مقالات علوم سیاسی

مفهوم شورا، و نسبت شورا و دموکراسي، بيش از يک قرن است که در کانون مباحث نوگرايي ديني در جهان اسلام قراردارد و البته، تفسيرها و نظريه هاي متفاوتي نيز توليد شده است. «نظريه عمومي شورا» از مهم ترين تئوري هاي شوراگرايي و مردم سالاري ديني است که توسط توفيق محمد الشاوي (1918 م/ 1339 ق)، انديشمند معاصر مصري، طرح و بسط يافته است. به نظر شاوي، نظريه عمومي شورا سه ويژگي اساسي دارد؛ 1) تدارک بنياد شرعي براي نوگرايي ديني، 2) تلقي شورا به مثابه قاعده عمومي عمل اجتماعي که فراتر از حوزه صرف سياسي است، و 3) تفکيک بين شورا و استشاره.
همين نکته سوم مهم ترين دستاورد نظريه عمومي شورا است. شاوي کوشيده است تا شورا به مثابه نهاد تصميم عمومي را از استشاره که امري اختياري است، تفکيک نموده و تفسيري نسبتا روشن از آن دسته ادله ديني شورا ارايه نمايد که ناسازه مي نمايند و بين الزامي و غيرالزامي بودن شورا نوسان دارند. نظريه عمومي شورا به لحاظ ساختار منطقي ويژه اي که دارد، تا حدودي به نظريه هاي دموکراسي مشورتي (Deliberative Democracy) درغرب امروز نزديک است.

 نسخه قابل چاپ