بانک مقالات جغرافیا

برنامه ريزي دسترسي به دليل ترکيب و پيونددادن کاربريها و شبکه حمل و نقل، جايگاه مهمي در فرايند برنامه ريزي و طراحي شهري دارد، اهميت اين مساله از دهه 1950 م. به بعد و بويژه از دهه 1970 م. بدنبال جنگ اعراب و اسراييل، افزايش قيمت نفت و انتقاد از الگوي طراحي شهري مبتني بر شهر ماشيني (که بر جدايي محل کار و زندگي و گسترش افقي شهرها مبتني است) بيشتر مطرح شد. همچنين اين موضوع باعث استفاده بيشتر از ماشين در سفرهاي کاري درون شهري و مشکلاتي از قبيل افزايش سوخت و آلودگيهاي زيست محيطي نيز شد. برنامه ريزي دسترسي به مفهوم «کاهش فاصله بين محل کار و زندگي» يا «آساني رسيدن به مقصد در مقابل آساني جابه جايي يا افزايش سرعت» (حرکت) است. هدف اين تحقيق، سنجش دسترسي بر مبناي تحليل سيستم حمل و نقل عمومي اتوبوس است که پس از ماشين شخصي، عمده ترين وسيله جابه جايي مسافر در شهر مشهد، دومين شهر کشور، به لحاظ جمعيتي است.
براي دستيابي به اين هدف از مدل جاذبه اصلاح شده هنسن، پولر و لو استفاده شد. اين مدل متکي بر متغيرهاي جمعيت، اشتغال و محاسبه پتانسيل جاذبه و فاصله بين مناطق مختلف شهرداري (12 منطقه) است که با کمک سيستم اطلاعات جغرافيايي انجام گرفت. نتايج حاصل از کاربرد مدل در شهر مشهد، بيانگر اين واقعيت است که پس از وسايط نقليه شخصي (8/27% کل سفرها)، اتوبوس عمده ترين وسيله حمل و نقل عمومي است. بنابراين 24% کل سفرهاي روزانه به وسيله آن انجام مي شود. 88% وسعت کل سطح شهر و 86% جمعيت شهر دسترسي مستقيم به اتوبوس دارند (بترتيب 25.49 کيلومترمربع و 342987 نفر جمعيت شهري تحت پوشش دسترسي مستقيم سيستم اتوبوسراني نيستند.
همچنين ضريب دسترسي تفاوتهاي مناطق مختلف شهر را نشان مي دهد. جهتگيري آن از مناطق پرجمعيت و کم درامد شمال شرقي شهر به سمت مناطق در حال توسعه شمال غربي و غرب شهر است. ايجاد مسيرهاي جديد خطوط اتوبوسراني و تغيير مسير خطوط موجود براي تحت پوشش قرار دادن مناطق بدون دسترسي مستقيم اتوبوسراني، گام موثري در راستاي تحقق توسعه پايدار شهري است.

 نسخه قابل چاپ