سمندريان در پرده آخر

به گزارش خبرنگار ما، پايان هفته گذشته درست زماني كه ستاره اسكندري و افسانه ماهيان زنگ افتتاح نمايش «33 درصد نيل سايمون» را در سالن سمندريانِ تماشاخانه ايرانشهر با آرزوي بهبود اين استاد به صدا در آوردند، شايد هيچ‌كس فكرش را نمي‌كرد كه چند ساعت بعد خبري تلخ اهالي هنر نمايش را شوكه كند.

حميد سمندريان درگذشت؛ همين گزاره خبري كه بلافاصله دهان به دهان چرخيد و تيتر رسانه‌ها شد، كافي بود تا اشک علاقه‌مندان هنر نمايش را جاري كند تا آنجا كه عزت‌الله انتظامي در حالي كه بشدت منقلب شده بود در يك‌جمله گفت: فقط مي‌توانم بگويم كه افتخار شاگردي ايشان را داشتم و تئاتر ايران نگين درشت قيمتي را از دست داد.

آقاي بازيگر افزود: تئاتر ايران جواهر بزرگ و قيمتي خود را از دست داده است. بايد به همه هنرمندان و بويژه هما روستا كه سال‌ها با ايشان زندگي كرد تسليت بگوييم.

هما روستا هم كه هنوز در شوك از دست دادن همسر و استاد خودش قرار دارد، در اظهار نظري كوتاه درباره سمندريان گفت: من 40 سال در كنار او زندگي كردم و عشق به تئاتر و عشق به انسان‌ را از سمندريان آموختم.

از ديگر چهره‌هايي كه سابقه دوستي ديرينه با سمندريان داشته‌اند مي‌توان به علي نصيريان و جمشيد مشايخي اشاره كرد كه نصيريان او را از برجستگان تئاتر ايران دانست و گفت: ‌حميد سمندريان داراي دو بُعد بود، اول اين‌كه كارگردان ‌بسيار خوبي بود و ديگر استاد موفقي در تعليم و در كارگرداني تئاتر محسوب مي‌شد.

جمشيد مشايخي بازيگر پيشكسوت تئاتر و سينما هم در پي درگذشت «حميد سمندريان» گفت: تئاتر ايران بزرگ‌مردي را از دست داد كه نظير نداشت، نمي‌دانم بعدها كسي مانند او به دنيا خواهد آمد يا خير؟ او با اشاره به اين‌كه سمندريان مردي بدون حاشيه بود و به دنبال شهرت نبود،‌ افزود: حميد عاشق بود؛ حميد تك بود و در واقع حميد، حميد سمندريان بود. شباهتي از نظر اخلاقي به كسي نداشت. آدمي برجسته بود كه مثل او را من هرگز نديدم.

پري صابري خالق آثار ماندگاري همچون اپراي رستم و سهراب هم گفت: سمندريان عزيز بزرگي بود كه براي تئاتر خيلي خيلي كوشيد و شاگرد تربيت كرد و حالا نبود او براي بچه‌هاي تئاتر خيلي تاثربرانگيز است.

اما روز گذشته دو معاون هنري و سينمايي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي هم در پيام‌هايي جداگانه درگذشت سمندريان را تسليت گفتند.

حميد شاه‌آبادي در پيام تسليت خود آورده است: تثبيت هويت و تشخص تئاتر امروز ايران مرهون حضور بزرگ مرداني است كه بي شك استاد حميد سمندريان نقش پررنگ‌تري در اين ميان دارد. او كه امروز شاگردانش از نسل‌هاي مختلف مبهوت و داغدار غم درگذشتش هستند، عمري به درازاي نيم قرن را به تربيت هنرجويان تئاتر پرداخت.

جواد شمقدري هم با اشاره به اين كه در كارنامه هنري استاد سمندريان ساخت يك فيلم سينمايي هم ديده مي‌شود، گفت: او وقتي ديد مي‌تواند در حوزه تئاتر فعاليت چشمگيري داشته باشد ترجيح داد در همين حوزه بماند و شاگرداني را تربيت كند؛ در واقع هنرمند وقتي ماندگار مي‌شود كه با مردم خودش و در مسير آرمان‌هاي متعالي كشورش باشد.

رييس سازمان سينمايي كشور تاكيد كرد: براي سمندريان هيچ چيز جز هنر مهم نبود و در طول اين سال‌ها هم ديديم بدون حاشيه به كارش ادامه داد.

حميد سمندريان در سال 1310 در تهران متولد شد؛ شروع فعاليت‌هاي تئاتري او در حين تحصيل در دوره‌متوسطه با حضور در كلاس‌هاي تئاتر و هنرپيشگي استاداني چون حسين خيرخواه، شباويز و نصرت كريمي زيرنظر عبدالحسين نوشين بود.

او پس از اتمام دوره‌ دبيرستان به اروپا سفر كرد و در آلمان دوره مهندسي را در دانشگاه صنعتي برلين گذراند، اما بعد از آن به كنسرواتوار عالي موسيقي و هنرهاي نمايشي هامبورگ پيوست و تئاتر برايش آنقدر جدي شد كه طي‌شش سال به‌صورت آكادميك تحت آموزش «ادوارد ماركس» كه يكي از استادان برجسته تئاتر بود، اصول و مباني كارگرداني و بازيگري را آموخت و همزمان در آلمان به صورت حرفه‌اي مشغول كار شد.

سمندريان پس از پايان اين دوره به دعوت اداره‌هنرهاي نمايشي هنرهاي زيباي كشور به ايران بازگشت و همراه با اجراي تئاتر و تدريس در دانشگاه و كارگاه‌هاي آموزشي، هنرمنداني درجه يك همچون عزت‌الله انتظامي، گوهر خيرانديش، رضا كيانيان، ميكائيل شهرستاني، احمد آقالو، پرويز پورحسيني، گلاب آدينه، مهدي و ناصر هاشمي و... را تحويل جامعه هنري داد.

كارگرداني و اجراي تئاترهاي ماندگاري چون «ملاقات با بانوي سالخورده»، «دايره گچي قفقازي»، «ازدواج آقاي مي‌سي‌سي‌پي»، «مرغ دريايي»، «بازي استريندبرگ»، «كرگدن» و... در كارنامه هنري او به چشم مي‌خورد.

پيكر اين استاد فقيد تئاتر ايران امروز ساعت 10 صبح از مقابل تالاري كه به نام او (استاد سمندريان) در تماشاخانه‌ ايرانشهر نامگذاري شده است، به سمت قطعه‌ هنرمندان بهشت‌زهرا (س) تشييع خواهد شد.

عزت‌الله انتظامي،‌ اسماعيل شنگله، ‌رضا كيانيان و ابراهيم حقيقي به نمايندگي از چهار نسل اهالي تئاتر كه با زنده‌ياد حميد سمندريان همكاري داشتند در مراسم تشييع او سخنراني خواهند كرد.