پاسخ به:مطالب علمی - پزشکی
سه شنبه 20 دی 1390 11:47 AM
واحد تندرستی و سلامت تبیان زنجان-
سنگ‌های سیستم ادراری ( سنگ کلیه ، حالب ، مثانه و مجرای ادراری ) یکی از شایع‌ترین و قدیمی‌‌ترین بیماری‌های شناخته شده بشری است. چنانکه در بررسی اجساد مومیایی شده مصری نیز سنگ در سیستم ادراری مشاهده شده است.
سنگ سیستم ادراری در هر سن و جنس و نژاد و منطقه جغرافیایی ممکن است دیده شود. گرچه شیوع و نوع سنگ بسته به سن و جنس و منطقه متفاوت است.
گفته شد سنگ ادراری در هر سنی ممکن است مشاهده گردد ولی شایع‌ترین سن بروز سنگ‌های ادراری علامت‌دار در مردان و میانسالی ( 50-30 سالگی ) شایع‌تر است در حالی که سنگ‌های بدون علامت در زنان شایع‌تر است.
سنگ مثانه در کودکان و سالمندان شایع‌تر است که دلیل آن شیوع بیماری بزرگی پروستات در مردان سالمند و همچنین فقر غذایی در کودکان و مصرف غذای حاوی غلات فراوان باعث شیوع بیشتر سنگ مثانه در کودکان می‌گیرد.
صرف وجود سنگ درمسیرادراری منجر به ایجاد علامت درد و ناراحتی نمی‌گردد ممکن است سال‌ها سنگی در کلیه باشد ولی هیچ‌گونه علامتی ایجاد نکند. زمانی سنگ علائم ایجاد می‌کند که انسداد در مسیر ادراری و یا عفونت و یا تحرک دیواره کلیه و یا مثانه باعث ایجاد درد و یا سوزش گردد. لذا معمولاً سنگ پس از حرکت و ایجاد انسداد دردناک میگردد.
همانگونه که می‌دانید کلیه با تصفیه خون ، مواد زائد را از بدن دفع می‌کند ، همراه با این مواد زائد ، املاح و عناصری وجود دارد که ممکن است به دلایل مختلف رسوب کرده و با تشکیل کریستال و تجمیع و بزرگ شدن این کریستال‌ها ، ایجاد سنگ کند.
هر عاملی که غلظت این املاح را بالا ببرد می‌تواند منجر به ایجاد کریستال املاح و رسوب آن گردد. مهم‌ترین عامل تغلیظ ادرار، کاهش مصرف مایعات و یا تعریق زیاد می‌باشد ، همچنین ممکن است در اثر اختلال در کارکرد کلیه نوعی از املاح بیش از حد عادی تولید یا دفع گردد و غلظت آن را در ادرار بالا برود.
بعنوان مثال اگر در فردی استعداد ترشح اسید اوریک ادرار بیش از حد نرمال باشد ، افزایش غلظت این ماده در ادرار منجر به ایجاد کریستال و تجمیع و رسوب آن و ایجاد سنگ اسید اوریکی می‌کند.
عامل دیگری که منجر به رسوب املاح در ادرار میگردد سکون و عدم تخلیه مناسب و یا تخلیه با تاخیر ادرار است. اگر در اثر عاملی مثل مشکل مادرزادی کلیه ،مثلاً تنگی مادرزادی در مسیر خروج ادرار و یا بیماری پروستات ، تخلیه ادرار از کلیه یا مثانه به کندی صورت گیرد و منجر به سکون ادرار در محل و باعث رسوب بیشتر و سریع‌تر املاح و تجمیع بیشتر آن و ایجاد سنگ میگردد.
بعنوان مثال در مردان سالمند به دنبال بزرگی پروستات منجر به عدم تخلیه مناسب ادرار، و باقیماندن ادرار در مثانه ، منجر به رسوب املاح و ایجاد سنگ مثانه میگردد و یا در اثر تنگی مادرزادی یا اکتسابی در مسیر خروجی ادرار از کلیه ( تنگی محل اتصال گلنچه کلیه به حالب UPJO) منجر به عدم تخلیه مناسب ادرار از کلیه و در نتیجه گشاد کردن کلیه و رسوب املاح و در نهایت ایجاد سنگ کلیه میگردد.
عفونت ادراری و سنگ ، ارتباط دو طرفه با هم دارند. هم وجود سنگ می‌تواند باعث مستعد شدن شرایط برای رشد میکروب و ایجاد عفونت و مقاوم شدن عفونت به درمان گردد و هم خود عفونت ادراری ممکن است عامل اولیه منجر به ایجاد سنگ ادراری گردد.
بدین صورت که برخی انواع میکروب‌ها با قلیایی کردن ادرار و تولید ترکیباتی سرعت رسوب املاح را شدیداً افزایش می‌دهد و در مدت کوتاهی نسبت به سایر سنگ‌ها ممکن است سنگ‌های بزرگ و سنگ‌های شاخ گوزنی تولید کنند که این نوع سنگ‌ها را ، سنگ‌های عفونی ( استرویتی ) می‌نامند و در زنان بسیار شایع‌تر از مردان می‌باشد و معمولاً سنگ‌های بدون علامت را شامل میگردد. بدین معنی که ممکن است بدون هیچ علامت ظاهری و دردی ، به تدریج سنگ‌های بسیار بزرگ ساخته شود و کلیه به تدریج تخریب گردد.
