بانک مقالات علوم اجتماعی

رابطه فلسفه تربيتي حاكم بر نظام آموزش و پرورش ايران و شيوه هاي ارزشيابي رايج در اين نظام، موضوعي است كه كمتر از سوي صاحبنظران و پژوهشگران به آن توجه شده است. از اين رو اين مقاله درصدد تبيين چگونگي اين ارتباط يا به تعبير ديگر نسبت ميان مباني فلسفي تعليم و تربيت نظام آموزش و پرورش ايران و شيوه هاي ارزشيابي رايج در آن مي باشد. براي اين منظور از روش تحليل مفهومي كه از جمله روش هاي مهم و اساسي تحقيقات فلسفي است، بهره گرفته شده است. بدين صورت كه با تحليل شيوه هاي رايج ارزشيابي در نظام آموزش و پرورش ايران، معناي مفهومي ارزشيابي متناسب با آن شيوه ها آشكار مي گردد. در گام بعدي مشخص مي شود كه با توجه به اين طرز برداشت از مفهوم ارزشيابي، مولفه هاي مرتبط با آن يعني برنامه درسي، فرايند ياددهي- يادگيري، معلم و دانش آموز، چه معنايي پيدا مي كنند. در ادامه اين تحليل، معناي تعليم و تربيت، بر اساس طرز تلقي مشخص شده از مفاهيم مولفه هاي نامبرده، آشكار مي گردد. سرانجام با توجه به مفهوم پردازي آشكار شده از تعليم و تربيت، مباني فلسفي آن تبيين مي شوند.
مقاله حاضر نشان مي دهد كه چگونه بين شيوه هاي كمي ارزشيابي حاكم بر نظام آموزش و پرورش ايران كه خاستگاهي كاملا پوزيتيويستي دارد و مفهوم پردازي تربيت و نيز اهداف آموزش و پرورش كه همگي به نوعي برگرفته از مباني تعليم و تربيت اسلامي است، تعارضي عميق و آشكار ديده مي شود. تعارضي كه از يك طرف منجر به عدم تحقق اهداف متعالي آموزش و پرورش شده و از سوي ديگر اين شيوه هاي ارزشيابي را از نظر اعتبار بي نتيجه نموده است. در پايان نگارنده به اين نتيجه مي رسد كه با در نظر گرفتن ارتباط منطقي بين بنيادهاي فلسفي مفهوم تعليم و تربيت، اهداف آموزش و پرورش و در نهايت مفهوم ارزشيابي و شيوه هاي آن، به نظر مي آيد كه موضوع ارزشيابي كيفي و شيوه هاي متناسب با آن بتواند ضمن همنوايي با مفهوم تعليم و تربيت در نظام آموزش و پرورش ايران، موجب تحقق اهداف متعالي آن نيز گردد.

 نسخه قابل چاپ