مقالات علوم سیاسی

بنيادگرايي در سال هاي اخير به دليل گسترش در بخش هايي از جهان چون خاورميانه، افزايش نقش آن در منازعه اعراب ـ اسراييل، افزايش نقش سياسي اسلام در تعدادي از جمهوري هاي شوروي سابق، رسوايي هاي اخير بنيادگرايان مسيحي در آمريكا و... خود را به عرصه عمومي تحميل کرده است. محققان دانشگاه شيكاگو با ارايه «پروژه بنيادگرايي» نگاهي پلورال و ميان فرهنگي به تعريف بنيادگرايي كرده و معتقدند مراد از بنيادگرايي، گروه هاي مذهبي است كه در واكنش به بحراني كه تصور مي كنند هويت گروهي آنها را تهديد مي كند ظاهر مي شوند و لذا براي محافظت از خود در برابر «غير»، مرزهاي فرهنگي، ايدئولوژيكي و اجتماعي محكمي دور خود مي چينند. بر اين مبنا، اساس بنيادگرايي بر ناخرسندي از وضعيت موجود استوار است. بنيادگرايان مسير كنوني جامعه و جهان را تهديدي براي ايدئولوژي خود تلقي كرده، رسالت اصلي خود را تجديد حيات ايدئولوژي و خارج ساختن آن از زير گرد و غبار مدرنيسم مي دانند.
اما در اين ميان، بنيادگرايي يهودي از اهميت زيادي برخوردار است. آنها معتقدند بايد هويت نويني را بر مبناي قوميت مداري محض يهودي، تعارض با جامعه مدرن غربي و اعتراض شديد به مذهب سنتي تاسيس کرد. گوش آمونيم و هارديم دو جريان عمده بنيادگراي يهودي هستند که تاثير زيادي بر انديشه و عمل صهيونيستي گذاشته اند. گوش آمونيم به عنوان جريان راديكال بنيادگرا بر تقديس خشونت، قدسي كردن سرزمين، و رازآميز كردن كاربرد زور تأکيد دارد، اما هارديم به عنوان جريان محافظه کار، هدف خود را که طرد اغيار از جامعه اسراييل و نبرد با سكولارها است از طريق نهادهاي آموزشي، رقابت هاي پارلماني و اقدامات فراپالماني پي مي گيرد.
در مقابل جريان رو به رشد بنيادگرايي يهودي، جريان پسا صهيونيسم در سطوح آكادميك ظهور كرد كه بسياري از آموزه هاي صهيونيسم را مورد پرسش قرار داد. علل ظهور اين جريان، تحول هويت و احساس ملي در ميان شهروندان فلسطيني و ضرورت پذيرش «غير»، گسترش انتفاضه فلسطين و جنگ لبنان که ديدگاه صهيونيسم در مورد حاكميت بر كل سرزمين و مردم را بي اعتبار کرد، اولويت يافتن خصلت بي طرفي شرق شناسان به ويژه در مورد جنگ 1948 و تغيير كانون توجه از اسراييل به هر دو سوي منازعه بود. بنابراين، جامعه اسراييلي امروز با چالش بزرگي مواجه است كه بنيادهاي اصلي آن را در معرض انتقاد قرار داده است. اين مقاله با تفصيل بيشتري نکات فوق الذکر را توضيح خواهد داد.