بانک مقالات جغرافیا

سفرنامه نويسي بين ساکنان سرزمين هاي باستاني از بهترين عادات بوده و نزد مسلمانان ساکن در آسياي غربي و ساکنان اروپاي کهن که در تمدن يوناني و رمي جاي دارند نيز چنين است.
نکته قابل ذکر در مورد سفرنامه ها، اهميت آنها نزد خوانندگان آنها در زمانه ما و نحوه انديشيدن و شيوه برخورد سفرنامه نويس با مشاهدات خود بوده است. ما به هنگام خواندن يک سفرنامه، به خردترين نکات تا عمومي ترين مسائل توجه مي کنيم و مترصد هستيم تا از طريق يک سفرنامه، خود را به دنياي حاکم بر شرايط فکري نويسنده آن ببريم. بنابراين مسائلي نظير بي طرف بودن نويسنده، تعلق او به يکي از شيوه هاي فکري حاکم و تعادل در انديشيدن، همگي در نوشته هاي او تاثير گذار هستند. کتابشناسي مناطق مختلف ايران را بر اساس شرايط مطالعاتي و ميزان علائقي که محقق و جغرافيدان ايراني و خارجي براي آن قائل شده اند، مي توان به گروههاي زير تقسيم نمود:
محدوده هاي مرکزي ايران، محدوده جنوب شرق ايران، جنوب غرب، محدوده هاي مرکزي ايران، غرب، شرق و بالاخره شمال ايران.
آنچه در اين نوشتار منظور است، محدوده هاي شمالي ايران و بويژه سواحل پيراموني درياي خزر است. درياي خزر خود داراي مقاطع مطالعاتي متعدد و انگيزه هاي متحولي است که به هر حال منجر به غناي کتابشناسي اين عرصه آبي شده است. قديمي ترين منابعي که درباره درياي خزر در دسترس داريم، مربوط به پيش از اسلام است که البته منابع موجود و قابل استفاده چندان نيست. شايد علت کمبود منابع جغرافيايي مربوط به دوره پيش از اسلام خزر و پيرامون آن را بتوان تحولات سياسي فراوان و جنگ هاي متعدد دانست. اين علل بر تمامي سرزمين ايران پيش از انقلاب موثر بوده است و خلاء مطالعاتي منحصر به درياي خزر و عرصه هاي پيراموني آن نيست.

 نسخه قابل چاپ