مقالات علوم سیاسی

يکي از نظرياتي که در عرصه روابط بين الملل وجود داشته و از طريق آن مي توان به بررسي حوادثي از قبيل جنگ ها پرداخت، نظريه بازي ها است. از نکات محوري اين نظريه، عقلانيت بازيگران شرکت کننده در يک بازي است، به اين معني که بازيگران با محاسبه گري در بازي شرکت کرده و سعي در کسب بيشترين ميزان امتياز از طرف مقابل دارند. بازيگران در نقطه اي به نام نقطه زيني، که بيشترين ميزان سود ممکن و کمترين ميزان ضرر را دارد، به تفاهم مي رسند، زيرا در صورت عدم پذيرش، پيامدهاي بعدي اي که براي آنان ايجاد مي شود، بيشتر است. اين مقاله با روش تبييني- تطبيقي و با تقسيم بندي جنگ ايران و عراق به چهار مرحله، مي کوشد تا به تعيين بهترين نقطه براي پايان جنگ که همان نقطه زيني ناميده مي شود، بپردازد.
يافته هاي اين پژوهش حاکي از آن است که در ميان مراحل مختلف، نقطه زيني در جنگ ايران و عراق، مرحله سوم يا همان زمان صدور قطعنامه 598 بوده است. در اين مقطع از جنگ، يعني زماني که شوراي امنيت، قطعنامه 598 را به تصويب رساند، دولت عراق اعلام کرد که قطعنامه را مي پذيرد، ولي دولت ايران با در نظر گرفتن برخي پيش شرط ها، حاضر به پذيرش قطعنامه نشد. در اين مقطع ايران بخش هاي زيادي از اراضي عراق را در تصرف داشت و مايل نبود بدون آن که امتيازي به دست آورد، آن اراضي را تخليه کند. حمله هاي بعدي عراق و پس گرفتن اراضي اشغالي در فاو، اطرف بصره و جزاير مجنون، نه تنها اين امتياز را از دست ايران گرفت، بلکه ايران را مجبور ساخت تا هنگامي با پذيرش قطعنامه 598 موافقت نمايد که اراضي بيشتري را از دست داده بود. در مجموع عدم پذيرش قطعنامه 598 از سوي ايران، بلافاصله پس از صدور آن، سبب شد تا هزينه ها و پرداخت هاي ايران به عنوان يکي از بازيگران درگير در صحنه جنگ افزايش يابد، در حالي که به?نظر مي رسد ايران در صورت پذيرش قطعنامه در زمان صدور آن، ضمن اينکه از گسترش تلفات و خسارات وارده شده به خود در ماه هاي پاياني جنگ جلوگيري به عمل مي آورد، قادر بود تا با دست آوردها و موقعيت بهتري پاي ميز مذاکره با طرف عراقي بنشيند.

 نسخه قابل چاپ