بانک مقالات جغرافیا

دماهاي حداقل در ايران، بر مبناي آمار چهل ساله 44 ايستگاه سينوپتيک، با استفاده از روش ها و تکنيک هاي آماري، از جمله تجزيه و تحليل واريانس يک طرفه، آزمون مقايسه هاي چندگانه بونفروني و معادله هاي رگرسيون چندگانه، مطالعه شد و بر مبناي تحليل خوشه اي (CA)، سطح ايران از نظر دماهاي ميانگين حداقل با استفاده از قابليت هاي نرم افزارهاي GIS، به صورت سالانه و فصلي پهنه بندي گرديد. همچنين براي ميان يابي و برآورد نقطه اي تغييرات مکاني در قالب نقشه هاي دما و ضريب تغييرپذيري از روش کريجينگ استفاده شد. نتايج تحقيق، چهار پهنه متفاوت دمايي ميانگين حداقل سالانه را براي کشور مشخص کرد که بررسي نقشه سالانه و نقشه هاي پهنه بندي فصلي، نقش عرض جغرافيايي را در توزيع دماها، بخصوص در نوار ساحلي جنوب بخوبي نشان مي دهد، اما در ساير نقاط، بويژه منطقه شمال غرب و زاگرس، نقش ارتفاع بارزتر است. آزمون هاي آماري از جمله تجزيه و تحليل واريانس يکطرفه و آزمون مقايسه هاي چندگانه بونفروني، درستي پهنه بندي ها را تاييد مي نمايند. از سوي ديگر، مقادير انحراف معيار و تغيير پذيري دماهاي صبحگاهي در مناطق مرتفع بيشتر از مناطق پست است. مقايسه ضرايب ? استاندارد، مدلهاي رگرسيون چندگانه و نيز ضرايب همبستگي نشان مي دهد که در تمام فصول و همين طور در طول سال، نقش ارتفاع در کنترل دماهاي صبحگاهي، بيشتر از عرض جغرافيايي است. همچنين، بررسي ضرايب تعيين (r²) معلوم مي دارد که نقش تلفيقي اين دو عامل، ضمن آنکه در کل بسيار چشم گير است، در توجيه تغييرات دماهاي صبحگاهي زمستانه، بيشتر از دماهاي تابستانه است. به عبارت ديگر، عوامل محلي (عرض جغرافيايي و ارتفاع) در کنترل دماهاي حداقل دوره سرد سال نقش بيشتري دارند. در سطح کشور بين مقادير ارتفاع و عرض جغرافيايي از يک سو و دماهاي ميانگين حداقل و حداقل مطلق ساليانه و فصلي از سوي ديگر، روابط معني دار و معکوس در سطح 0.01 مشاهده مي شود. ضرايب رگرسيوني نشان مي دهد که مقدار گراديان دماهاي ميانگين حداقل سالانه در کشور، 5.9 درجه سانتيگراد کاهش در هر کيلومتر و بيشترين گراديان فصلي مربوط به فصل پاييز به ميزان 6.7 درجه سانتيگراد کاهش در هر کيلومتر بوده است.

 نسخه قابل چاپ