پاسخ به:مطالب علمی - پزشکی
سه شنبه 20 دی 1390 11:50 AM
جواب این که : البته در مواردی که در بررسی‌ها و آزمایشات ، مشخص گردد که بیماری زمینه‌ای افزایش جذب کلسیم از روده وجود داشته باشد. در چنین فردی میزان کلسیم دریافتی از مواد غذایی عامل اصلی سنگ‌سازی خواهد بود و چنین بیماری لازم است میزان کلسیم موجود در رژیم غذایی در حد خاصی کنترل گردد. در غیر این صورت میزان مصرف متوسط لبنیات به بیماران دارای زمینه‌ی سنگ‌سازی توصیه میگردد.که تا 3 لیوان مصرف لبنیات را مجار میدانند.
همچنین مصرف زیاد نمک باعث دفع بیشتر اکسالات و کلسیم از ادرار و بالا رفتن غلظت املاح در ادرار و استعداد بیشتر سنگ‌سازی میگردد. لذا پرهیز از مصرف نمک نیز در بیماران با استعداد سنگ‌سازی توصیه میگردد.
نوع دیگر سنگ سیستم ادراری سنگ اسیداوریکی است که از نظر شیوع در رده بعدی قرار دارد. اسید اوریک نیز از املاح ادراری است که با افزایش غلظت آن در ادرار منجر به رسوب آن و ایجاد کریستال نامحلول اسیداوریکی و تجمع کریستالها باعث تشکیل سنگ اسید اوریکی میگردد.
اسید اوریک از سوخت و ساز پروتئین در بدن ایجاد میگردد . پس میزان مصرف پروتئین در رژیم غذایی در میزان اسید اوریک خون و ادرار تأثیر مستقیم می‌گذارد. همچنین در بیماری نقرس اختلالات آنزیمی در سیکل سوخت و ساز پروتئین، و یا در بیماری‌های مزمن که منجر به تحلیل بافت عضلانی بدن گردد منجر به افزایش اسید اوریک خون و سپس ادرار و ایجاد سنگ اسید اوریکی در سیستم ادراری میگردد.
جهت کاهش میزان اسید اوریک خون و ادرار ، کاهش میزان مصرف پروتئین در رژیم غذایی 24 ساعته را به کمتر از 100 گرم توصیه میگردد. در مواردی که بیماری خاصی عامل افزایش اسید اوریک باشد همانند بیماری نقرس علاوه بر رژیم غذایی احتیاج به مصرف دارو نیز می‌باشد تا میزان اسید اوریک را در خون و در نتیجه در ادرار کاهش داد.
گرچه ممکن است سنگ بصورت خالص از تجمع یک ملح و کریستال خاصی تشکیل گردد ولی معمولاً سنگ ادراری از ترکیب کریستالهایی با شکل مشابه و نزدیک به هم تشکیل میگردد بعنوان مثال کریستال اسید اوریک و اکسالات کلسیم قادر هستند بصورت ترکیب، باعث تجمع کریستالها و افزایش سایز سنگ بصورت ترکیبی گردند و یا ترکیب املاح آمونیوم و فسفات و کلسیم در سنگهای عفونی.
سیستئین یکی از املاح ادراری است که معمولاً غلظت آن در ادرار بسیار کم است ولی در نوعی بیماری نادر مادرزادی، میزان این ملح در ادرار بسیار بالا می‌رود که منجر به رسوب آن در ادرار و ایجاد سنگ ادراری از سن کودکی گردد که مشخصه تشخیصی این بیماری دیدن کریستال سیستئین در آزمایش ادرار است.
همانگونه که گفته شد ممکن است سنگ در سیستم ادراری هیچ‌گونه علامتی ایجاد نکند ولی در صورت حرکت سنگ و ایجاد انسداد و یا تحریک کلیه و مجاری ادراری منجر به ایجاد علامت میگردد. بدینصورت تا زمانی که سنگ در کلیه و بدون ایجاد انسداد و تحریک است به‌خصوص سنگهای کوچک، هیچ علامتی ندارد.
اگر سنگ بزرگ باشد و بروی بافت کلیه فشار آورد و یا در اثر حرکت سنگ از کلیه خارج گردد و با ورود به حالب (مسیر بین کلیه تا مثانه) ایجاد انسداد کند منجر به دردهای شدید در پهلو، شکم، تهوع و استفراغ و دفع خون از ادرار میگردد و یا با حرکت سنگ و ایجاد انسداد در مجرای ادراری باعث احتباس ادراری گردد و یا با تحریک مثانه باعث سوزش و تکرار ادرار شود.
اولین نکته تشخیصی در سنگهای ادراری علامت دار، شکل و فرم درد است که درد معمولاً ناگهانی شروع میگردد و از پهلوی یک طرف درد شروع شده به شکم و حتی ناحیه تناسلی ممکن است انتشار یابد و همراه با تهوع و استفراغ و گاهی خونی شدن ادرار. این علائم ممکن است همراه با تب نیز باشد که وجود تب نشانه عفونی بودن سنگ و اورژانسی بودن شرایط بیمار است.
در آزمایش ساده ادرار، خون و گلبولهای قرمز در ادرار مشاهده میگردد که اولین و ساده‌ترین روش تشخیص می‌باشد.
در سونوگرافی ممکن است در مراحل اولیه و حاد حرکت سنگ هیچ نکته کمک کننده‌ای مشاهده نگردد. چون سونوگرافی در ناحیه کلیه و مثانه دقت بالاتری در تشخیص دارد و سنگی که از کلیه خارج شده و هنوز به مثانه نرسیده و در مسیر میانی حالب است با وجود درد شدید ممکن است در سونوگرافی هیچ نکته کمک کننده‌ای مشاهده نشود و سونوگرافی کاملاً نرمال گزارش شود. و یا ممکن است فقط مقداری هیدرونفروز (گشاد شدن کلیه در اثر انسداد درحالب بدلیل عبور و اثر انسداد سنگ) ایجاد کند.
در این‌گونه موارد استفاده از اشعه x و رادیوگرافی کمک کننده است. در 90% موارد در یک عکس ساده از کلیه تا مثانه (KUB) اگر کیفیت گرافی خوب باشد سنگ قابل مشاهده است. در صورتیکه عکس ساده کمک نکند تزریق داروی حاجب و انجامIVP (به اصطلاح عکس رنگی کلیه) کمک کننده است.
البته باید در نظر داشت که این پزشک است که تشخیص دهنده بیماری است نه سونوگرافی و عکس. روش‌های پاراکلینیکی شامل آزمایش و عکس و سونوگرافی به پزشک کمک می‌کند ولی تشخیص اصلی باید توسط پزشک داده شود بطوری که گاهی سونوگرافی و حتی گاهی عکس رنگی و MRI نیز تشخیص دهنده نیست و در نهایت تفسیر و تشخیص پزشک است که تشخیص قطعی و نهایی می‌باشد.
البته گاهی به ندرت سی تی اسکن و یا MRI و در نهایت آندوسکوپی سیستم ادراری (سیستویورتروسکوپی) ممکن است جهت تشخیص قطعی لازم باشد.
