بيعت و مشاركت سياسى

از مهم ترين حقوق دولت بر مردم و از وظايف سياسى افراد در جامعه مسووليت نظارت و نصيحت زمامداران و حكومت اسلامى است. عنوان نصيحت أمه مسلمين يكى از عناوين ريشه دار و پرسابقه در فقه سياسى و متون دينى است و در اين زمينه روايات متعدد و متضافرى از طريق شيعه و سنى نقل شده است. علاوه بر اين اصل نظارت و نصيحت به عنوان يكى از شيوه هاى سياسى مستحكم و عميق در درون جامعه اسلامى از نخستين روز تشكيل حكومت مدينه النبى مطرح بوده و اين امر حاكى از اهتمام فرهنگ سياسى اسلام به اين مسإله و وجود روايات متعدد در اين زمينه است كه به قول مرحوم نأينى:

((اصل محاسبه و مراقبه آحاد ملت در صدر اسلام به قدرى مستحكم بود كه مردم مسلمان در جهت اعتراض به استفاده خليفه از حله يمانى در پاسخ فرمان جهاد فرياد ((لاسمعا و لاطاعه)) سردادند)).