ التَّوْبَةُ تَنْفَعُ، وَ الدُّعَاءُ یُسْمَعُ، وَالْحَالُ هَادِئَةٌ، وَ الاَْقْلاَمُ جَارِیَةٌ. وَ بَادِرُوا بِالاَْعْمَالِ عُمُراً نَاکِساً، أَوْ مَرَضاً حَابِساً، أَوْ مَوْتاً خَالِساً؛ امام(علیه السلام) در بخشى از خطبه (230) به لزوم بهره گیرى از فرصتها پیش از فرا رسیدن اجل سفارش مى کند و بر آن تأکید مى ورزد و مى فرماید: «تا هنگامى که فرصت براى قبولى اعمال دارید، و توبه سودمند است و دعا به اجابت مى رسد و در آرامش به سر مى برید و قلمهاى فرشتگان براى نوشتن اعمال صالح در جریان است، عمل کنید». امام(علیه السلام) در این عبارات کوتاه به این امر مهم اشاره مى کند که تا شما در دنیا هستید پنج فرصت مهم در دست دارید: اعمال خوب شما به پیشگاه خدا مى رود و با آب توبه مى توانید گناهان را بشویید. دعاها در پیشگاه خدا به اجابت مى رسد. آرامشى دارید که مى توانید با استفاده از آن هر کار نیکى انجام دهید و بالاخره فرشتگان آماده اند تا اعمال نیک شما را در نامه اعمالتان ثبت کنند.
ولى اگر این فرصت از دست رود و در آستانه مرگ قرار گیرید تمام این امکانات پنجگانه از شما سلب مى شود و جز حسرت و اندوه متاعى نمى خرید.
سپس امام(علیه السلام) در توضیح سخن بالا و تکمیل آن مى فرماید: «و به انجام اعمال صالح مبادرت ورزید پیش از آنکه عمر پشت کند (و مرحله پیرى و ناتوانى برسد) یا بیمارى مانع از عمل گردد، یا مرگ (همه چیز را از شما) برباید».
و در بخشى از خطبه (237) نیز مى فرماید:
«َاعْمَلُوا وَ أَنْتُمْ فِی نَفَسِ الْبَقَاءِ، وَ الصُّحُفُ مَنْشُورَةٌ، وَ التَّوْبَةُ مَبْسُوطَةٌ، وَ الْمُدْبِرُ یُدْعَى وَ الْمُسِیءُ یُرْجَى، قَبْلَ أَنْ یَخْمُدَ الْعَمَلُ...» ؛ امام(علیه السلام) در این بخش از خطبه در عباراتى کوتاه و پرمعنا همه مخاطبان خود را به استفاده از فرصت ها تشویق مى کند و به همگان هشدار مى دهد که این فرصت دائمى نیست و دیر یا زود از دست خواهد رفت. بکوشید تا جامه حسرت و یأس نپوشید.
در مورد چگونگى فرصت ها به پنج نکته اشاره مى کند:نخست مى فرماید: «اکنون که در متن زندگى و حیات هستید، عمل کنید. (زیرا مهم ترین نتیجه عمر، عمل است».تعبیر به «نَفَسِ الْبَقَاءِ» اشاره لطیفى به این معناست که گویى بقاى در دنیا را به موجود زنده اى تشبیه کرده که دارد نفس مى کشد و پیش از آنکه از نفس بیفتد باید از آن استفاده کرد.در جمله دوم مى فرماید: «نامه هاى عمل گشوده است».اشاره به اینکه با گشوده بودن پرونده ها هرگونه اضافه و اصلاح و کم کردن نقطه هاى ضعف امکان پذیر است.در جمله سوم مى فرماید: «بساط توبه گسترده است».روشن است که تا درهاى توبه باز و سفره توبه گسترده است، راه بازگشت باز است و با آب توبه مى توان آتش هاى برافروخته و سوزان گناه را خاموش کرد. در چنین حالتى انسان به درگاه خدا مى رود، اظهار ندامت مى کند و قطره اشکى که حاصل توبه اى نصوح و خالص است مى ریزد و دریایى از آتش را خاموش مى کند.
«در حالى که فراریان از طاعات خدا به سوى او فراخوانده مى شوند و به بدکاران و گنه کاران امید عفو داده مى شود . پیش از آنکه چراغ عمل خاموش گردد، مهلت قطع شود و اجل پایان گیرد» آرى! تا عمر باقى است، تنور عمل داغ و برافروخته و مهلت باقى است و فرصت برقرار و در آن لحظه که انسان چشم از این جهان بر بندد، همه اینها پایان مى گیرد.«پیش از آنکه در توبه بسته شود و فرشتگان (که مأمور ثبت اعمال نیک و بدند) به آسمان صعود کنند (سخت بکوشید و فرصت را غنیمت بشمارید)».
بیایید هر کجا که هستیم و در هر حالی رو به سوی خدا کنیم و از او بخواهیم لحظات ما را با یاد خودش آباد کند ، تا بتوانیم در سایه او عمری پر بار و عاقبتی خیر داشته باشیم.
زنده کردن فرصت ها کار سختی نیست کافی است برنامه ریزی کنیم و چشمان خود را باز کنیم ،مشغول هر کاری که هستیم زبانمان باذکر خدا گویا باشد،وضویی بسازیم و نیت خیر کنیم و همان کار سابق را اینک با نیت خدایی انجام دهیم ،لحظاتی به امور روزانه خود دقت کنیم که چقدر از وقتمان صرف خدا خواهی شد؟ با این روش ها کم کم می آموزیم که چگونه از عمرمان بهره ببریم تا لحظه مرگ با آسودگی جان شیرین را تقدیم فرشته خوب خدا کنیم . نه یک عمر در ترس و اضطراب باشیم و در نهایت هم با بی رغبتی و ترس وارد دنیایی ظلمانی تر و هولناکتر بشویم.
فرآوری : محمدی
بخش نهج البلاغه تبیان
منبع : وبلاگ سخنان علی (علیه السلام)
به رنگ سبز
سبز باشیم
