بانک مقالات جغرافیا

با توچه به اينکه کشور ايران بر روي کمربند زلزله خيزي آلپ - هيماليا قرار دارد و هر چند يک بار شاهد زلزله هاي مخرب ويرانگري همانند زلزله هاي بم و طارم و غيره در کشورمان مي باشيم، بررسي وضعيت تکتونيک فعال (جنبا) که از جمله عوامل ايجاد و بروز زمين لغزه ها مي باشند و ارزيابي تهديدات و خسارات بروز اين فعاليت ها در شهرها از اهميت بالايي برخوردار است. رودخانه زاينده رود، بزرگترين و مهم ترين رودخانه دائمي ايران مرکزي است که سد عظيم زاينده رود بر روي آن بسته شده است. بخش علياي رودخانه، در شمال شرق استان چهارمحال و بختياري و غرب استان اصفهان در مختصات طول جغرافيايي 50 درجه و 45 دقيقه تا 50 درجه و 53 دقيقه و 50 ثانيه شرقي و عرض جغرافيايي 32 درجه و 30 دقيقه و 45 ثانيه تا 32 درجه و 45 دقيقه و 50 ثانيه شمالي قرار گرفته است. اين منطقه از نظر زمين شناسي بخشي از زون سنندج - سيرجان مي باشد.
در اين پژوهش با استفاده از شاخص هاي مورفومتريک کمي از قبيل منحني هيپسومتري (بي بعد) حوضه هاي آبريز، انتگرال منحني هيپسومتري حوضه هاي آبريز، نسبت پهناي کف دره به ارتفاع دره، نسبت «V» عدم تقارن آبراهه ها، شاخص گراديان - طول رودخانه، شاخص تقارن توپوگرافي عرضي، فعاليت هاي تکتونيکي و فرايشي در دره طولي رودخانه زاينده رود و دره هاي عرضي سواحل سمت راست و چپ در مساحتي حدود 400 کيلومترمربع مطالعه گرديد.
بررسي اين شاخص ها نشان داد که دره اصلي (طولي) رودخانه از نظر شاخص هاي «V_f» و نسبت «V» نيمه فعال، دره هاي فرعي در سواحل سمت راست و چپ رودخانه از لحاظ شاخص هاي «V_f» و نسبت «V» فعال و نيمه فعال قرار داشت. همچنين نتايج مويد اين مطلب بود که منطقه مورد مطالعه از لحاظ شاخص «SL» در وضعيت غيرفعال بوده و از نظر شاخص عدم تقارن آبراهه ها در حوضه هاي آبريز، سمت چپ رودخانه نسبت به سمت راست از فعاليت بيشتري برخوردار است.
از لحاظ شاخص تقارن توپوگرافي عرضي «T»، شمال حوضه از جنوب آن فعال تر ولي درکل از شدت زيادي برخوردار نيست و از نظر دو شاخص منحني بي بعد و انتگرال منحني بي بعد، مي توان گفت منطقه مورد مطالعه در حالت بالغ مايل به پير قرار دارد. بررسي و ارزيابي نتايج حاصل از تلفيق کليه شاخص ها، منطقه مورد مطالعه از لحاظ نئوتکونيک در وضعيت نيمه فعال متمايل به غيرفعال قرار دارد.