کتاب‌های عامه‌پسند

حتماً اصطلاح "فیلم‌های عامه‌پسند" را شنیده‌اید. فیلم‌ عامه‌پسند که گاهی از آن تحت عنوان فیلم‌ "گیشه‌پسند" یا "گیشه‌ای" نام برده می‌شود، فیلمی است که تنها هدفش فروش و دست‌یابی به سود بیشتر است. تهیه کنندگان این‌گونه فیلم‌ها برای دست پیدا کردن به این هدف، از مولفه‌هایی مثل: چهره‌های جذاب، طنزهای دم دستی یا سخیف، موسیقی‌های آن‌چنانی و... و به طور کلی از اموری که باعث جذب مخاطب می‌شود استفاده می‌کنند.

این موضوع، یعنی جذب مخاطب، برای دست‌یابی به سود بیشتر، در حوزه‌های دیگر نیز وجود دارد. به عنوان مثال، با نگاهی اجمالی به عناوین کتب منتشر شده در دنیای کتاب درمی‌یابیم که گاهی نویسندگان و البته ناشرانی، برای جذب بیشتر مشتری و بدون توجه به نیازهای واقعی آن‌ها دست به انتشار کتبی می‌زنند که فاقد مطالب مفید و قابل توجه هستند.

امروزه کتاب‌هایی با عناوینی مانند: چگونه خوشبخت شویم، راه‌های رسیدن به زندگی بهتر، چگونه پولدار شویم، رازهای زیبایی، چگونه پسردار شویم، چگونه دختردار شویم، دست‌یابی به موفقیت در... و... بازار کتاب را پر کرده‌اند و از قضا خوب هم می‌فروشند. این کتاب‌ها که اغلب نویسنده‌ی غیر ایرانی دارند و اصطلاحاً کتب ترجمه‌ای هستند سوغات کشورهای غربی است که به مدد باز بودن درهای فرهنگی کشور به راحتی در دسترس مردم قرار می‌گیرند.

حال، وجود چنین کتاب‌هایی خوب است یا بد؟ آیا باید از چاپ کتاب‌هایی از این دست جلوگیری کرد یا این که انتشار آن‌ها را اتفاقی نیک و فرخنده انگاشت؟

واقعیت این است که نمی‌توان و نباید تنگ‌نظرانه به موضوع نگریست. بخواهیم یا نخواهیم این کتاب‌ها مشتری دارد، یعنی آن قدر مشتری دارد که هر روز عناوین تازه‌تری از آن‌ها وارد بازار کتاب می‌شود. پس این که حکم کلی بدهیم و بگوییم "باید جلوی چاپ و انتشار آن‌ها گرفته شود" چیزی نیست جر پاک کردن صورت مساله.

از طرفی در میان چنین کتاب‌هایی، می‌توان مواردی را یافت که مملو از موضوعات سخیف، غیراخلاقی و ضدارزشی هستند؛ پس بی‌توجهی به این کتاب‌ها و بازگذاشتن عرصه برای تولید و نشر آن‌ها نیز تصمیم ناصواب و غیر قابل قبولی است.

باید حد وسط را نگاه داشت و تصمیمی منطقی گرفت. وجود چنین بازار آشفته‌ای تنها و تنها از "عدم وجود نظارت" شکل می‌گیرد. با نظارت صحیح و قانون‌مند ـ و نه نظارتی سلیقه‌ای و قِشری ـ می‌توان چرخه‌ی تولید آثار نازل و دور از شان فرهنگ ایرانی ـ اسلامی را متوقف ساخت و امکان تولید و در معرض دید قرار گرفتن کتاب‌هایی فاخر و مفید را فراهم ساخت.

نظارت اصولی و صحیح، نه تنها مضر نیست بلکه عرصه را برای پدید آمدن کتاب‌هایی با عناوین و موضوعات قابل قبول و مفید فراهم می‌کند. و از طرفی باعث می‌شود مخاطب دچار آشفتگی نشده و امکان انتخاب صحیح را داشته باشد.

کتاب، غذای روح است و توجه به آن بسیار ضروری؛ چرا که تعالی، پیشرفت و هدایت یک جامعه ارتباط بسیار نزدیکی به مقوله‌ی فرهنگ (که کتاب نیز جزئی از آن است) دارد.