پاسخ به:نقد وبررسی ادبی
یک شنبه 3 مهر 1390 7:30 PM

| بیارای خوان و بپیمای جام |
| زتیمار گیتی مبر هیچ نام |
| اگر چرخ گردان کشد زین تو |
| سرانجام خشت است بالین تو |
| دلت را به تیمار چندین مبند |
| بس ایمن مشو بر سپهر بلند |
شاعر در قطعه بالا به آیه « کل نفس ذائقة الموت؛ هر نفسی چشنده مرگ است» اشاره کرده است.
(سوره آل عمران، آیه 185)
پرستیدن دادگر پیشه کن ز روز گذر کردن اندیشه کن
که اشاره به آیه 136 از سوره نساء است که میفرماید: «یا ایها الذین آمنوا آمنوا بالله و رسوله والکتاب الذی نزل علی رسوله... و من یکفربالله و ملائکته و کتبه و رسله و الیوم الآخر فقد ضلّ ضلالاً بعیداً؛ ای کسانی که (به زبان) ایمان آوردهاید، در دل نیز به خدا و رسولش و کتابی که بر پیامر فرو فرستاده... ایمان آورید و آن کس که به خدا و فرشتگانش و به روز واپسین کفر بورزد، بیگمان در بیراههای که با حق فاصلهای دور و دراز دارد، گمراه گشته است».
| بیا تا جهان را به بد نسپریم |
| به کوشش همه دست نیکی بریم |
| نباشد همی نیک و بد پایدار |
| همان که نیکی بود یادگار |
| که آن گنج و دینار و کاخ بلند |
| نخواهد بودن مر تو را سودمند |
که اشاره به آیات زیر است:
«فاما الزبد فیذهب جفاء و اما ما ینفع النس فیمکث فی الارض...؛ و اما کف شتابان از میان میرود و لیکن آنچه به مردم سود میرساند، در زمین میماند...» (سوره رعد، آیه 17)
«یوم لاینفع مال و لاینون. الا من اتی الله بقلب سلیم؛ (یاد کن) روزی را که دارایی و فرزند به آدمی سود نمیرساند. مگر آن کس که دلی پاک نزد خدا آورد». (سوره شعرا، آیات 88 و 89) و آیه: «والذین یکنزون الذهب و الفضة و لا ینفقونها فی سبیل الله فبشرهم بعذاب الیم؛ و آنان که زر و سیم را ذخیره میکنند و آنها را در راه خدا انفاق نمیکنند، آنان را به عذابی دردناک مژده ده». (سوره توبه، آیه 34)
| چو ایران نباشد تن من مباد |
| بدین بوم و بر زنده یک تن مباد |
| زبهر برو بوم و فرزند خویش |
| زن و کودک خرد و پیوند خویش |
| همه سر به سرتن به کشتن دهیم |
| از آن به که کشور به دشمن دهیم |
قطعه بالا اشاره بسیار لطیفی به این حدیث معروف دارد: «حب الوطن من الایمان؛ دوست داشتن میهن، از ایمان است».
میاسای ز آموختن یک زمان زدانش میفکن دل اندرگمان...
توانا بود هر که دانا بود زدانش دل پیر برنا بود
این دو بیت به حدیثهای بسیاری از جمله: «اطلبوالعلم من المهد الی اللحد؛ از گهواره تا گور دانش بجوی» اشاره دارد، فردوسی در معنی این حدیث میفرماید:
| زگهواره تا گور دانش بجوی |
| دل از تیرگیها بدین آب شو |
| ز دانش در بینیازی بجوی |
| و گر چند از سختی آید به روی |

از جمله اشعار دیگر فردوسی که در بردارنده مفاهیم قرآنی است، قطعه زیر میباشد:
| دلاور که تندیشد از پیل و شیر |
| تو دیوانه خوانش مخوانش دلیر |
| هنر خود دلیری است بر جایگاه |
| که بد دل نباشد خداوند گاه |
| دگر مهتر آن مرد باهنگ و جنگ |
| که هم با شتابست و هم با درنگ |
| ز خاک و ز آتش میانه گزید |
| چنان کز ره هوشیاران گزید |
که اشاره به آیه 195 سوره بقره: «
و لا تلقوا باید یکم الی التهلکة؛ با دستان خویش خود را به هلاکت میفکنید».
اللّهمّ عرّفنی نفسک فانّک إن لم تعرّفنی نفسک لم أعرف رسولک اللّهمّ عرّفنی رسولک فانّک ان لم تعرّفنی رسولک لم اعرف حجّتک
حافظ از دست مده دولت این کشتی نوح / ور نه طوفان حوادث ببرد بنیادت