ايت اله رباني شيرازي

با بينشي که براي نجات ايران داشتم اقليت هايي که به نام دين مشغول فعاليت بودند اقليت هاي سياسي که براي تضعيف اسلام به وجو آمده مي دانستم لذا با آنها دائما در معارضه و مباحثه مي بودم از جمله صوفيه و بابيه و بهاييه و شيخيه. با فرقه ي صوفيه و بابيه و بهاييه زياد بحث و گفتگو مي نمودم به قسمي که از من گريزان بودند و حاضر به بحث نمي شدند. از همان ابتداي تحصيلات به تبليغ پرداختم و در قراء و قصبات و شهرستان هاي شيراز منبر مي رفتم و در سال 1326 در اثر تبليغات در سروستان، 72 يا 83 [نفر] (فراموش کرده ام) از بهاييان مسلمان شدند که روزنامه هاي پرچم اسلام و آيين اسلام و غير آن منعکس
نمودند.
پس از شهريور 20 فعاليت حزب توده روز به روز در شيراز اوج مي گرفت و در سال 25 و 26 به بعد توسعه پيدا کرد و با اين حزب مبارزاتي داشتم.
3. فعاليت علمي را تقريبا از سال 1318 شروع کردم ولي به واسطه ي بي رغبتي اساتيد چندان موفق نبودم و بعد از شهريور 20 به تدريج رغبت ها زياد شد.
سطوح را در نزد مرحوم شيخ محمد علي موحد، شيخ عبدالحسين حائري، حاج سيد نورالدين حسني و حاج شيخ بهاء الدين محلاتي در شيراز خواندم و سپس به حوزه ي علميه ي قم در سال 1327 هجرت نمودم و فقه و اصول خارج را نزد مرحوم آيت الله بروجردي و آقاي داماد و آقاي گلپايگاني و حاج شيخ عبدالنبي اراکي خواندم و فلسفه را در شيراز نزد آقايان سيد حسين کربالي و جواد مصلح و شيخ محمد علي حکيم و در قم نزد جناب علامه طباطبايي تحصيل نمودم و 4 اجازه ي روايتي از مرحوم شيخ محمد کاظم شيرازي و سيد عبدالله بلادي و حاج آقا بزرگ تهراني و ديگران دارم و مدتي طولاني هفته اي يک شب خدمت آقاي علامه طباطبايي بوديم و بحث از اصول ديالکتيک مي شد که نتيجه ي آن، کتاب موجود روش رئاليسم مي باشد. در آن جلسه با عده اي از دوستان مانند آقاي بهشتي، قدوسي، ابوترابي، اميني شرکت داشتم.
4. با آقايان منتظري، مشکيني، شبيري، موسوي اردبيلي، بهشتي، محسن حرم پناهي، مکارم، موحد ابطحي، واعظ زاده، صافي، علي پناه و طاهري اصفهاني و کساني که در دوره هاي اول درس مرحوم آيت الله بروجردي و آقاي داماد و گلپايگاني شرکت مي نمودند هم درس بوديم.
5. در شيراز که بودم و اوايلي که به قم آمدم قسمتي از سطوح را درس مي گفتم ولي به واسطه ي اشتغال به کتاب جامع الاخباري که مرحوم آيت الله بروجردي دستور داده بود و بعد به واسطه ي اصلاح وسائل الشيعه و تصحيح بحار و در نهايت به واسطه ي اشتغال به مبارزات از درس دادن محروم شدم.
6. علاوه بر تحصيل، اکثر وقت من صرف نوشتن و تصحيح و اصلاح سه کتاب گرديد:
1. جامع الاحاديث که کتاب صلاه و آداب لباس و مسکن و ذکر و دعا يعني آنچه از
کتب در جلد دوم وسايل الشيعه است به اتفاق آقاي شيخ محسن حرم پناهي تأليف نمودم.
2. تصحيح و اصلاح وسائل الشيعه با نوشتن پاورقي که 16 مجلد از آن را تدوين نمودم و بقيه به واسطه ي زندان توفيق پيدا نکردم.
3. بحارالانوار که در تصحيح و نوشتن پاورقي آن اقدام کردم و قريب به 40 مجلد از آن را تصحيح و پاورقي نوشتم و در حدود بيش از 15 سال در اين دو کتاب کار کردم.