اخبار کامل قرآنی (يكشنبه 18 تير 1391)

گروه ادب: يكی از فهرست‌نويسان كتابخانه مجلس شورای اسلامی با اشاره به آسيب‌های موجود در فهارس قرآن كريم، عنوان كرد: با وجود نقش تأثيرگذار دانشگاه‌ها و مراكز علوم قرآنی در تدوين فهارس قرآنی، اين مراكز هنوز در اين راستا حركت نكرده‌اند.

يوسف بيگ‌باباپور، فهرست‌نويس نسخ خطی كتابخانه مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگو با خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا)، با اشاره به روند فهرست‌نويسی قرآن كريم طی سال‌های گذشته در ايران گفت: در بسياری از كشورهای اسلامی مانند پاكستان، فهارست‌نويسان مجموعه‌ای از فهارس ويژه نسخ خطی قرآن را تهيه و منتشر كرده‌اند كه از اين جمله می‌توان به فهرست نسخ خطی قرآن پاكستان و فهرست نسخ خطی علوم قرآنی در اين كشور اشاره كرد.

وی با بيان اينكه با وجود منابع ارزشمند خطی قرآن در كشور هنوز فهرست‌ ويژه‌ای برای اين منابع تهيه نشده است، ادامه داد: نگارش اين منابع، علاوه بر بيان ويژگی‌های هنری و تمام خصوصيات مربوط به نسخ خطی، زمينه‌ساز تسريع در روند پژوهش‌های اين حوزه نيز خواهد شد. اگر چه فعاليت‌هايی در طول سال‌های گذشته انجام شده است، اما به صورت پراكنده بوده و ويژگی‌های علمی مخصوص اين منابع در آنها ديده نمی‌شود.

اين فهرست‌نويس نسخ خطی در كتابخانه مجلس شورای اسلامی، با اشاره به روند فهرست‌نويسی نسخ خطی قرآن در كتابخانه‌های متعدد در كشور، يادآور شد: از جمله موضوعات مهم اما فراموش شده در فهرست‌گان نسخ خطی قرآن، عدم الصاق تصاوير بر اين نوع آثار است. الصاق تصوير هر يك از اين نسخ خطی به پژوهشگر كمك می‌كند تا علاوه بر نكات و مباحث علمی مطرح شده در اين آثار، به ديگر ويژگی‌های موجود در نسخه كه در فهارس بيان نشده است پی ببرد.

به گفته وی، از سال 57 تاكنون فعاليت‌های متعددی در عرصه فهرست‌نگاری نسخ خطی قرآن انجام شده است كه از اين موارد می‌توان به فعاليت‌های كتابخانه مجلس شورای اسلامی در اثری مستقل به عنوان «مصحف بهارستان»، فهرست نسخ خطی قرآن در كاخ موزه گلستان و فهرست نسخ خطی قرآن در كتابخانه آيت‌الله‌العظمی مرعشی‌نجفی اشاره كرد.

مصاحف شریف، بیانگر هویت دینی و ملی ایران است

باباپور با بيان اينكه منابع خطی قرآنی بيانگر هويت و تاريخ تمدن ايرانيان از آغاز اسلام تاكنون به شمار می‌آيند، تصريح كرد: قرآن‌های خطی در ميان ديگر منابع خطی موجود از ارزش و اهميت ويژه‌ای برخوردار هستند. علاوه بر تقدس اين كتاب آسمانی، ويژگی‌های هنری، كتابت و تذهيب ويژه اين آثار سبب شده است تا ارزش مصاحف از ديگر آثار خطی بيشتر باشد.

مصحح كتاب «لطايف‌‌الخيال» با بيان اينكه هر يك از اين نسخ خطی، منبع ارزشمندی در رشد و شكوفايی پژوهش‌های دانشگاهی است، يادآور شد: در هر يك از اين منابع، ويژگی‌های هنری بسياری وجود دارد كه از منظر كارشناسان در آن فن مغفول مانده است. از جمله اين موارد می‌توان به خطوط و شيوه كتابت هر يك از اين آثار اشاره كرد. همچنين ويژگی‌های هنری در آثار خطی هر چند در يك دوره تاريخی باشند، از منظر مناطق قابل بررسی‌ هستند. فهرست‌نويسی دقيق و روزآمد هر يك از اين آثار می‌تواند به ارتقای كيفی پژوهش‌های اين حوزه كمك كند.

باباپور نقش دانشگاهيان را در اين راه كمرنگ ارزيابی كرد و ادامه داد: در اين ميان، نقش دانشگاهيان و مراكز علمی و پژوهشی در فهرست‌نويسی نسخ خطی بسيار كم است. بايد دانشگاه‌های علوم قرآنی كشور دانشجويان خود را به سمت فعاليت در اين عرصه سوق دهند. جای فعاليت‌های پژوهشی درباره خط‌شناسی، صفحه‌آرايی، زيباشناسی نسخ خطی قرآن در ميان پژوهش‌های دانشجويان دانشگاه‌های علوم قرآنی خالی است.

اين فهرست‌نويس نسخ خطی قرآن از جمله آسيب‌های موجود در فهارس قرآن كريم را عدم وضع اصطلاحات واحد در نسخ خطی ياد و عنوان كرد: اصطلاحاتی كه در زمينه فهرست‌نگاری نسخ خطی اعم از قرآنی و غيرقرآنی از سوی فهرست‌نويسان به كار می‌رود، اصطلاحاتی ناآشنا و تعريف نشده است. علاوه بر اين، عدم وحدت رويه در اين امر سبب شده تا دانشجويان دچار سردرگمی شوند و پژوهش‌های اين حوزه با مشكلاتی همراه باشد؛ اين در حالی است كه با وجود مشكلات متعدد در اين زمينه، هنوز اقدام خاصی از سوی كارشناسان اين فن صورت نگرفته است.

‌باباپور به متون آموزشی در فن فهرست‌نويسی اشاره و عنوان كرد: علاوه بر اينكه دانشگاه‌ها در اين مسير حركت نمی‌كنند، متون آموزشی به منظور تعليم فهرست‌نويسان نيز تدوين و منتشر نشده است. اين امر سبب شده است تا بسياری از فهرست‌نويسان به صورت تجربی و در محضر اساتيد مختلف راهكارهای اين امر را ياد بگيرند.