مقالات علوم سیاسی

در سالهاي دهه 1990 به بعد از رهيافت هاي سازه انگارانه در راستاي تبيين منازعات منطقه اي بهره گرفته شده است. علت چنين موضوعي را مي توان نقش مسايل فرهنگي و همچنين مولفه هاي درون ساختاري در تفسير تحولات منطقه اي بويژه موضوعات بحراني دانست. منازعات منطقه اي در دوران نظام دوقطبي تحت تاثير «ساختار نظام بين الملل» و همچنين قواعد رفتار بازيگران موثر بين المللي بويژه آمريکا و اتحاد شوروي قرار داشته است. اشغال افغانستان در دسامبر 1979 توسط اتحاد شوروي، بيانگر چنين استدلالي است؛ در حاليکه روندهاي تغيير و دگرگوني در کنش استراتژيک کشور ياد شده از سال 1991 به بعد بيش از آنکه تحت تاثير موضوعات بين المللي قرار گيرد، ناشي از کنش بازيگراني است که به قالب هاي ايدئولوژيک، فرهنگي، نژادي و قومي وابسته اند.
سازه انگاري در زمره رهيافت هايي محسوب مي شود که زمينه هاي تحليل موضوعات روابط بين الملل بر اساس نشانه هاي فرهنگي، اجتماعي و قومي را فراهم مي سازد. افغانستان در زمره کشورهايي تلقي مي شود که از تنوع نژادي و فرهنگي برخوردار است. چنين کشورهايي عمدتا در فضاي بي ثباتي، ناامني و مخاطره استراتژيک قرار مي گيرند. بر اين اساس تلاش مي شود تا ضمن بهره گيري از رهيافت سازه انگاري، دگرگوني هاي سياسي و فرايندهاي تغيير ژئوپليتيکي در افغانستان مورد بررسي قرار گيرد.
اين امر نشان مي دهد که شکل بندي هاي ژئوپليتيک در دوران بعد از جنگ سرد، تحت تاثير موضوعات قومي، نژادي، مذهبي و فرهنگي قرار گرفته است. اين امر تضادهايي را در حوزه هاي مختلف ژئوپليتيکي ايجاد کرده است. به هر ميزان که موضوعات تاثيرگذار فرو ملي همانند نژاد، هويت و مذهب بر تحولات بين الملل از تنوع و تحرک بيشتري برخودار باشد، طبيعي است که امکان تاثيرگذاري آنها بر تحولات منطقه اي نيز افزايش بيشتري پيدا خواهد کرد. تحولات افغانستان در دوران بعد از جنگ سرد چنين نشانه هايي را منعکس مي سازد. براي تبيين اين موضوع از رهيافت سازه انگاري استفاده خواهد شد. اين رهيافت مي تواند بين موضوعات فرهنگي – نژادي با فرايندهاي بين المللي رابطه موثر و معني داري را به وجود آورد.

 نسخه قابل چاپ